thumb|250px|kamienica przy ul. Kuźniczej 29a, gdzie mieścił się Teatr Kalambur Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur” we Wrocławiu (Teatr Kalambur) – scena teatralna założona w roku 1957 przez absolwenta fizyki teoretycznej, asystenta na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego Bogusława Litwińcapóźniej, w 1966, Litwiniec ukończył studium z teatru i dramaturgii na uniwersytecie w Nancy jako teatr studencki.

Teatr utworzony został częściowo w oparciu o zespół, który wcześniej tworzył spektakle teatru „Ponuracy”, a później – zarzuciwszy teatr – rozpoczął w 1956 roku wydawanie czasopisma „Poglądy”. Litwiniec wraz z polonistą Eugeniuszem Michalukiem zaproponowali im pod koniec 1957 roku wskrzeszenie zespołu teatralnego pod nową nazwą. Michaluk był szefem literackim teatru (on też jest autorem nazwy „Kalambur”zob. też znaczenie słowa „kalambur”), Litwiniec zaś – reżyserem. W 1958 wystawiony został pierwszy spektakl „Konfiskata gwiazd”; teatr nie miał wówczas jeszcze własnej siedziby, sztukę wystawiono w Młodzieżowym Domu Kultury.

Przez kilka lat próby i spektakle odbywały się w różnych miejscach, w tym m.in. od roku 1959 w piwnicach pałacu Schaffgotschów, gdzie mieścił się klub studencki „Pałacyk” (urządzoną tam salkę z 60 miejscami nazwano „Pod Edulem”powstał tam także m.in. kabaret „Kalamburek”). Z ważniejszych przedstawień „Kalambura” w początkowym okresie jego istnienia wymienić należy „Po ulicach miasta chodzi moja miłość” (nagrodzone na Krakowskim Festiwalu Kultury) i poemat A. Błoka „Dwunastu”, obydwa pokazane podczas pierwszej prezentacji „Kalambura” za granicą, w Grenoble. Inauguracją Sceny Poezji w „Kalamburze”, kierowanej przez Włodzimierza Hermana był spektakl „Słowo o Jakubie Szeli”Jakub Szela – w 1846 współorganizator rzezi galicyjskiej koło Jasła; później scena ta pod kierownictwem Hermana wystawiała m.in. spektakle „Kurt” według M. Grześczaka (w 1962 r.) i „Pugaczow” według S. Jesienina (w 1963 r.).

W 1964 teatr „Kalambur” otworzył własną scenę w budynku przy ul. Kuźniczej 29a, gdzie wcześniej mieścił się klub studencki Akademii Medycznej „Dingo”. Ważnym wydarzeniem w życiu teatru była premiera „Szewców” S.I. Witkiewicza wiosną 1965, potem w 1967 wystawiony jedyny raz na zamkniętym pokazie spektakl „Męczeństwo i śmierć Macieja Gyubala Wahazara” (na motywach Witkacego), który natychmiast po pierwszym pokazie został zakazany przez GUKPPiW (cenzurę). W 1969 wystawiono spektakl „W rytmie słońca” oparty na motywach poezji Urszuli Kozioł, który później pokazywany był w wielu krajach (m.in. w USA i w Kanadzie), a także w polskiej telewizji.

Pod koniec roku 1974 Studencki Teatr „Kalambur” zaczął przekształcać się w mający szerszą formułę „Akademicki Ośrodek Teatralny Kalambur”, wciąż pozostawał jednak placówką formalnie amatorską. Od 1 stycznia 1979 „Kalambur” otrzymał status teatru zawodowego i przyjął nazwę „Ośrodek Teatru Otwartego Kalambur”.

W marcu 1983 zainaugurowano działalność znajdującej się przy teatrze kawiarni „Pod Kalamburem”. Przez dwa kolejne lata (1984-1986) budynek teatru był remontowany, a zespół występował gościnnie na innych scenach. W roku 1991 Bogusław Litwiniec przestał pełnić funkcję dyrektora artystycznego „Kalambura” (pozostał jednak kierownikiem Festiwalu Teatru Otwartego, od dwóch dziesięcioleci organizowanego pod auspicjami „Kalambura”); wyreżyserował jednak jeszcze trzy ostatnie spektakle w swoim teatrze: „Żegnaj, kruku” w 1991, „Ja trzymam, ty trzymasz, ona spada” w 1992, i „Wymyślanie publiczności” w 1993. W 1994 wskutek nieporozumień pomiędzy wrocławskim samorządem a Zjednoczonymi Przedsiębiorstwami Rozrywkowymi w Warszawie doszło do rozwiązania całego zespołu teatru „Kalambur”.

Obecnie przy ul. Kuźniczej 29a mieści się Art Café „pod Kalamburem”, miejsce nieformalnych spotkań młodych twórców Wrocławia.

Uwagi

Bibliografia Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2000, , str. 315

Linki zewnętrzne www.kalambur.org Art Cafe Kalambur Kamienica nr 29a - Cafe Fischer, Studencki Teatr "Kalambur" (do 1978), Ośrodek Teatru Otwartego KALAMBURna portalu polska-org.pl

Kalambur Kategoria:Stare Miasto (Wrocław)