Świstunka iberyjska (Phylloscopus ibericus) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny świstunek (Phylloscopidae). Zamieszkuje Półwysep Iberyjski i północno-zachodnią Afrykę; zimuje w Afryce Zachodniej. Wyjątkowo zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka i zasięg występowania Świstunka iberyjska była dawniej uważana za podgatunek pierwiosnka. Do 2001 roku w użyciu była też łacińska nazwa Phylloscopus brehmii, wykazano jednak, że jest ona błędna. Obecnie P. ibericus uznaje się za gatunek monotypowy, wcześniej wyróżniano dwa podgatunki: Phylloscopus ibericus biscayensis Salomon, Voisin & Bried, 2003 – południowo-zachodnia Francja, północna Portugalia i północna Hiszpania. Phylloscopus ibericus ibericus Ticehurst, 1937 – środkowa i południowa Portugalia, południowo-zachodnia Hiszpania i północno-zachodnia Afryka. Zimuje w zachodniej Afryce – od Senegalu na wschód po Burkinę Faso i północną Ghanę.
Do Polski zalatuje wyjątkowo – do końca 2023 roku odnotowano zaledwie 5 stwierdzeń, ostatnie w kwietniu 2023 w Krakowie; poprzednie stwierdzenie miało miejsce wiosną 2018 roku w Kuźnicy (powiat pucki) i był to jednocześnie pierwszy potwierdzony przypadek lęgu tego ptaka na terenie kraju.
Morfologia Długość ciała wynosi 11–12 cm, a masa 7–8,25 g. Ma nieco dłuższe skrzydła od pierwiosnka, a wierzch jej ciała jest trochę bardziej zielonkawy i żółtawy.
Ptaków należących do tych dwóch gatunków nie da się rozpoznać w terenie na podstawie cech zewnętrznych. Wyraźnie różni się natomiast głosem djiu, przypominającym głos gila oraz trzyczęściową pieśnią, podobną trochę do śpiewu piecuszka, a złożoną z wydawanych coraz szybciej, ostro brzmiących sylab. Często zakańcza ją trylem tjip-tjip-thip-huid-huid-tirr.
Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje świstunkę iberyjską za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy z 2021 roku, mieści się w przedziale 1 230 000 – 2 050 000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny.
Na terenie Polski podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Świstunki Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1937 roku