thumb|Upamiętnienie w Białymstoku Józef Bronisław MarjańskiW niektórych publikacjach nazwisko Marjańskiego zapisywane jest w błędnej formie Mariański. ps. „Marski”, „Roman”, „Wrzos” (ur. 10 sierpnia 1892 w Radomiu, zm. 22 sierpnia 1920 w Białymstoku) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, działacz niepodległościowy i socjalistyczny, żołnierz POW i oficer legionów Piłsudskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.
Życiorys Urodził się 10 sierpnia 1892 w Radomiu, w rodzinie Szymona i Karoliny. Jego ojciec był szewcem, a matka zajmowała się domem oraz licznym potomstwem. Jeszcze jako uczeń gimnazjum handlowego zaczął działać w tajnej organizacji młodzieżowej. W obawie przed aresztowaniem za działalność niepodległościową Marjański uciekł do Lwowa, gdzie wstąpił na Politechnikę. Nadal działał też w organizacji niepodległościowej.
W 1914 w Krakowie zaciągnął się do Legionów Polskich, z którymi przeszedł cały szlak bojowy 1 pułku piechoty Legionów. 28 kwietnia 1916 został mianowany chorążym, a 1 listopada 1916 podporucznikiem piechoty. Po kryzysie przysięgowym został skierowany do obozu internowania w Legionowie. Po ucieczce z transportu udał się do rodzinnego Radomia, gdzie natychmiast wstąpił do konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Od maja do listopada 1918 jako komendant VII Okręgu POW w stopniu podporucznika, kierował akcjami rozbrajania zaborców.
2 listopada 1918, na wieść o tym że okupanci zamierzają opuścić Kongresówkę, radomianie przejęli władzę w mieście. Marjański został jego wojskowym komendantem i jako komendant odebrał przysięgę na wierność Niepodległej Polsce. Wkrótce został również komendantem Radomskiego Okręgu Wojskowego. Brał udział w walkach w radomskiem i kieleckiem, zdobywał zbrojnie m.in. Kozienice i Wierzbnik.
Cały czas działał też w PPS i był zaliczany do jego ścisłego kierownictwa.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej Marjański w stopniu kapitana dowodził I batalionem 1 pułku piechoty Legionów. 16 sierpnia 1920, po Bitwie Warszawskiej przed siłami 1 Dywizji Piechoty Legionów, w skład których wchodził 1 pp Leg., postawiono specjalne zadanie. Miała ona w błyskawicznym tempie zdobyć Białystok, jedyną, ograniczoną Narwią i Supraślą bramę na drodze z Białegostoku do Grodna i w ten sposób zamknąć drogę wycofującej się spod Warszawy 16 Armii bolszewickiej.
W ramach tej operacji do zwycięskiej konfrontacji z bolszewikami doszło 22 sierpnia podczas Bitwy Białostockiej. W czasie trudnych walk Marjański kilkukrotnie okazał się postacią kluczową, podrywając do walki walczące ze znacznie liczniejszym przeciwnikiem oddziały. Zginął wczesnym popołudniem, osłaniając wycofujący się sztab dywizji, w okolicy ówczesnego Zarządu Miasta przy ulicy Warszawskiej. Człowiek, o którym marszałek Piłsudski mówił „pierwszy z dzielnych”.
Marjański pochowany został na Białostockim Cmentarzu Wojskowym. W 1923 jego prochy ekshumowano, przewieziono do Radomia i z honorami wojskowymi pochowano na cmentarzu przy ul. Limanowskiego. Pośmiertnie został mianowany majorem.
Uchwałą Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 22 lutego 2021 nadano mu tytuł honorowego obywatela miasta Radomia.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7085 – pośmiertnie, 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – pośmiertnie, 20 stycznia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”, poz. 39 jako „mjr ś.p. Marski-Marjański Józef”. Krzyż Walecznych trzykrotnie
Przypisy
Bibliografia
A. Borkiewicz, St. Grzegorczyk Walki 1 pp Legionów o Białystok na tle Bitwy Warszawskiej w 1920 roku, Wyd. Komitetu Budowy Kościoła-Pomnika S-ego Rocha, Białystok 1936 W. Broniewski Pamiętnik 1918-1922, PIW, Warszawa 1984 J. Boniecki Znani i nieznani Ziemi Radomskiej, pod redakcją Czesława Tadeusza Zwolskiego, Radom 1988 M. Pietruszka, Józef Bronisław Marjański, Warszawa 2021, . A. Borkiewicz "Dzieje 1go Pułku Piechoty Legionów", Wojskowe Biuro Historyczne, Warszawa 1929
Linki zewnętrzne
Kategoria:Honorowi obywatele Radomia Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Komendanci Okręgów POW Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Pochowani w Radomiu Kategoria:Polegli w wojnie polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Wojskowi związani z Białymstokiem Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich