thumb|Rekonstrukcja umundurowania „cytadelowca” w Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu thumb|Cmentarz i pomnik „cytadelowców” na Cytadeli w Poznaniu Cytadelowcy – cywilni uczestnicy walk o Fort Winiary (Cytadelę) w Poznaniu w dniach 20/21–23 lutego 1945, walczący razem z jednostkami Armii Czerwonej przeciwko niemieckiej załodze twierdzy w czasie bitwy o Poznań podczas II wojny światowej.
Udział w walkach Termin bywa używany nieprecyzyjnie, jednak w istocie określa tych, którzy walczyli i ginęli w tych dniach w rejonie poznańskiej Cytadeli. z udziałem żołnierzy Armii Czerwonej. Cytadelowców należy traktować jako jednostkę polską współuczestniczącą w zdobywaniu Cytadeli, nie zaś jako pomocniczą Armii Czerwonej. Oddziały polskie, o łącznej liczebności około 2000 osób, podzielono na grupy szturmowe lub pomocnicze (tak zwane saperskie), pod polskim lub radzieckim dowództwem. W walkach zginęło 94 poznaniaków, 300 zostało rannych. Lista polskich uczestników walk znajduje się w książce Feliksa Róg-Mazurka Poznaniacy w walce o Cytadelę.
Bezpośrednią przyczyną sformowania polskich oddziałów był rozkaz Józefa Stalina, w którym nakazał on zdobycie poznańskiej Cytadeli w dniu 23 lutego, to jest w 27. rocznicę powstania Armii Czerwonej. Cel był niewykonalny przy użyciu samych tylko Sowietów, gdyż brakowało podówczas żołnierzy, przetrzebionych wcześniejszymi walkami ulicznymi w mieście, w szczególności zaś nie było do dyspozycji służb inżynieryjno-saperskich.
Upamiętnienie Cytadelowcy Poznańscy są od 23 kwietnia 1961 patronami Szkoły Podstawowej nr 13 w Poznaniu, zlokalizowanej przy alei Niepodległości 32. Ich imieniem, w 2021 roku, nazwany został także stu kilkudziesięcioletni dąb szypułkowy rosnący w Parku Cytadela. Decyzję tę podjęła Rada Miasta Poznania w ramach uchwały ustanawiającej to drzewo pomnikiem przyrodyUchwała nr XLIII/763/VIII/2021 Rady Miasta Poznania z dnia 9 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody – dębu szypułkowego o imieniu „Cytadelowców Poznańskich” (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 17 marca 2021 r. poz. 2357).. Walczący upamiętnieni zostali również pomnikiem na Cytadeli, przy cmentarzu Cytadelowców z napisem o treści:
Przypisy
Bibliografia Feliks Róg-Mazurek: Poznaniacy w walce o Cytadelę, Wielkopolski Instytut Wydawniczy, 1948.
Wiesław Marian Olszewski: Cmentarze na stokach poznańskiej Cytadeli, Poznań 2008, Wydawnictwo Naukowe UAM, .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Historia Poznania 1939–1945 Kategoria:Historia wojskowości polskiej