thumb|Phytolacca acinosa Szkarłatkowate, alkiermesowate (Phytolaccaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu goździkowców (Caryophyllales). Należą do niej w ujęciu systemu APG IV z 2016 roku 4 rodzaje z 32 gatunkami. Wcześniej do rodziny zaliczano 12 do 17 rodzajów. Rośliny te zamieszkują głównie kraje tropikalne i subtropikalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Środkowej i południowej Afryce. Należą tu zarówno mezofity, jak i kserofity.

Rośliną jadalną jest szkarłatka jagodowa Phytolacca acinosa. Szkarłatka amerykańska Phytolacca americana wykorzystywana jest jako lecznicza. Z jagód różnych gatunków szkarłatek uzyskuje się czerwone barwniki wykorzystywane w przemyśle spożywczym. Niektóre gatunki szkarłatek, Agdestis clematidea i Ercilla spicata bywają uprawiane jako ozdobne.

Morfologia thumb|Anisomeria coriacea Pokrój Rośliny zielne, krzewy, pnącza i rzadko drzewa. U roślin zielnych łodyga często jest zgrubiała w części podziemnej. Liście Skrętoległe, zwykle bez przylistków, pojedyncze, całobrzegie. Kwiaty Obupłciowe (rzadko jednopłciowe, a rośliny dwupienne), zebrane w grona, kłosy lub wierzchotki. Kwiaty promieniste lub słabo grzbieciste (u Anisomeria), bez płatków, okwiat tworzą działki w liczbie 4 lub 5. Pręcików jest od 5 do 30 ich nitki są cienkie, wolne lub zrośnięte u nasady. Słupkowie apokarpiczne tworzy od 3 do 17 wolnych słupków (czasem nieco zrośniętych), każdy powstający z jednego owocolistka. Słupki są górne, tylko u Agdestis wpół dolne, zwieńczone są krótką szyjką i znamieniem. Owoce Jednonasienne jagody wyrastające w okółkach u Phytolaccoideae i niełupka z trwałymi działkami pełniącymi funkcję aparatu lotnego u Agdestidoideae. Nasiona mniej lub bardziej nerkowate.

Systematyka Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina siostrzana dla Sarcobataceae. W systemie APG IV z 2016 wyodrębniono z niej 9 rodzajów (m.in. Petiveria, Rivina i Trichostigma) w odrębną rodzinę Petiveriaceae. W dawniejszych systemach zaliczano tu więcej rodzajów, co, jak się okazało, czyniło tę rodzinę taksonem polifiletycznym. Wyodrębniono z niej: Barbeuia w Barbeuiaceae, Gisekia w Gisekiaceae, Lophiocarpus w Lophiocarpaceae, Microtea w Microteaceae, Phaulothamnus w Achatocarpaceae i Stegnosperma w Stegnospermataceae.

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch., podklasa goździkowe Takht, nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Phytolaccineae Engl., rodzina szkarłatkowate Phytolaccaceae (R. Br. in Tuckey).

Podział rodziny i wykaz rodzajów

podrodzina Agdestidoideae Nowicke Agdestis Moc. & Sessé ex DC.

podrodzina Phytolaccoideae Arnott Anisomeria D.Don Ercilla A.Juss. Phytolacca L. – szkarłatka

Przypisy

*