Andrzej Turowski (ur. 1941) – historyk sztuki nowoczesnej, znawca polskiej, rosyjskiej i francuskiej awangardy oraz architektury XX wieku.
Życiorys Ukończył prawo i historię sztuki na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1972 uzyskał stopień doktora (na podstawie rozprawy Konstruktywizm polski. Próba rekonstrukcji nurtu 1921-1936), a w roku 1983 stopień doktora habilitowanego (rozprawa habilitacyjna: Wielka utopia awangardy. Artystyczne i społeczne utopie w sztuce rosyjskiej 1920-1930).
W latach 1965–1984 wykładał w Instytucie Historii Sztuki UAM, a w 1984 wyemigrował do Francji, gdzie podjął pracę w Ecole de l'Architecture de la Vilette w Paryżu. W 1985 został profesorem w Instytucie Historii Sztuki na Uniwersytecie Clermont-Ferrand II, a w 1990 objął katedrę sztuki nowoczesnej Uniwersytetu Burgundzkiego w Dijon, gdzie do 2000 r. kierował Centre de Recherche Comparative sur les Avant-gardes. W 2003 otrzymał tytuł profesora w Polsce. W latach 2009–2010 profesor wizytujący na Uniwersytecie Warszawskim, członek Rady Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oraz Komitetu Nauk o Sztuce PAN (od 2011). Obecnie na emeryturze, mieszka w Paryżu.
W drugiej połowie lat 60. współtworzył program Galerii Odnowa, a w latach 70. program Galerii Foksal. Współpracował z teatrem Cricot 2, nawiązał też bliską relację z Ryszardem Stanisławskim, dyrektorem Muzeum Sztuki w Łodzi. Uczestnik Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70.
W 2001 laureat Nagrody Artystycznej Fundacji Nowosielskich w Krakowie. W 2004 nadano mu tytuł doktora honoris causa Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Odznaczony złotym medalem Gloria Artis w 2013 r. Książka jego autorstwa, Radykalne Oko, została uznana za najlepszą pracę z zakresu nauk humanistycznych w Polsce w X jubileuszowej edycji konkursu o Nagrodę im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego
Był współorganizatorem wielkich międzynarodowych wystaw sztuki, m.in.:
światowej wystawy konstruktywizmu, 1976, sztuki racjonalistycznej we Włoszech (L’Europa dei razionalisti), Mediolan-Como, 1989, Europa, Europa, Bonn, 1994 (z Ryszardem Stanisławskim), Czasy skończone! Historii już nie ma (Fin des temps! L’histoire n’est plus) w Tulonie, 2004, Supremus Malewicza, Warszawa, 2004, Pomnikoterapia Krzysztofa Wodiczki, Warszawa, 2006, Svegliato e sogna, Wenecja, 2009, Powtórka z teorii widzenia, Warszawa, 2010 Particolare, Wenecja, 2011.
Dorobek Autor ponad 300 rozpraw naukowych i tekstów krytyczno-artystycznych, oraz kilkunastu książek na temat awangardy. Do najważniejszych należą: W kręgu konstruktywizmu, Warszawa 1979. Konstruktywizm polski. Próba rekonstrukcji nurtu (1921-1934), Wrocław 1981. Wielka utopia awangardy, Warszawa 1990. Awangardowe marginesy, Warszawa 1998. Między sztuką a komuną. Teksty awangardy rosyjskiej 1910-1932, Kraków 1998. Budowniczowie świata. Z dziejów radykalnego modernizmu w sztuce polskiej, Kraków 2000. Malewicz w Warszawie: rekonstrukcje i symulacje, Kraków 2002. Supremus Malewicza, Warszawa 2004. Parowóz dziejów, Warszawa 2012. Sztuka, która wznieca niepokój. Manifest artystyczno-polityczny sztuki szczególnej, Warszawa 2012. Papież awangardy. Tadeusz Peiper w Hiszpanii, Polsce, Europie, Warszawa 2015. Radykalne oko. O Witkacym, Kobro, Strzemińskim, Themersonach, Żarnowerównie i innych twórcach sztuki wzbudzającej niepokój, T. 1, Argonauci, T. 2, Żołnierze. Wyd. Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Warszawa–Gdańsk 2023.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Teoretycy sztuki Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Łodzi