Ulica Mikołowska w Katowicach (niem. Nikolaistraße) – ulica w katowickiej dzielnicy Śródmieście, prowadząca na południe.

Przebieg Rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicami Sądową, Jana Matejki i Juliusza Słowackiego. Dalej biegnie pod wiaduktem kolejowym (trasa Wrocław − Przemyśl) i krzyżuje się z ulicami Kamienną oraz Andrzeja. Następnie krzyżuje się ulicą Raciborską (na wprost budynku Pałacu Młodzieży) i ulicą Henryka Jordana (obok kościoła św. Piotra i Pawła i placu kardynała Augusta Hlonda). Z kolei krzyżuje się z ulicami Józefa Poniatowskiego i Strzelecką - w tym miejscu bieg ulicy skręca bardziej ku zachodowi. Za AWF-em znajduje się Węzeł Mikołowska (Rondo gen. Stanisława Maczka) z autostradą A4 (ul. Kochłowicka w kierunku osiedla Wincentego Witosa i aleja Górnośląska w kierunku CH 3 Stawy oraz Mysłowic). W tym rejonie ponownie skręca szerokim łukiem bardziej ku południu. Od węzła ul. Mikołowska jest drogą krajową 81. Kończy swój bieg skrzyżowaniem z ul. Ligocką, dalej zmienia nazwę na ulicę Brynowską. Na wysokości ul. Kominka ulicą Mikołowską w godzinie popołudniowego szczytu przejeżdża średnio 2461 samochodów (z tego 92,5% to samochody osobowe, a 5,4% to autobusy). thumb|left|Gmach Sądu Okręgowego przy ulicy Andrzeja w Katowicach (u góry), restauracja "Zur deutscher Flotte" Paula Drogge przy ulicy Mikołowskiej 9 (u dołu)

thumb|left|Skrzyżowanie ulic Sądowej, Matejki i Słowackiego na starej pocztówce

thumb|left|Panorama Katowic, fotografia wykonana prawdopodobnie z wieży kościoła parafialnego pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła przy ulicy Mikołowskiej− na pierwszym planie ulica Kilińskiego, w tle Drapacz Chmur.

Historia mały|Przejazd pod wiaduktem linii kolejowej thumb|Gmach Sądu Okręgowego na rogu ul. Andrzeja i ul. Mikołowskiej thumb|Skrzyżowanie z ulicami B. Kominka i K. Dłuskiego mały|Pałac Młodzieży w Katowicach thumb|Kościół św. Piotra i Pawła W połowie XIX wieku przy ul. Mikołowskiej zbudowano przyfabryczną kolonię Kamionka dla pracowników huty "Henrietta". W 1878 w rejonie dzisiejszych ulic Mikołowskiej i Raciborskiej uruchomiono hutę żelaza "Ludwik" (późniejsza odlewnia brązu "Münster"). Na posiedzeniu Rady Miasta Katowice z 13 października 1890 ulicy nadano nazwę NikolaistraßeGeorg Hoffmann, Historia Miasta Katowice, przeł. D. Makselon, M. Skop, Muzeum Śląskie, Katowice 2003, , s. 147. (ta nazwa funkcjonowała do 1922J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.). W końcu XIX wieku przy ulicy działał wyszynk WróblaArnold Ulitz, Der große Janja, Breslau 1929, ss. 97, 98.. Ok. 1910 r. w budynku przy ulicy Mikołowskiej 9 (narożny z ul. Kamienną) działała restauracja "Zur deutschen Flotte" Paula DroggePatrz załączona kartka pocztowa. W latach trzydziestych XX wieku pod numerem 123 zlokalizowany był posterunek brynowskiej policji.

Przed I wojną światową przy ulicy, w rejonie tzw. Kamionki w Katowickiej Hałdzie, istniała Kolonia Dwunastu Apostołów, złożona z dwunastu domów robotniczychA. Steuer, Leksykon załęski [dostęp 2017-07-01].

