13 Wileński Batalion Strzelców „Rysiów” (13 bs) – pododdział piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Formowanie i zmiany organizacyjne Batalion został sformowany w składzie 4 Brygady Strzelców 25 października 1942 roku, w obozie Khánaqín, w Iraku. Jednostka została zorganizowana na bazie 13 pułku piechoty „Rysi”, według etatów brytyjskich.

W marcu 1943 roku 13 batalion „Rysi” został podporządkowany dowódcy 5 Wileńskiej Brygady Piechoty, a w jego struktury włączony 10 batalion strzelców.

12 maja 1945 roku baon przegrupował się do San Benedetto del Tronto, a w dniach 7-12 czerwca 1945 roku do Forlimpopoli. 11 lutego 1946 roku sześciu strzelców zostało przeniesionych do 20 batalionu saperów w Fano.

Po wojnie batalion, będąc w składzie wojsk okupacyjnych, pełnił między innymi służbę wartowniczą. W lutym 1946 ochraniał obiekty wojskowe i komunikacyjne w rejonie Ferrary.

Działania bojowe batalionu Pod koniec lutego batalion przetransportowany został do południowych Włoch. Tu przeszedł aklimatyzację i już 23 marca 1944 roku skierowany został na linię frontu nad rzekę Sangro. Tam zluzował oddziały 2 Marokańskiej Dywizji Piechoty.

„Rysie” +StopieńImię i nazwiskoOkres pełnienia służbyKolejne stanowiskoDowódcy batalionuppłkWincenty PowichrowskiX 1942 – III 1943mjr/ppłkWładysław KamińskiIII 1943 – † 17 V 1944 Monte Cassinomjr dypl.Wacław Jacyna 23 V – 7 VIII 1944mjrJan Dragan7 VIII – 5 X 1944mjr dypl.Edmund Różycki (p.o.)18 X – 5 XII 1944 dowódca 64 batalionu piechotykpt./mjr Klemens Kowalczyński5 X 1944 – 19 VI 1945ppłk dypl.Olgierd Jaskold-Gabszewicz19 VI 1945 – 16 IV 1946mjrmjr Józef Ćwiąkalski16 IV 1946 – 1947Zastępcy dowódcy batalionukpt.Leon GnatowskiX 1942 – III 1943mjrLudwik ZiobrowskiIII – XI 1943mjrJerzy Leon Gędzierski do 10 V 1944mjrJan Żychoń od 17 V 1944kpt.Marcelian Czechowskiod 17 V 1944kpt.Klemens Kowalczyńskiod VI 1944kpt.Alfred Kolator15 IX 1944 - 23 II 1946mjr Józef Ćwiąkalski23 II - 16 IV 1946dowódcy 1 kompaniikpt.Wacław Bujkokpt.Wacław PietrzakObsada personalna 13 bs po reorganizacji w marcu 1943dowódca batalionumjr Władysław Kamińskizastępca dowódcy baonumjr Ludwik Ziobrowskidowódca kompanii dowodzeniakpt. / mjr Jerzy Gędzierskidowódca 1 kompanii strzelcówkpt. Wacław Bujkodowódca 2 kompanii strzelcówpor. Marcelian Czechowskidowódca 3 kompanii strzelcówpor. Alfred Kolatordowódca 4 kompanii strzelcówpor. Franciszek Malik

Przy 13 bs służbę pełnił posterunek żandarmerii wystawiony ze składu 5 Szwadronu Żandarmerii. W 1945 roku komendantem posterunku był wachm. Piotr Jozajtis.

Organizacja batalionu Batalion strzelecki 2 KP na Bliskim Wschodzie i we Włoszech w latach 1943-1944:

kompania dowodzenia pluton łączności pluton gospodarczy pluton moździerzy (6 moździerzy) pluton rozpoznawczy (13 carierów) pluton przeciwpancerny (działa 6-funtowe) pluton pionierów pluton plot. (do marca/kwietnia 1944, od tego czasu jako pluton ckm) cztery kompanie strzeleckie poczet dowódcy trzy plutony strzeleckie trzy drużyny strzelców sekcja moździerzy

Batalion etatowo liczył 39 oficerów i 744 szeregowych. Posiadał 55 samochodów

Od października 1944 nowo sformowane bataliony strzeleckie organizowane były według nowego etatu, a od stycznia do marca 1945 wszystkie bataliony strzelców zostały przeformowane w/g etatu:

dowództwo batalionu: 5 oficerów, 54 szeregowych

kompania dowodzenia (plutony: łączności, techniczno-gospodarczy) 5 oficerów, 91 szeregowych kompania wsparcia (plutony: rozpoznawczy, moździerzy, pionierów, ckm, oddział/pluton ppanc.) 7 oficerów, 184 szeregowych 4 kompanie strzelców 5 oficerów, 120 szeregowych

Łącznie 37 oficerów i 809 szeregowych.

115px115px160px130px150px145px

Symbole batalionu Sztandar batalionu 26 stycznia 1944 uroczystość wręczenia sztandaru miała miejsce 9 stycznia 1944 r. jednak w przypisie 79 na s. 45 wymienił Piechota Polska 1939-1945, zeszyt 15, s. 67, gdzie została podana właściwa data - 26 stycznia 1944 r. w obozie wojskowym Quassasin pod Kairem dowódca Armii Polskiej na Wschodzie, gen. dyw. Władysław Anders wręczył dowódcy batalionu, majorowi Władysławowi Kamińskiemu sztandar ufundowany przez p. Wojtkiewicz. Rysunki na sztandar wykonała p. Bronowska, absolwenta sztuk pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego, natomiast sztandar został wyhaftowany przez Polki w 1943, w Teheranie. Rodzicami chrzestnymi sztandaru zostali pp. Aniela i Nikodem SulikKronika 13 P.P. "Rysiów" ... s. 352-355..

Różni się on znacznie od przepisowego wzoru. Posiada kształt prostokąta i nie zawierał motywu krzyża kawalerskiego. Strona główna została wykonana z wzorzystego pąsowego adamaszku. Centralnym elementem jest haftowany białym jedwabiem orzeł i napis: "Honor i Ojczyzna 1943". W lewym górnym i prawym dolnym rogu umieszczono barwne sylwetki rysia. Na stronie odwrotnej, wykonanej z białego jedwabiu, znajdował się wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej haftowany kolorowym jedwabiem z elementami malowanymi, a pod nim napis: "Pod Twoją obronę uciekamy się".

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.

Odznaka batalionu Zatwierdzona rozkazem dowódcy 2 Korpusu z 18 czerwca 1946 roku nr 76 pkt. 414. Wykonana w srebrze dla oficerów, w metalu srebrzona i oksydowana dla szeregowych; wymiary 45 x 35 mm. Posiada formę głowy rysia z otwartą paszczą. Noszona na berecie w odległości 5 cm z lewej strony orzełka na podkładce sukiennej lub plastykowej, w kolorze ciemnowiśniowym.

Przypisy

Bibliografia Kronika 13 P.P. „Rysiów” od 15 IX 1941-42 13 Baonu „Rysiów” IV Bryg. 1942-43 13 Baonu „Rysiów” V Bryg. 1943- wrzesień 1944, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. C.129/I

Kategoria:Armia Polska na Wschodzie Kategoria:Bataliony piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polskie bataliony piechoty na froncie włoskim Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1947 Kategoria:Oddziały 5 Kresowej Dywizji Piechoty Kategoria:Oddziały 5 Wileńskiej Brygady Piechoty Kategoria:Oddziały polskie biorące udział w walkach o Monte Cassino 1944 Kategoria:Oddziały polskie biorące udział w walkach o Ankonę