thumb|170px|Boris Gelfand, zdobywca Pucharu Świata 2009 Puchar Świata w Szachach 2009 – kwalifikacyjny turniej z cyklu mistrzostw świata, mający na celu wyłonienie jednego z uczestników meczów pretendentów w 2011 roku, którego zwycięzca będzie walczył o tytuł mistrza świata z aktualnym wówczas mistrzem (zwycięzcą meczu Viswanathan Anand–Weselin Topałow).
Przebieg turnieju Rozgrywki pucharowe odbyły się w dniach 20 listopada–15 grudnia 2009 w rosyjskim mieście Chanty-Mansyjsk. Wystąpiło w nim 128 zawodników, w tym 23 z rankingiem powyżej 2700 punktów oraz 14 z pierwszej dwudziestki światowej listy Międzynarodowej Federacji Szachowej z dnia 1 listopada 2009 roku. Wśród uczestników znalazły się również trzy kobiety: Judit Polgár (nr 1 na światowej liście rankingowej kobiet), Aleksandra Kostieniuk (nr 11 na świecie, aktualna mistrzyni świata) oraz Hou Yifan (nr 3 na świecie, aktualna wicemistrzyni świata).
Zawodnicy rozegrali 7 rund systemem pucharowym, w pierwszych sześciu rundach grając dwie partie tempem szachów klasycznych (w finale – cztery). W przypadku remisu (1 – 1 lub 2 – 2 w finale) następowała pierwsza dogrywka, w której grano cztery partie tempem szachów szybkich. Jeśli wynik meczu wciąż był remisowy, rozgrywano maksymalnie pięć kolejnych dogrywek po dwie partie tempem szachów błyskawicznych. Jeśli po tych 16 partiach (18 w finale) wynik wciąż był nierozstrzygnięty, rozgrywano decydujący pojedynek, przed którym losowano kolory bierek. Zawodnik grający białymi miał do dyspozycji 6 minut i aby awansować musiał wygrać, natomiast jego przeciwnik otrzymywał 5 minut i do awansu wystarczał mu remis.
I runda nie przyniosła większych sensacji. Z najwyżej rozstawionych zawodników z turniejem pożegnał się jedynie Siergiej Mowsesjan (2718, nr 16). Jednakże już w II rundzie z turnieju odpadło trzech zaliczanych do faworytów zawodników: Aleksandr Moroziewicz (2750, nr 4), Teymur Rəcəbov (2748, nr 5) i Wasyl Iwanczuk (2739, nr 6). W trzeciej rundzie swój pojedynek przegrał zwycięzca Pucharu Świata 2007, Gata Kamski. W tej rundzie doszło również do rzadko spotykanego wydarzenia, które miało bezpośredni wpływ na wyniki dwóch par. Dwaj Chińczycy, Li Chao i Wang Yue spóźnili się na drugie partie swoich dogrywek, za co ukarani zostali w tych partiach przegranymi przez walkower. Czwarta runda nie przyniosła niespodzianek – do najlepszej ósemki awans zdobyli wyłącznie zawodnicy z rankingiem powyżej 2700 punktów, a do półfinałów awansowali: Boris Gelfand (2768, nr 1), Rusłan Ponomariow (2739, nr 7), Serhij Kariakin (2723, nr 12) oraz Władimir Małachow (2706, nr 22). W tej rundzie wyjątkowo łatwo z Kariakinem poradził sobie Gelfand (wygrywając 2-0), natomiast w drugiej parze Ponomariow w dogrywce pokonał 4-2 Małachowa, choć po trzeciej partii przegrywał 1-2. Finał miał zacięty przebieg: wszystkie cztery partie rozegrane tempem klasycznym zakończyły się remisami, w 6. prowadzenie objął Gelfand, ale w 8. Ponomariow wyrównał do stanu 4-4. Pierwsza dogrywka tempem błyskawicznym również zakończyła się remisem, dopiero w drugiej Gelfand dwukrotnie pokonał swojego przeciwnika i z ostatecznym wynikiem 7-5 zwyciężył w finale i zdobył Puchar Świata 2009.
W turnieju wystąpił jeden reprezentant Polski, Mateusz Bartel (2618, nr 80), który w I rundzie pokonał po dogrywce Borisa Graczowa z Rosji (2652, nr 49), ale w kolejnej uległ Chińczykowi Yu Yangyi (2527, nr 113) i odpadł z dalszej rywalizacji.
Całkowity fundusz nagród wyniósł 1.600.000 USD, z czego zwycięzca Pucharu otrzymał 120.000, finalista – 80.000, przegrani w rundzie VI – po 50.000, w rundzie V – po 35.000, w rundzie IV – po 25.000, w rundzie III – po 16.000, w rundzie II – po 10.000, a w rundzie I – po 6.000.