W latach dwudziestych XX wieku przy ulicy wzniesiono domki jednorodzinne dla dozoru kopalni „Oheim”. Do 1924 w kamienicy na rogu ulic Mikołowskiej i J. Gallusa znajdowała się siedziba gminy Brynów. Przy ulicy Mikołowskiej w latach międzywojennych swoją siedzibę miały: warsztat samochodowy Adamczyka (pod numerem 50), kwiaciarnia Malcherczyka Flora (ul. Mikołowska 15), kawiarnia "Orient" (pod numerem 10), restauracja Jadwigi Jonczyk (ul. Mikołowska 5), kuchnia ludowa w Domu Związkowym (pod numerem 32), piekarnia Jerzego Kubisa (pod numerem 26), restauracja "Wzgórze Mikołowskie" Romana Popiołka (ul. Mikołowska 10), Prokuratura Sądu Okręgowego i Sąd Okręgowy (pod numerem 2), restauracja Antoniego Rzychonia (ul. Mikołowska 109), Więzienie Karno-Śledcze (pod numerem 4), apteka św. Jacka (pod numerem 15), Kasa Chorych na powiat (pod numerem 17). W 1937 ukończono budowę tzw. "burzowca mikołowskiego" − zbiornika na wodę z wiosennych roztopów, które regularnie zalewały ulicę pod wiaduktem kolejowym. Pod numerem 111 funkcjonowała Biblioteka TCL, a pod numerem 141 − koedukacyjna Szkoła Powszechna nr 5 im. Księcia Józefa Poniatowskiego i przedszkole.

W nocy z 3. na 4. września 1939 ulicą od strony Brynowa posuwała się niemiecka 239. Dywizja Piechoty, atakująca miasto od południa. Od 1940 w domu pod numerem 45 odbywały się konspiracyjne zebrania poddelegatury oddziału delegatury rządu emigracyjnego na krajKatowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, ss. 337, 338. 15 sierpnia 1942 w więzieniu przy ul. Mikołowskiej Niemcy zgilotynowali Józefa Pukowca, członka ruchu oporu podczas II wojny światowejHistoria miasta - Katowice miastem www.mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-20], zaś 3 grudnia 1942 bł. ks. Jana Machę. W latach 1939−1945 www.grytzka-genealogie.de [dostęp 2011-08-11] ulica nosiła nazwę Nikolaistraße.

3 listopada 2009 rozpoczęto remont ulicy Mikołowskiej, który miał potrwać do 15 grudnia. Jednak prace, wykonane w bardzo szybkim tempie, zakończono po tygodniu.

Dnia 3 sierpnia 2010 ulicą prowadziła trasa trzeciego etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2010.

23 stycznia 2026 roku ulica Mikołowska po szesnastu miesiącach przerwy została ponownie udostępniona do ruchu samochodowego na wysokości przebudowywanego wówczas wiaduktu kolejowego. Na początku kwietnia tego samego roku zapowiedziano budowę osiedla mieszkaniowego w trybie lex deweloper na nieużywanej od ponad dwudziestu lat działce naprzeciwko kościoła śś. Apostołów Piotra i Pawła.

