mały|Zabytkowy budynek szkoły przy ul. Jagiellońskiej 18 (2026) Ulica Jagiellońska w Katowicach – jedna z ważniejszych ulic w katowickim Śródmieściu. Łączy plac Karola Miarki z ulicą Francuską.
Przebieg Rozpoczyna swój bieg przy placu Karola Miarki. Następnie przecina ją skrzyżowanie z ul. Plebiscytową, skąd widoczne są zabytkowe zabudowania kurii metropolitalnej. Dalej ulica krzyżuje się z ul. Królowej Jadwigi, ul. Henryka Sienkiewicza, placem Sejmu Śląskiego, ul. Józefa Lompy, placem Bolesława Chrobrego i ul. Władysława Reymonta. Kończy swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Francuską.
Historia Na posiedzeniu Rady Miasta Katowice z 13 października 1890 ulicy nadano nazwę Prinz-HeinrichstraßeGeorg Hoffmann, Historia Miasta Katowice, przeł. D. Makselon, M. Skop, Muzeum Śląskie, Katowice 2003, , s. 147.. Nazwa ta obowiązywała do 1922J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5. W latach okupacji niemieckiej 1939–1945 nosiła nazwę Hindenburgstraße www.grytzka-genealogie.de [dostęp 2011-06-27], nadaną przez hitlerowców. Przed II wojną światową z ulicą sąsiadował gmach nieistniejącego już Muzeum Śląskiego (1934–1936), nieukończonego, rozebranego w 1939 przez wojska niemieckie. W 1984 na terenie dawnego muzeum odsłonięto pamiątkową tablicę. thumb|left|Ulica w czasie II wojny światowej thumb|Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (róg ul. Plebiscytowej i ul. Jagiellońskiej) thumb|Początek ul. Jagiellońskiej (w prawo) przy pl. Karola Miarki mały|Dawny Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego mały|Katowice Miasto Ogrodów – Instytucja Kultury im. Krystyny Bochenek (pl. Sejmu Śląskiego 2) W latach międzywojennych przy ul. Jagiellońskiej swoją siedzibę miały: meblarska firma "Fortuna" (pod numerem 5), Górnośląska Wytwórnia Chemiczna (ul. Jagiellońska 5), hurtownia śledzi Steinhauer i Ska (pod numerem 14), cukiernia Bogusława i Ludwika Karolaków (pod numerem 5), hotel Hospitz z 23 pokojami (ul. Jagiellońska 17), skład win i wódek J. Śpiewaka (pod numerem 10), Drukarnia Wydawnicza "Merkur" (pod numerem 13), zakład mechaniczno-ślusarski Jana Szmigiela (ul. Jagiellońska 36), przedsiębiorstwo Transit Katowice (pod numerem 1). Pod numerem 18 funkcjonowała męska Szkoła Powszechna nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.
W 2007 na fasadzie budynku pod numerem 17 odsłonięto tablicę, upamiętniającą Polaków zamordowanych przez Niemców w budynku i w piwnicy budynku przy ul. Jagiellońskiej 17 we wrześniu 1939.
