August Wilkoński ps. Au-Wi (ur. 28 sierpnia 1805 w Kąkolewie koło Leszna, zm. 4 lutego 1852 w Siekierkach koło Swarzędza) – prozaik, satyryk, krytyk literacki, uczestnik powstania listopadowego.
Życiorys Urodził się jako syn Marianny Borzęckiej i Franciszka WilkońskiegoH. Gacowa, Wilkoński August, w: Dawni pisarze..., s. 56. herbu Odrowąż.
W młodości brał udział w powstaniu listopadowym. Walczył w bitwach pod Iganiami, Grochowem, Ostrołęką i na Woli.
W 1832 skazany na 12 lat twierdzy za zabicie oficera pruskiego w pojedynku, po uwolnieniu w 1836 przeniósł się z zaboru pruskiego do rosyjskiego. Od 1840 mieszkał w Warszawie. W latach 1848–1850 więziony za działalność patriotyczną. W 1851 został wydalony z Królestwa Polskiego i osiadł w Poznańskiem.
Był prezesem honorowym grupy literatów warszawskich zwanej Cechem Głupców, która ukształtowała się 1844–1845 w salonie Wilkońskich przy ówczesnej ul. Nowosenatorskiej (obecnie J. Moliera) i rozpadła w wyniku aresztowań w 1846. Pełnił funkcję redaktora almanachu tej grupy Dzwon Literacki. Współpracował z Dziennikiem Warszawskim.
Wilkoński jest zaliczany do najlepszych polskich humorystów głównie dzięki zbiorowi Ramoty i ramotki literackie (druk w Bibliotece Warszawskiej 1841–1845 i w Dzwonie Literackim 1846, wydanie 1. tom 1–4, 1845–1846, wydanie 2. poszerzone tom 1–5, 1862, wybór 1950).
August Wilkoński był mężem Pauliny Wilkońskiej.
Jest patronem ulicy na warszawskich BielanachUchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 1. od 1961 oraz w Lesznie, a oboje małżonkowie ulicy w Swarzędzu.
Przypisy
Bibliografia Praca zbiorowa pod redakcją Grażyny Kieniewiczowej i Aliny Sokołowskiej Od Agrykoli do Żywnego. Mały słownik patronów ulic warszawskich, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1968, s. 187-188 Halina Gacowa, Wilkoński August, w: Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, tom V: U–Ż, uzupełnienia, indeksy (koordynacja całości Roman Loth), Warszawa 2004, s. 56–58
Linki zewnętrzne Dzieła Augusta Wilkońskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Ludzie urodzeni w Kąkolewie (wieś w powiecie leszczyńskim) Kategoria:Obrońcy Warszawy (1831) Kategoria:Polacy – więźniowie polityczni w Imperium Rosyjskim Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Iganiami (1831) Kategoria:Uczestnicy bitwy o Olszynkę Grochowską (1831) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Ostrołęką (1831) Kategoria:Urodzeni w 1805 Kategoria:Zmarli w 1852