Korpusy strzeleckie Armii Czerwonej (ros. стрелковые корпусa РККА) – korpusy piechoty (strzelców) Armii Czerwonej w latach 1922–1945 w literaturze zwane również jako Korpus Piechoty lub Korpus Armijny.
Powstanie W trakcie reorganizacji Armii Czerwonej trzonem wojsk pozostała piechota. Organizowano ją tradycyjnie w dywizje strzeleckie. W 1929 roku było ich 69, przy czym aż 46 kompletowanych było na zasadzie terytorialnej. W maju 1922 roku sformowano pierwszych siedemnaście korpusów strzeleckich (nr 1–17) w skład których wchodziły dwie lub trzy dywizje strzeleckie. W kwietniu 1924 roku utworzone zostały kolejne dwa korpusy (nr 18 i 19).
Wtedy też Armia Czerwona zsynchronizowała swoje plany rozwoju z możliwościami nowego przemysłu: do końca 1931 roku zamierzano zgromadzić uzbrojenie dla: 122 dywizji strzeleckich. w roku 1932 liczbę dywizji strzeleckich podniesiono do 140. w roku 1933 miano zebrać uzbrojenie dla 150 dywizji strzeleckich. Na początku 1935 roku Sowieci dysponowali 84 dywizjami w tym 43 można uznać za kadrowe. Pod koniec 1937 roku osiągnięto stan 96 dywizji, przy czym na zasadzie terytorialnej służyło ich już tylko 36. Sowieci dysponowali więc 60 skoszarowanymi dywizjami, które można było podnieść w krótkim czasie do etatu wojennego (9 z nich wzmocniono w celu obsady Rejonów Umocnionych w pasie fortyfikacyjnym tzw. „Linii Stalina”).
W maju 1936 roku sformowane zostały dwa korpusy (nr 20 i 23), w czerwcu 1938 roku jeden (nr 59), w lipcu 1938 roku kolejne trzy (nr 21, 26 i 39), w maju 1939 roku jeden (nr 31), w sierpniu 1939 roku kolejnych osiem (nr 25, 27, 30, 35, 52, 53, 58 i 62).
25 sierpnia 1939 roku (rozkaz Ludowego Komisarza Obrony z 15 sierpnia 1939) 36 dawnych dywizji terytorialnych rozwinięto do poziomu dywizji, każdą ze swoimi 3 pułkami strzeleckimi (tzw. „trojczatki”). W ten sposób do 62 dywizji kadrowych dołączyło 108 dywizji drugiego rzutu. Ponieważ w międzyczasie wystawiono 3 dodatkowe dywizje, piechota osiągnęła stan 173 jednostek tego typu (październik 1939). Proces uzupełniania tych dywizji żołnierzami rozpoczęto 7 września 1939 roku powołaniami rezerwistów w 7 okręgach wojskowych. Większość dywizji została połączona w 43 Korpusy Strzeleckie (wystawiono 18 nowych).
Zadania Korpusu Korpusy podlegały organizacyjnie armiom ogólnowojskowym i zasadniczo wykonywały w jej składzie zadania bojowe. W niektórych wypadkach zdarzało się, że korpus piechoty wchodził bezpośrednio w skład Frontu.
Etat w 1945 roku: 3 dywizje piechoty 1 pułk artylerii (czasem w jednostkach gwardyjskich Korpusów Piechoty występowała brygada!) 1 batalion saperów 1 batalion łączności Samodzielne pododdziały zaopatrzenia oraz służb tyłowych.
Łącznie: około 40 000 ludzi, 300–500 karabinów maszynowych, 300–400 dział oraz 450–500 moździerzy.
W natarciu na przełomie lat 1944/1945 na kierunku głównego uderzenia korpus nacierał w pasie o szerokości od 3 do 5 kilometrów i przerywał obronę wroga na całej jej głębokości taktycznej. Dodatkowo by zwiększyć siłę uderzeniową korpus piechoty był wzmacniany czołgami i artylerią.
Całość artylerii od 1942 roku była w zasadzie powyżej szczebla korpusu, sam korpus posiadał z reguły batalion saperów i oddział łączności. Oczywiście przydzielane oddziały wsparcia (pancerne, artyleria, saperzy) pozostawały jakiś czas w składzie korpusu, co czasem sprawiało wrażenie, że korpusy miały je na stałe. System „wzmocnień” był dość elastyczny, np. w marcu 1945 roku polska 2. Dywizja Artylerii została przydzielona do radzieckiej 60. Dywizji Strzeleckiej.
W obronie korpus piechoty zajmował pas obronny w szerokości od 20 do 25 kilometrów. Ostatecznie korpusy piechoty rozformowano po 1945 roku.
Stan na 1941 rok Stan na 22.06.41Стрелковые корпуса РККА на 22.06.41...
1 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie: 2 Dywizja Strzelecka 86 Dywizja Strzelecka 113 Dywizja Strzelecka
W czasie Wojny zimowej znajdował się na północ od jeziora Ładoga w składzie 8 Armii 139 Dywizja Strzelecka 155 Dywizja Strzelecka
rezerwa: 75 Dywizja Strzelecka
tranzyt: 34 Brygada Czołgowa
22 czerwca 1941 roku, w dniu rozpoczęcia się operacji Barbarossa, 10 Armia była częścią radzieckiego Front Zachodni. W tym czasie posiadała w swoim składzie między innymi 1 Korpus Strzelecki. Została otoczona przez wojska niemieckie w bitwie białostocko-mińskiej w czerwcu 1941 roku i prawie całkowicie zniszczona. Dowództwo armii zostało oficjalnie rozwiązane 5 lipca 1941 roku 2 Dywizja Strzelecka 8 Dywizja Strzelecka
2 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie: 100 Dywizja Strzelecka 161 Dywizja Strzelecka
3 Korpus Strzelecki Wystawiony przez. Zakaukaski OW w składzie:
W czasie Agresja ZSRR na Polskę w składzie 10 Armii (w rezerwie) 33 Dywizja Strzelecka 113 Dywizja Strzelecka
Stan na czerwiec 1941 4 Dywizja Strzelecka 9 Dywizja Górska, 47 Dywizja Górska
4 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW był częścią 3 Armii w składzie: 27 Dywizja Strzelecka 56 Dywizja Strzelecka 85 Dywizja Strzelecka
5 Korpus Strzelecki 22 czerwca 1941 roku, w dniu rozpoczęcia się operacji Barbarossa, 10 Armia była częścią radzieckiego Front Zachodni. W tym czasie posiadała w swoim składzie między innymi 5 Korpus Strzelecki. Została otoczona przez wojska niemieckie w bitwie białostocko-mińskiej w czerwcu 1941 roku i prawie całkowicie zniszczona. Dowództwo armii zostało oficjalnie rozwiązane 5 lipca 1941 roku Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie: 8 Dywizja Strzelecka 13 Dywizja Strzelecka 113 Dywizja Strzelecka
6 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie 23 Armii 41 Dywizja Strzelecka 97 Dywizja Strzelecka 159 Dywizja Strzelecka
7 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Odeski Okręg Wojskowy w składzie: 147 Dywizja Strzelecka 196 Dywizja Strzelecka 206 Dywizja Strzelecka
8 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie: 72 Dywizja Górska, 99 Dywizja Strzelecka 173 Dywizja Strzelecka
Rejonu Przemyśla miał bronić 8 Korpus Strzelecki generał-majora Śniegowa, wchodzący w skład 26 Armii Kijowskiego Specjalnego Okręgu Wojskowego, samego miasta zaś 99 Dywizja Strzelców pułkownika Dementjewa. W jej skład wchodziły: 197 i 206 pułk strzelecki, 34 batalion łączności i 6 samodzielny batalion saperów. W czerwcu większość sił 99 dywizji przebywała jednak na ćwiczeniach. W Przemyślu pozostał 197 pułk strzelców, 52 i 150 samodzielne bataliony karabinów maszynowych oraz 92 oddział pograniczny. Oprócz tego w okolicach Przemyśla (Medyka, Siedliska, Niżankowice) przebywały jeszcze: 206 pułk strzelców 99 dywizji, trzy bataliony 1 pułku, 22 pułk artylerii, 71 pułk haubic i 113 samodzielny dywizjon artylerii przeciwlotniczej.
9 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Północno Kaukaski OW (przerzucony do czerwca na Krym) w składzie: 106 Dywizja Strzelecka
10 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW w składzie: 10 Dywizja Strzelecka 90 Dywizja Strzelecka
11 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW,
W czasie Agresja ZSRR na Polskę w składzie 10 Armia (ZSRR) 6 Dywizja Strzelecka 33 Dywizja Strzelecka 121Dywizja Strzelecka
W czerwcu 1941 roku 8 Armii Okręgu Bałtyckiego składzie: 125 Dywizja Strzelecka 48 Dywizja Strzelecka
14 września 1944 z rejonu Manasterca i Gór Słonnych została wprowadzona do walki 237 Dywizja Strzelecka 11 Korpusu Strzeleckiego 4 Frontu Ukraińskiego. Nacierając na Uherce Mineralne złamała ona opór Niemców na rubieży Bezmiechowa Dolna – Bezmiechowa Górna, posunęła się o 6 km i do końca dnia zdobyła Jankowce i Olszanicę. Osiągnięcie przez 276 i 237 dywizje strzeleckie wyznaczonych rubieży rozszerzyło wyłom w obronie nieprzyjaciela do 12 km i umożliwiło wprowadzenie do walki sił głównych 11 korpusu piechoty z rubieży Lesko – Jankowce – Rudenka. 15 września wyzwolone zostały Uherce Mineralne.