Wyniki I rundy Boris Gelfand (2758) – Andriej Obodczuk (2404) [1½ – ½] Walaa Sarwat (2405) – Vüqar Həşimov (2758) [0 – 2] Piotr Swidler (2754) – Jean Hebert (2420) [2 – 0] Khaled Abdel Razik (2469) – Aleksandr Moroziewicz (2750) [0 – 2] Teymur Rəcəbov (2748) – Mohamed Ezat (2472) [2 – 0] Aleksiej Biezgodow (2484) – Wasilij Iwanczuk (2739) [0 – 2] Rusłan Ponomariow (2739) – Essam El Gindy (2493) [1½ – ½] Jha Sriram (2497) – Aleksandr Griszczuk (2736) [½ – 1½] Dmitrij Jakowienko (2736) – Aimen Rizouk (2500) [1½ – ½] Nikołaj Kabanow (2501) – Wang Yue (2734) [0 – 2] Pawło Eljanow (2729) – Mohamad Al-Sayed (2504) [1½ – ½] Andrés Rodríguez Vila (2508) – Serhij Kariakin (2723) [½ – 1½] Szachrijar Mammadjarow (2719) – Aleksandra Kostieniuk (2517) [2 – 0] Abhijit Kunte (2522) – Aleksiej Szyrow (2719) [½ – 1½] Leinier Domínguez Pérez (2719) – David Smerdon (2525) [3½ – 2½] Yu Yangyi (2527) – Siergiej Mowsesjan (2718) [1½ – ½] Maxime Vachier-Lagrave (2718) – Yu Shaoteng (2529) [1½ – ½] Aleksiej Pridorożny (2533) – Jewgienij Aleksiejew (2715) [½ – 1½] Jewgienij Tomaszewski (2708) – Aleksandr Iwanow (2539) [1½ – ½] Joshua Friedel (2551) – Wang Hao (2708) [0 – 2] David Navara (2707) – Darwin Laylo (2552) [4 – 2] Bassem Amin (2553) – Władimir Małachow (2706) [0 – 2] Étienne Bacrot (2700) – Friso Nijboer (2561) [3½ – 1½] Iván Morovic Fernández (2562) – Siergiej Rublewski (2697) [½ – 1½] Baadur Dżobawa (2696) – Ray Robson (2567) [1½ – ½] Robert Hess (2572) – Aleksandr Motylow (2695) [½ – 1½] Gata Kamski (2695) – Rogelio Antonio (2574) [1½ – ½] Abhijeet Gupta (2578) – Nikita Witiugow (2694) [½ – 1½] Wiktor Bołogan (2692) – Ahmed Adly (2583) [1½ – ½] Hou Yifan (2588) – Arkadij Naiditsch (2689) [2½ – 3½] Bu Xiangzhi (2682) – Yannick Pelletier (2589) [½ – 1½] Duško Pavasovič (2590) – Judit Polgár (2680) [–/+ (vo)] Liviu-Dieter Nisipeanu (2677) – Constantin Lupulescu (2591) [1½ – ½] Li Chao (2596) – Gabriel Sarksjan (2676) [5 – 3] Aleksander Oniszczuk (2672) – Diego Flores (2602) [1½ – ½] Jurij Kryworuczko (2602) – Iwan Czeparinow (2671) [2½ – 3½] Zachar Jefimenko (2668) – Gilberto Milos (2603) [½ – 1½] Zhou Weiqi (2603) – Emil Sutowski (2666) [3½ – 1½] Jewgienij Najer (2666) – Ehsan Ghaem Maghami (2603) [1½ – ½] Eduardo Iturrizaga (2605) – Siergiej Tiwiakow (2664) [3½ – 2½] Ołeksandr Areszczenko (2664) – Fidel Corrales Jiménez (2605) [1½ – ½] Erwin l'Ami (2606) – Krishnan Sasikiran (2664) [1½ – 3½] Ilja Smirin (2662) – Jaan Ehlvest (2606) [1½ – ½] Aleksandr Szabałow (2606) – Wołodymyr Bakłan (2655) [4½ – 3½] Surya Ganguly (2654) – Anton Filippow (2607) [2 – 0] Aleksandr Chalifman (2612) – Alexandr Fier (2653) [3½ – 2½] Laurent Fressinet (2653) – Sanan Sjugirow (2612) [2 – 0] Tigran L. Petrosjan (2615) – Georg Meier (2653) [½ – 1½] Boris Graczow (2652) – Mateusz Bartel (2618) [3 – 5] Lázaro Bruzón Batista (2619) – Fabiano Caruana (2652) [½ – 1½] Ivan Sokolov (2652) – Serhij Fedorczuk (2619) [0 – 2] Parimarjan Negi (2620) – Wadim Miłow (2652) [1½ – 3½] Artiom Timofiejew (2651) – Rafael Leitão (2621) [3½ – 2½] Jan Gustafsson (2622) – Ernesto Inarkijew (2645) [1½ – 3½] Boris Sawczenko (2644) – Jurij Szulman (2623) [4½ – 3½] Sandipan Chanda (2623) – Michaił Kobalija (2643) [1½ – ½] Władisław Tkaczow (2642) – Lê Quang Liêm (2624) [3½ – 1½] Warużan Hakopian (2624) – Paweł Tregubow (2642) [9 – 7] Wesley So (2640) – Gadir Gusejnow (2625) [4 – 1] Konstantin Sakajew (2626) – Julio Granda Zuñiga (2640) [1½ – ½] Viktor Láznička (2637) – Joanis Papaioanu (2628) [1½ – ½] Tomi Nybäck (2628) – Dmitrij Andriejkin (2636) [4½ – 3½] Rauf Məmmədov (2634) – Zhou Jianchao (2629) [½ – 1½] Siergiej Wołkow (2629) – Farruch Amonatow (2631) [½ – 1½]
