Kalendarium historii Łodzi – chronologiczne zestawienie wydarzeń z historii miasta, m.in. politycznych, gospodarczych, społecznych, administracyjnych, urbanistycznych, kulturalnych i sportowych, ukazujących przemiany, które dokonały się w ciągu stuleci w Łodzi i obszarze obecnie przez nią zajmowanym, od zarania dziejów do współczesności.
Kalendarium historii Łodzi
Łódź rolnicza (do roku 1820)
Kalendarium obejmuje wydarzenia ukazujące przemiany, które dokonały się w okresie od zarania dziejów obszaru zajmowanego obecnie przez miasto do czasu podjęcia w 1820 roku pierwszych decyzji o przekształceniu Łodzi z rolniczego miasteczka w ośrodek przemysłu włókienniczego.
Łódź przemysłowa i wielkoprzemysłowa (1821–1918)
Kalendarium obejmuje wydarzenia ukazujące przemiany, które zaszły w Łodzi w okresie od początków budowy nowej sieci osadniczej i łódzkiego przemysłu, poprzez intensywny rozwój Łodzi jako miasta przemysłowego w warunkach gospodarki kapitalistycznej, załamanie gospodarcze po wybuchu I wojny światowej, do jej zakończenia i wyzwolenia spod panowania zaborców.
Łódź w II Rzeczypospolitej (1918–1939)
Kalendarium obejmuje wydarzenia ukazujące przemiany, które miały miejsce w Łodzi w dwudziestoleciu międzywojennym, od 11 listopada 1918 roku – dnia odzyskania przez Polskę suwerenności – do 31 sierpnia 1939 roku – dnia poprzedzającego wybuch II wojny światowej.
Łódź pod okupacją niemiecką (1939–1945)
Kalendarium obejmuje wydarzenia od 1 września 1939 roku – dnia wybuchu II wojny światowej do 19 stycznia 1945 roku – ostatniego dnia niemieckiej okupacji miasta i dnia wkroczenia do Łodzi wojsk armii radzieckiej.
Łódź w Polsce Ludowej (1945–1989)
Kalendarium obejmuje wydarzenia ukazujące przemiany, które zaszły w Łodzi po II wojnie światowej, a przed początkiem transformacji ustrojowej i gospodarczej Polski w 1989 roku: od 19 stycznia 1945 roku – dnia zajęcia miasta przez wojska armii radzieckiej – do 4 czerwca 1989 roku – dnia, w którym odbyła się I tura pierwszych w Polsce po II wojnie światowej częściowo wolnych wyborów do Sejmu i całkowicie wolnych do Senatu.
Łódź w III Rzeczypospolitej (od roku 1989)
Kalendarium obejmuje najnowsze wydarzenia ukazujące przemiany od początku transformacji ustrojowej i gospodarczej Polski, do których impulsem stały się wybory 4 czerwca 1989 roku, do współczesności.
Periodyzacja Powyższa periodyzacja dziejów Łodzi została sporządzona na potrzeby Wikipedii. Jest ona zbliżona do najczęstszego sposobu podziału continuum czasowego na okresy stosowanego w literaturze. Początki kolejnych jednostek czasowych wyznaczają wydarzenia (gospodarcze, polityczne lub te związane z przebiegiem działań wojennych) uznawane za szczególnie istotne w historii miasta.
W literaturze przedmiotu zwykle wyróżnia się dwa podstawowe okresy:
Okres Łodzi rolniczej, zapoczątkowany datą najwcześniejszej wzmianki źródłowej w 1332 r. i trwający aż do pierwszego ćwierćwiecza XIX w.; Okres Łodzi przemysłowej (a ściślej rękodzielniczej i przemysłowej), rozpoczęty formalnie datą powołania Łodzi do rzędu tzw. miast fabrycznych w 1820 r. i trwający w zasadzie do chwili obecnej.