12 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Zabajkalski OW w składzie: 65 Dywizja Strzelecka 93 Dywizja Strzelecka 94 Dywizja Strzelecka 114 Dywizja Strzelecka
13 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie: 44 Dywizja Górska, 192 Dywizja Górska.
14 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Odeski OW w składzie: 25 Dywizja Strzelecka 51 Dywizja Strzelecka
15 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW. 22 czerwca 1941 roku jako część 5 Armii pod dowództwem płk Iwan Fiediuninskiego w swoim składzie 45 Dywizja Strzelecka 62 Dywizja Strzelecka
II formowanie Sformowany w listopadzie 1942 w obwodzie woroneskim jako 15 Korpus Strzelecki (2. formowania). W składzie 6 Armii uczestniczył w Operacja średniodońska, wyzwoleniu Donbasu, odparciu kontrofensywy wojsk niemieckich na południe od Charkowa (marzec 1943) Bitwa o Charków (1943). W kwietniu 1943 przemianowany na 28 Korpus Strzelecki Gwardii, otrzymał nowe trzy strzeleckie dywizje Gwardii. Korpus był włączony do 8 Armii Gwardii i uczestniczył we wszystkich operacjach 8 Armii do końca wojny.
16 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW w składzie: W czasie agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku w składzie 10 Armii 8 Dywizja Strzelecka 52 Dywizja Strzelecka 55 Dywizja Strzelecka
Stan na czerwiec 1941: 5 Dywizja Strzelecka 33 Dywizja Strzelecka 188 Dywizja Strzelecka
25 grudnia 1944 w składzie 33 Armii: 45 Dywizja Strzelecka 339 Dywizja Strzelecka 383 Dywizja Strzelecka
17 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie: 58 Dywizja Górska, 60 Dywizja Górska, 96 Dywizja Górska, 164 Dywizja Strzelecka.
18 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Front Dalekowschodni w składzie: 34 Dywizja Strzelecka 202 Brygada powietrznodesantowa.
19 Korpus Strzelecki Wystawiony w składzie: 115 Dywizja Strzelecka 142 Dywizja Strzelecka
W czasie Wojny zimowej stacjonował na Przesmyku Karelskim w składzie 7 Armii 24 Dywizja Strzelecka 43 Dywizja Strzelecka 70 Dywizja Strzelecka 123 Dywizja Strzelecka 40 Brygada Czołgów W tranzycie: 150 Dywizja Strzelecka 136 Dywizja Strzelecka później w składzie 23 Armii
20 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Moskiewski OW w składzie: 137 Dywizja Strzelecka 144 Dywizja Strzelecka 160 Dywizja Strzelecka
21 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW jako część 3 Armii w składzie: 17 Dywizja Strzelecka 37 Dywizja Strzelecka 50 Dywizja Strzelecka
Wyzwolenie Bobrowic – 16 lutego 1945 w składzie 3 Armii Gwardii Wyzwolenie Gubina 22 lutego łącznie ze 120 Korpusem Strzeleckim
22 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW (estoński) – w składzie: 180 Dywizja Strzelecka 182 Dywizja Strzelecka
1 grudnia 1945 w składzie 6 Armii 218 Dywizja Strzelecka 273 Dywizja Strzelecka
23 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Zakaukaski OW w składzie: 31 Dywizja Strzelecka 136 Dywizja Strzelecka 138 Dywizja Górska (dawna 138 Dywizja Strzelecka).
24 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW (łotewski) – w składzie: 181 Dywizja Strzelecka 182 Dywizja Strzelecka
25 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Charkowski OW w składzie: 127 Dywizja Strzelecka 134 Dywizja Strzelecka 182 Dywizja Strzelecka 18 lipca 1944 w składzie 69 Armii 4 Dywizja Strzelecka 41 Dywizja Strzelecka 77 Dywizja Strzelecka Gwardii
26 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Front Dalekowschodni jako część 1 Armii w dniu 22 czerwca 1941 roku, w składzie: 21 Dywizja Strzelecka (ZSRR) 22 Dywizja Strzelecka (ZSRR) 26 Dywizja Strzelecka (ZSRR)
27 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW.22 czerwca 1941 roku jako część 5 Armii w składzie: 87 Dywizja Strzelecka (ZSRR) 124 Dywizja Strzelecka (ZSRR) 135 Dywizja Strzelecka (ZSRR)
28 Korpus Strzelecki Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie: 6 Dywizja Strzelecka (ZSRR) 42 Dywizja Strzelecka (ZSRR)