Wyniki II rundy Farruch Amonatow (2631) – Boris Gelfand (2758) [½ – 1½] Vüqar Həşimov (2758) – Zhou Jianchao (2629) [1½ – ½] Tomi Nybäck (2628) – Piotr Swidler (2754) [1½ – 3½] Aleksandr Moroziewicz (2750) – Viktor Láznička (2637) [0 – 2] Konstantin Sakajew (2626) – Tejmur Radżabow (2748) [1½ – ½] Wasilij Iwanczuk (2739) – Wesley So (2640) [½ – 1½] Warużan Hakopian (2624) – Rusłan Ponomariow (2739) [2 – 4] Aleksandr Griszczuk (2736) – Władisław Tkaczow (2642) [1½ – ½] Chanda Sandipan (2623) – Dmitrij Jakowienko (2736) [0 – 2] Wang Yue (2734) – Boris Sawczenko (2644) [2 – 0] Ernesto Inarkijew (2645) – Pawło Eljanow (2729) [2½ – 3½] Serhij Kariakin (2723) – Artiom Timofiejew (2651) [3½ – 2½] Wadim Miłow (2652) – Szachrijar Mammadjarow (2719) [0 – 2] Aleksiej Szyrow (2719) – Serhij Fedorczuk (2619) [4 – 1] Fabiano Caruana (2652) – Leinier Domínguez Pérez (2719) [3½ – 2½] Yu Yangyi (2527) – Mateusz Bartel (2618) [1½ – ½] Georg Meier (2653) – Maxime Vachier-Lagrave (2718) [2½ – 3½] Jewgienij Aleksiejew (2715) – Laurent Fressinet (2653) [3½ – 1½] Aleksandr Chalifman (2612) – Jewgienij Tomaszewski (2708) [2½ – 3½] Wang Hao (2708) – Surya Ganguly (2654) [2 – 0] Aleksandr Szabałow (2606) – David Navara (2707) [2½ – 3½] Władimir Małachow (2706) – Ilja Smirin (2662) [3½ – 1½] Krishnan Sasikiran (2664) – Étienne Bacrot (2700) [0 – 2] Siergiej Rublewski (2697) – Ołeksandr Areszczenko (2664) [2½ – 3½] Eduardo Iturrizaga (2605) – Baadur Dżobawa (2696) [½ – 1½] Aleksandr Motylow (2695) – Jewgienij Najer (2666) [1½ – ½] Zhou Weiqi (2603) – Gata Kamski (2695) [½ – 1½] Nikita Witiugow (2694) – Gilberto Milos (2603) [4½ – 3½] Iwan Czeparinow (2671) – Wiktor Bołogan (2692) [2 – 4] Arkadij Naiditsch (2689) – Aleksander Oniszczuk (2672) [1½ – ½] Li Chao (2596) – Yannick Pelletier (2589) [4½ – 3½] Judit Polgár (2680) – Liviu-Dieter Nisipeanu (2677) [4½ – 3½]
Wyniki III rundy Boris Gelfand (2758) – Judit Polgár (2680) [3½ – 1½] Li Chao (2596) – Vüqar Həşimov (2758) [1½ – 3½] Piotr Swidler (2754) – Arkadij Naiditsch (2689) [5 – 3] Wiktor Bołogan (2692) – Viktor Láznička (2637) [1½ – 3½] Konstantin Sakajew (2626) – Nikita Witiugow (2694) [½ – 1½] Gata Kamski (2695) – Wesley So (2640) [½ – 1½] Rusłan Ponomariow (2739) – Aleksandr Motylow (2695) [1½ – ½] Baadur Dżobawa (2696) – Aleksandr Griszczuk (2736) [3 – 5] Dmitrij Jakowienko (2736) – Ołeksandr Areszczenko (2664) [4 – 2] Étienne Bacrot (2700) – Wang Yue (2734) [3½ – 1½] Pawło Eljanow (2729) – Władimir Małachow (2706) [1 – 4] David Navara (2707) – Serhij Kariakin (2723) [1 – 4] Şəhriyar Məmmədyarov (2719) – Wang Hao (2708) [1½ – ½] Jewgienij Tomaszewski (2708) – Aleksiej Szyrow (2719) [½ – 1½] Fabiano Caruana (2652) – Jewgienij Aleksiejew (2715) [3½ – 2½] Maxime Vachier-Lagrave (2718) – Yu Yangyi (2527) [1½ – ½]
Od IV rundy do finału
Przypisy
Bibliografia 2009 World Cup
Linki zewnętrzne World Cup 2009 – strona oficjalna Regulations for the World Chess Cup 2009
2009 Kategoria:Zawody sportowe w Chanty-Mansyjsku Kategoria:Szachy w Rosji Kategoria:2009 w Rosji Kategoria:2009 w szachach