Z drugiego okresu, wewnętrznie zróżnicowanego, historycy wyodrębniają kilka wyraźnie zarysowanych podokresów: narodziny Łodzi przemysłowej (1820/1823–1865, niekiedy z dodatkowym wydzieleniem okresu wczesnokapitalistycznego – 1820–1830), rozwój Łodzi wielkoprzemysłowej (1866–1914), lata zniszczeń i dewastacji w czasie I wojny światowej (1914–1918), okres II Rzeczypospolitej (1918–1939), tragiczne lata okupacji hitlerowskiej (1939–1945), okres Polski Ludowej (1945–1989) oraz III Rzeczypospolitej (od roku 1989).
Zmiany statusu Łodzi + Przynależność polityczno-administracyjna miasta Łodzi Okres Państwo Zwierzchność Jednostka administracyjna Status miasta XIV w. – 1414 border|20px Królestwo Polskie województwo łęczyckie, kasztelania brzezińska województwo łęczyckie, powiat brzeziński1 Wieś Łodzia 1414–1423 border|20px Królestwo Polskie województwo łęczyckie, powiat brzeziński Wieś Łodzia/Miasto Ostroga2 1423–1569 border|20px Królestwo Polskie województwo łęczyckie, powiat brzeziński Miasto Łódź 1569–1793 border|20px Rzeczpospolita Obojga Narodów województwo łęczyckie, powiat brzeziński Miasto Łódź 1793–1795 border|20px Królestwo Prus departament łęczycki/piotrkowski3, powiat zgierski Miasto Łódź 1795–1807 border|20px Królestwo Prus departament warszawski, powiat zgierski Miasto Łódź 1807–1815 20px Księstwo Warszawskie I Cesarstwo Francuskie departament warszawski, powiat zgierski Miasto Łódź 1815–1816 border|20px Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie departament warszawski, powiat zgierski Miasto Łódź 1816–1837 border|20px Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie województwo mazowieckie, powiat zgierski Miasto Łódź 1837–1844 border|20px Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie gubernia mazowiecka, powiat zgierski Miasto Łódź 1845–1867 border|20px Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie gubernia warszawska, powiat łęczycki Miasto Łódź 1867–1916 border|20px Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie gubernia piotrkowska, powiat łódzki Miasto Łódź 1916–1918 border|20px Królestwo Polskie II Rzesza Niemiecka, Austro-Węgry gubernia piotrkowska, powiat łódzki Miasto Łódź 1918–1939 II Rzeczpospolita Polska województwo łódzkie Łódź (powiat grodzki) 1939–1940 III Rzesza okręg poznański/Kraj Warty4, rejencja kaliska Łódź (miasto wydzielone) 1940–1945 III Rzesza okręg Kraj Warty, rejencja Litzmannstadt Litzmannstadt (miasto wydzielone) 1945–1952 Rzeczpospolita Polska (Polska Ludowa) województwo łódzkie Łódź (miasto wydzielone) 1952–1975 Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo łódzkie Łódź (miasto wydzielone) 1975–1989 Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo łódzkie5 Łódź (gmina miejska) 1989–1998 III Rzeczpospolita Polska od 1999 III Rzeczpospolita Polska województwo łódzkie Łódź (miasto na prawach powiatu)
+1 Od 1352 roku księstwo łęczyckie stało się częścią Zjednoczonego Królestwa Polskiego jako województwo łęczyckie. Powiaty zostały wprowadzone w Polsce w II połowie XIV w.2 Prawa miejskie nadane w 1414 r. przez kapitułę włocławską, miały moc jedynie w zakresie spraw gospodarczych i prawno-społecznych,pod względem prawno-ustrojowym Łodzia/Ostroga była nadal wsią.3 25 maja 1793 r. departament łęczycki przemianowano na departament piotrkowski.4 W styczniu 1940 r. okręg poznański przemianowano na okręg Kraj Warty.5 Od 1 czerwca 1975 r. do 30 czerwca 1984 r. pod nazwą województwo miejskie łódzkie.
Zobacz też
Administratorzy Łodzi Historia Litzmannstadt Ghetto Historia Łodzi pod okupacją niemiecką Historia Żydów w Łodzi Ludność Łodzi Łódź Kalendarium historii Polski
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Ilustrowana Encyklopedia Historii Łodzi
Łódź Kategoria:Ziemia łęczycko-sieradzka