Amiet-Chan Sułtan (, , ur. 25 października 1920 w Ałupce, zm. 1 lutego 1971 w obwodzie moskiewskim) – radziecki pilot wojskowy, as myśliwski II wojny światowej, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1943 i 1945).

Życie Urodził się na Krymie w rodzinie mieszanej: ojciec był z pochodzenia Lakiem, a matka krymską Tatarką. Uczył się w szkole w Ałupce, a w 1937 ukończył szkołę kolejową w Symferopolu. W drugiej połowie lat 30. wstąpił do aeroklubu w tymże mieście. Od 1939 roku służył w Armii Czerwonej, rok później ukończył wojskową szkołę lotniczą i w dniu ataku Niemiec hitlerowskich na Związek Radziecki wykonał pierwszy lot bojowy. Walczył do końca wojny, latając początkowo na samolocie I-153, a później także na Jak-7 i brytyjskim Hawker Hurricane. Wykonywał po kilka lotów dziennie, w 1942 roku, według radzieckich źródeł, strącił niemiecki Ju 88 poprzez staranowanie, samemu lądując na spadochronie.

Za zasługi bojowe przeniesiono go do 9 Gwardyjskiego pułku asów myśliwskich. 24 sierpnia 1943 roku przyznano mu po raz pierwszy tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. Walczył m.in. w bitwie o Briańsk, Stalingrad, Prusy Wschodnie i Berlin. Ostatni nieprzyjacielski samolot zestrzelił pod koniec wojny nad berlińskim lotniskiem Tempelhof. Ogółem w czasie wojny uzyskał 30 zwycięstw powietrznych. Za ten wyczyn otrzymał po raz drugi tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, a jego rodzinę na osobisty rozkaz Stalina wyłączono z deportacji Tatarów z Krymu do Kazachstanu w 1944 roku.

Po zakończeniu wojny Amiet-Chan Sułtan służył w 9 Gwardyjskim lotniczym pułku myśliwców w Kobryniu w Białoruskim Okręgu Wojskowym, a od lutego 1947 był pilotem doświadczalnym w mieście Żukowskij. Zginął 1 lutego 1971 roku w czasie próby doświadczalnej samolotu. Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.

Awanse młodszy porucznik (5 marca 1940), porucznik (25 marca 1942), starszy porucznik (28 września 1942), kapitan (19 lutego 1943), major (25 marca 1944), podpułkownik rezerwy (22 lipca 1957).

Odznaczenia i nagrody Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (dwukrotnie, 24 sierpnia 1943 i 29 czerwca 1945), Order Lenina (trzykrotnie, 23 października 1942, 24 sierpnia 1943 i 29 czerwca 1945), Order Czerwonego Sztandaru (czterokrotnie, 31 lipca 1942, 13 października 1943, 20 kwietnia 1945 i 3 lutego 1953), Order Aleksandra Newskiego (7 kwietnia 1944), Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (20 stycznia 1945), Order Czerwonej Gwiazdy (3 listopada 1944), Order „Znak Honoru” (31 lipca 1961), Nagroda Stalinowska (1953). Upamiętnienie Jego imieniem nazwano plac i ulicę w Symferopolu, prospekt w Machaczkale, ulice w Kazaniu, Ałupce, Eupatorii, Krasnoperekopsku, Sudaku, Teodozji, Żukowskim, Izberbaszu, Kaspijsku, Chasawjurcie i w innych miejscowościach.

Postać Amiet-Chan Sułtana w kulturze Na podstawie wydarzeń historycznych wysiedlenia Tatarów krymskich i wątków biograficznych z życia Amiet-Chan Sułtana powstał pierwszy krymsko-tatarski film na temat wysiedlenia: „Chajtarma”.

Przypisy

Bibliografia Tadeusz Malinowski: Lotnicy świata, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1985, .

Linki zewnętrzne Zdjęcia Amiet-Chan Sułtan w 9 giap Grób

Kategoria:Radzieccy podpułkownicy lotnictwa Kategoria:Asy myśliwskie ZSRR II wojny światowej Kategoria:Tatarscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Aleksandra Newskiego (Związek Radziecki) Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Tatarzy krymscy Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Osoby przedstawione na ukraińskich monetach