Rybitwa krótkodzioba (Gelochelidon nilotica) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae). Kosmopolityczny, wędrowny.
Podgatunki i zasięg występowania Rybitwa krótkodzioba zamieszkuje w zależności od podgatunku: Gelochelidon nilotica nilotica (J.F. Gmelin, 1789) – południowa Europa i Maghreb, a na wschodzie po Bliski Wschód, Kazachstan, północne Indie i północno-wschodnie Chiny (północno-wschodnia Mongolia Wewnętrzna). Zimuje w pasie od międzyzwrotnikowej Afryki, przez Zatokę Perską po Indie. Do Polski zalatuje sporadycznie (43 stwierdzenia do końca 2023 roku, łącznie zaobserwowano 49 osobników). Gelochelidon nilotica affinis (Horsfield, 1821) – rozmnaża się od południowo-wschodniej Syberii na południe do wschodniej i południowo-wschodniej Chińskiej Republiki Ludowej; zimuje głównie w południowo-wschodniej Azji, z niektórymi rozciągającymi się na zachód do subkontynentu indyjskiego i na południowy wschód do Australii. Gelochelidon nilotica aranea (A. Wilson, 1814) – wschodnie wybrzeże USA od New Jersey (rzadko Nowego Jorku) na południe do Teksasu, a także Kuba, Bahamy i Portoryko, a sporadycznie wzdłuż wybrzeża Meksyku do Jukatanu; zimuje wzdłuż wybrzeży Ameryki Środkowej i na południe do Brazylii i Peru. Gelochelidon nilotica vanrossemi Bancroft, 1929 – zachodnie wybrzeże Ameryki Północnej od Kalifornii po Zatokę Tehuantepec; izolowane lęgi stwierdzono na Alasce (w delcie Rzeki Miedzianej). Zimą przemieszcza się na południe, osiągając Ekwador. Gelochelidon nilotica gronvoldi Mathews, 1912 – wybrzeża i brzegi rzek od Gujany Francuskiej po północno-wschodnią Argentynę. Lęgi odnotowano też w Kolumbii i Ekwadorze, prawdopodobnie należały do podgatunku gronvoldi lub aranea, a być może do nieopisanego jeszcze podgatunku.
Za podgatunek rybitwy krótkodziobej uznawano też rybitwę czarnodziobą (Gelochelidon macrotarsa) z Australii, lecz jest ona obecnie klasyfikowana jako odrębny gatunek.
Morfologia mały|lewo|Osobniki w szacie godowej (Kalifornia) Cechy gatunku Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W upierzeniu godowym wierzch głowy i końce skrzydeł czarne, grzbiet i pokrywy skrzydłowe popielate, reszta ciała biała. Dziób i nogi czarne. W szacie spoczynkowej głowa staje się szarawa. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej, jednak na grzbiecie i ogonie mają brązowawe plamki. Wymiary średnie długość ciała 33–43 cmrozpiętość skrzydeł 85–103 cm Masa ciała 130–300 g (u G. n. nilotica 190–290 g, u G. n. aranea 160–205 g, u G. n. vanrossemi 163–205 g)
Ekologia i zachowanie Biotop Gniazduje na piaszczystych wybrzeżach lub mierzejach. Podczas żerowania odwiedza także wydmy, bagna, połacie błotnistych terenów i przybrzeżne zarośla. Gniazdo Gniazdo jest wydrapanym w podłożu dołkiem. Niekiedy ptaki wyściełają je kawałkami muszli lub podobnymi wizualnie do traw roślinami. 180px|mały|lewo|Jaja z kolekcji muzealnej Jaja W zniesieniu 1–3 jaj (dane dla Georgii). Wysiadywanie, pisklęta Jaja wysiadywane są przez 22–23 dni przez obydwoje rodziców. Puszyste, kremowe pisklęta po kilku dniach opuszczają gniazdo. Po 28–35 dniach potrafią latać i przemieszczają się na pobliskie plaże, gdzie karmią je rodzice. Pożywienie Owady, kraby, raki, jaszczurki, małe ssaki, płazy, ryby, okazjonalnie ptasie pisklęta, także innych gatunków rybitw.
mały|Stado rybitew krótkodziobych w szacie spoczynkowej (Uganda) Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje rybitwę krótkodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność światowej populacji (wliczając rybitwę czarnodziobą uznawaną obecnie za osobny gatunek) w 2006 roku szacowano na około 150–420 tysięcy osobników. Globalny trend liczebności oceniany jest jako spadkowy ze względu na utratę i degradację siedlisk. W 2015 roku organizacja BirdLife International szacowała, że liczebność populacji europejskiej rośnie.
W Polsce rybitwa krótkodzioba jest objęta ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mewowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku