thumb|Zatrwian wrębny Ołownicowate, zawciągowate (Plumbaginaceae Juss.) – rodzina roślin okrytonasiennych z grupy dwuliściennych właściwych. Należy do niej 21–29 rodzajów z około 725–830 gatunkami. Duże różnice w ujęciu taksonomicznym zaliczanych tu roślin wynikają z problemów jakie stwarza duży udział taksonów powstających w wyniku apomiksji i poliploidii (zwłaszcza w grupie szeroko ujmowanego rodzaju Limonium). Są szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, szczególnie licznie występują w obszarze śródziemnomorskim oraz w Azji. Do rodzimej flory Polski należy tylko zawciąg pospolity (Armeria maritima), poza tym uprawiane są rośliny z rodzaju zatrwian (Limonium) i ołownik (Plumbago).
Rośliny tu zaliczane występują na siedliskach suchych i mokrych, często zasolonych, wzdłuż wybrzeży. Znaczenie użytkowe mają rośliny ozdobne głównie z rodzajów: zawciąg, zawciągowiec, zatrwian i ołownik.
Morfologia thumb|Zawciąg pospolity thumb|Acantholimon acerosum Pokrój Rośliny jednoroczne, byliny, jak i krzewy oraz liany. Liście Skrętoległe, często w rozecie przyziemnej. Są pojedyncze i całobrzegie, czasem uszkowate u nasady, ale bez przylistków. Kwiaty Promieniste i obupłciowe, zebrane są w wierzchotki i skrętki, skupione dodatkowo w główki (Armeria), kłosy (Acantholimon), grona i wiechy (Limonium). Podsadki są papierzaste i pochwowate, kwiaty wsparte są dodatkowo przez dwie, rzadziej jedną przysadkę. Kielich z 5 zrosłych działek ma kształt rurki, często suchobłoniastej i barwnej. Płatki korony, także w liczbie 5, są wolne lub w różnym stopniu zrośnięte – połączone u nasady lub tworzące długą rurkę. Pręciki w liczbie 5. Ich nitki od nasady główek wnikają między pylniki w postaci łącznika, a pylniki otwierają się podłużnym pęknięciem. Jednokomorowa, górna zalążnia powstaje z 5 owocolistków i tyle też jest szyjek słupka. Znamiona są suche i brodawkowate. Owoce Zwykle jednonasienne, niepękające orzeszki otulone w trwałym kielichu, rzadziej niełupki i torebki.
Systematyka thumb|Limoniastrum monopetalum Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina siostrzana dla rdestowatych, blisko spokrewniona także z tamaryszkowatymi i pomorzlinowatymi w obrębie kladu polygonids w rzędzie goździkowców. Wyodrębnienie się rodziny datowane jest na 111–118 milionów lat temu, przy czym grupa koronna uznawana jest za znacznie młodszą – ostatni wspólny przodek współczesnych roślin żył 37–52 miliony lat temu.
Pozycja systematyczna w kladzie polygonids w obrębie rzędu goździkowców według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział rodziny
Podrodzina Plumbaginoideae Burnett – 4 rodzaje ze strefy tropikalnej: Ceratostigma Bunge – zawciągowiec Dyerophytum Kuntze Plumbagella Spach Plumbago L. – ołownik, ołownica Podrodzina Staticoideae Kosteletzky plemię Aegialitideae Peng (bywa też podnoszone do rangi podrodziny Aegialitidoideae) – namorzyny Azji południowo-wschodniej i północnej Australii Aegialitis Br. – egialites plemię Staticeae Bartling – wszystkie kontynenty z wyjątkiem Antarktydy, poza Europą i Azją głównie na wybrzeżach (bywa też podnoszone do rangi podrodziny Plumbaginoideae) Acantholimon Boiss. – akantolimon Armeria Willd. – zawciąg Bamiania Lincz. Bukiniczia Lincz. Cephalorhizum Popov & Korovin Ceratolimon M.B. Crespo & Lledó Chaetolimon (Bunge) Lincz. Dictyolimon Rech.f. Eremolimon Lincz. Ghaznianthus Lincz. Gladiolimon Mobayen Goniolimon Boiss. – goniolimon Ikonnikovia Lincz. Limoniastrum Fabr. Limoniopsis Lincz. Limonium Mill. – zatrwian Muellerolimon Lincz. Myriolimon Lledó et al. Neogontscharovia Lincz. Popoviolimon Lincz. Psylliostachys (Jaub. & Spach) Nevski Saharanthus M. B. Crespo & Lledó Vassilczenkoa Lincz.
Przypisy
*