Obiekty i instytucje Przy ulicy Mikołowskiej znajdują się następujące historyczne obiekty: Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 7, róg z ul. Kamienną). Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 9, róg z ul. Kamienną). Zespół Aresztu Śledczego (ul. Mikołowska 10, 12, 14): pawilon C wraz z budynkiem gospodarczym, teren dawnego więzienia – obecny pawilon A, B; całość otoczona murem z wieżami strażniczymi, a także dwa budynki poza murem od strony ulicy Mikołowskiej – dawna willa naczelnika więzienia i budynek mieszkalny pracowników więziennych. Zespół został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1270/81 z 7 grudnia 1981; obecnie nr rej. A/1270/23Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 27 listopada 2023 r.) wkz.katowice.pl [dostęp 2023-12-02]); pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, wybudowany w stylu eklektycznym. Gmach Sądu Okręgowego; wpisany do rejestru zabytków dnia 15 grudnia 1997 (nr rej.: A/1663/97), wzniesiony w 1889, w 1913 dobudowano nowy budynek projektu architekta Müllera; wybudowany w stylu neorenesansowym na planie litery "C", elewacja zwieńczona tympanonem z obeliskiem. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 11). Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 13). Zespół hal magazynowych (ul. Mikołowska 13b), wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 15, 15a). Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 17, ul. Kozielska 2). Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 18, róg z ul. M. Kopernika). Budynek mieszkalny (ul. Mikołowska 19), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 20b). Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 21, pl. dra Józefa Rostka 1). Pałac Młodzieży (ul. Mikołowska 26), wzniesiony w latach 1949−1951 według projektu Duchowicza i Majerskiego w stylu funkcjonalizmu/socrealizmu; dnia 16 marca 1990 na ścianie budynku umieszczono pamiątkową tablicę, poświęconą patronowi gmachu − profesorowi Aleksandrowi Kamińskiemu; zespół Pałacu Młodzieży wpisano do rejestru zabytków 13 kwietnia 2010 (nr rej.: A/301/10); granice ochrony obejmują: budynek dyrekcji, budynek dydaktyczny, pływalnię z budynkiem zaplecza, budynek administracyjny, salę gimnastyczna z łącznikiem, teatr z zapleczem, rozdzielnię elektryczną, ogrodzenie oraz dom przy ul. Żwirki i Wigury 32. Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 28, róg z ul. P. Stalmacha). Zespół kościoła parafialnego pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła, na który składają się: budynek kościoła, budynek plebanii, ogrodzenie przykościelne (ul. Mikołowska 32−34); wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1483/92 z 11 sierpnia 1992; obecnie nr rej. A/1041/22Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 7 października 2022 r.) wkz.katowice.pl [dostęp 2022-10-14]). Kościół został wzniesiony w latach 1898−1902 według projektu Józefa Ebersa z Wrocławia w stylu neogotyckim. W latach 1922−1925 pełnił funkcję prokatedry Administracji Apostolskiej. W latach 1925−1957 pełnił funkcję katedry. Plebania wzniesiona w 1899 według projektu Józefa Ebersa w stylu neogotyckim. Kamienica mieszkalna z dwiema oficynami (ul. Mikołowska 33, 33a, 33b), wzniesiona na początku XX wieku. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 35), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu modernizmu. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 30), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu modernizmu. Budynek mieszkalny, tzw. Jurandówka (ul. Mikołowska 40), powstały w latach 1960–1962. Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 44, ul. Barbary 1). Obecnie budynek jest siedzibą Gościńca Franz Josef. Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 45, róg z ul. Strzelecką). Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 46). Cztery familoki kopalni "Wujek" (ul. Mikołowska 47, 49), wzniesione na początku XX wieku, w stylu późnego modernizmu. Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 48). Budynek biurowo-handlowy (ul. Mikołowska 50, 52), wzniesiony w XIX wieku, w stylu neoklasycyzmu, później przebudowany. Kamienicę nr 52 wyburzono w 2017, pod budowę biurowca (zbudowany w latach 2018–2019). Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 53), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu historyzmu/neorenesansu. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 118/120), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 122/124), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 126/128), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 130/132), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 134/136), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 138/140), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 142/144), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 146/148), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym. Zespół pięciu willi w ogrodach (ul. Mikołowska 150, 152, ul. Parkowa 4, 4a, 4b), wzniesionych w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu funkcjonalizmu

Przy ulicy Mikołowskiej istnieją również: dwie stacje benzynowe, Galeria Akwarela, Galeria Marmurowa, Gościniec Franz Josef, laboratorium medyczne oraz budynek Akademii Wychowania Fizycznego.

W rejonie ul. Mikołowskiej i ul. Strzeleckiej planowano budowę luksusowych apartamentów (Apartamenty Moderna), które miały być oddane do użytku w 2010, jednak inwestor zrezygnował z budowy. Obecnie w tym miejscu istnieje parking samochodowyMiały być apartamenty, jest parking www.mmsilesia.pl [dostęp 2011-08-11].

Ulicą Mikołowską kursują linie autobusowe ZTM.

Zobacz też Ulica Barbary w Katowicach Architektura Katowic Katowicka Hałda Park im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach Ulica Tadeusza Kościuszki w Katowicach Zmiany nazw ulic i placów w Katowicach

Przypisy

Bibliografia E. Wieczorek; Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, . Broszkiewicz Jacek; Katowice - reflektorem po mieście, wydawca: Urząd Miejski w Katowicach, , s. 51.