Opis Przy ulicy Jagiellońskiej znajdują się następujące historyczne obiekty: narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 1, ul. J. Kochanowskiego 20); narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 2, ul. J. Kochanowskiego 18); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 3); wpisana do rejestru zabytków 12 czerwca 1992 (nr rej.: A/758/2021Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków województwa śląskiego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2021 r. wkz.katowice.pl [dostęp 2021-02-05]); wzniesiona w latach 1894–1895 według projektu J. Kustoscha w stylu eklektycznym (przebudowana w 1902 w strefie przyziemia); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 4); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 5); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 6); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 7); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 8); narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 11, ul. Plebiscytowa 16); siedziba Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (ul. Plebiscytowa 19, róg z ul. Jagiellońską); wzniesiona w 1967 według projektu Henryka Buszki i A. Franty; przebudowana w 1998 według projektu Jana Pallado i Aleksandra Skupina z 1997 r.; budynek posiada powierzchnię całkowitą 1010 m² i kubaturę 4410 m³; architekci za tę realizację otrzymali wyróżnienie w konkursie "Życie w Architekturze" na najlepszą realizację architektoniczną Katowic 1989–1999; narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 12, ul. Plebiscytowa 14); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 13); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 16); historyczny budynek (ul. Jagiellońska 17); budynek szkoły (ul. Jagiellońska 18), wzniesiony na początku XX wieku w stylu historyzmu, następnie rozbudowany; obecnie siedziba Szkoły Podstawowej nr 1 im. Józefa Piłsudskiego (dawniej im. Sylwestra Ludygi)Szkoła Podstawowa nr 1, Katowice, Jagiellońska 18 www.szkolnictwo.net [dostęp 2011-06-27]; narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 19, ul. H. Sienkiewicza 21); kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 20); narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 21, róg z ul. H. Sienkiewicza); narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 22, ul. H. Sienkiewicza 19); sześciokondygnacyjny gmach Urzędów Niezespolonych przy ul. Jagiellońskiej 23 i pl. Sejmu Śląskiego 1, wzniesiony w latach 1935–1936 według projektu Witolda Kłębkowskiego; od 1990 w budynku mieści się Wydział Filologii Uniwersytetu Śląskiego; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 2 200 000 złotych; w dwudziestoleciu międzywojennym w budynku istniały następujące urzędy: Śląski Urząd Wojewódzki, Urząd Kontroli Państwa, Komisarz Demobilizacyjny; narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 24, ul. H. Sienkiewicza 18); gmach Sejmu Śląskiego przy ul. Jagiellońskiej 25, wzniesiony w latach 1924–1927, czterofrontowy, koszt budowy wyniósł 13 milionów złotych; budynek posiada 634 pomieszczenia, w 1929 był budynkiem o największej kubaturze w Polsce; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 13 500 000 złotych; gmach wpisano do rejestru zabytków 19 sierpnia 1978 (nr rej.: A/285/09); narożna kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 27, ul. Wł. Reymonta 14, 16, 18); czteropiętrowa, murowana, wzniesiona w 1932, posiadająca dach pokryty dachówką; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 250 000 złotych; Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego (ul. Jagiellońska 28); wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1371/88 z 27 września 1988); zaprojektowany w latach 1906–1907 na potrzeby gimnazjum, budowę ukończono w roku 1913, wybudowany w stylu łączącym elementy historyzmu i wczesnego modernizmu, w 1906 do tego budynku przeniosła się katowicka OberrealschuleArnold Zweig 1887−1968. Werk und Leben in Dokumenten und Bildern, red. G. Wenzel, Berlin und Weimar 1978, s. 8.; kamienica mieszkalna (ul. Jagiellońska 36) w stylu secesyjnym według projektu Louisa Damego.
Przy przylegającym do ulicy placu Sejmu Śląskiego znajdują się siedziby następujących instytucji: Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego, Instytucji Kultury im. Krystyny Bochenek Katowice - Miasto Ogrodów, Muzeum Śląskiego – Centrum Scenografii Polskiej oraz Teatru "Korez", Jazz Clubu Hipnoza i Klubu Muzycznego 2B3. Do 2014 r. w budynku Centrum Kultury Katowice im. Krystyny Bochenek mieściła się również siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Przy ulicy Jagiellońskiej, zaraz za placem Sejmu Śląskiego znajduje się siedziba Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.
Z ulicy widoczne są trzy pomniki: pomnik Wojciecha Korfantego na placu Sejmu Śląskiego, pomnik Józefa Piłsudskiego oraz pomnik w miejscu dawnego gmachu Muzeum Śląskiego (Piastowskie Orły Śląskie) na placu Bolesława Chrobrego.
Ulicą na całej swojej długości kursują autobusy na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM).
Zobacz też Ulica Henryka Dąbrowskiego w Katowicach Ulica Jana Kochanowskiego w Katowicach Ulica Powstańców w Katowicach Zmiany nazw ulic i placów w Katowicach
Przypisy
Bibliografia
Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 235. Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, ss. 13, 19, 23. Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010. K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 29, 30, 58. Lech Szaraniec, Górny Śląsk - Przewodnik, wyd. Muza, Warszawa 1997, , ss. 51, 71, 72, 73. E. Wieczorek, Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice 2003,
Jagiellońska Kategoria:Śródmieście (Katowice)