Jaz Szczytniki (Jaz Szczytnicki, Jaz Zwierzyniecki) – jaz z zamknięciem powłokowym, położony we Wrocławiu, wybudowany w ramach Stopnia Wodnego Szczytniki. Jaz piętrzy wody odnogi rzeki Odry – w 0,1 km Starej Odry. Pierwszy jaz został wybudowany w tym rejonie w 1555 roku, a następnie został przebudowany w 1793 roku. Jaz współczesny został wybudowany podczas realizacji inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej we Wrocławiu, polegającej na przebudowie drogi wodnej na Odrze prowadzącej do i przez miasto, ale z pominięciem centrum miasta, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Inwestycja ta była przeprowadzona w latach 1892–1897 i polegała na budowie nowego szlaku żeglugowego, głównie pod kątem możliwości przewozu drogą wodną materiałów masowychwrosystem.um.wroc.pl: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2007, Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego (dostęp 2009-12-19).www.wroclaw.pl – Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego (dostęp 2009-12-19).Jaz Szczytnicki na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2009-12-19)., w szczególności węgla z Górnego Śląska. W tym celu, częściowo istniejącym wcześniej korytem, służącym do odprowadzenia wód wezbraniowych i powodziowychPoprzez przekopy wykonane w XVI wieku., a częściowo nowym Kanałem Miejskim przeprowadzono nową drogę wodną, tzw. Drogę Wielkiej Żeglugi, Wrocławski Szlak Miejski, AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, SZCZECIN 2006 (dostęp 2009-12-19). (dostęp 2009-12-19)..
Funkcje Jaz reguluje stany wody: stan wody górnej dla Śluzy SzczytnikiKtóra podobnie jak Jaz Szczytniki, wchodzi w skład Stopnia Wodnego Szczytniki. oraz Śluzy PiaskowejWchodzącej w skład Piaskowego Stopnia Wodnego, Śródmiejskiego Węzła Górnego, obecnie ze względu na wysoki poziom piętrzenia na Stopniu Mieszczańskim, Śluza Piaskowa praktycznie pełni rolę kanału wodnego, żeglugowego, a Jaz Szczytniki reguluje stan wody górnej Śluzy Mieszczańskiej., stan wody dolnej dla Śluzy OpatowiceKtóra wchodzi w skład Stopnia Wodnego Opatowice, śluza ta położona jest na Kanale Opatowickim.
Na rzece: powyżej położony jest Jaz Opatowice, wchodzący w skład poprzedniego stopnia wodnego – Stopień Wodny Opatowice poniżej położony jest Jaz Psie Pole, wchodzący w skład następnego stopnia wodnego – Stopień Wodny Psie Pole na Odrze Śródmiejskiej zlokalizowane są jazy współpracujące z Jazem Szczytniki w kształtowaniu poziomów wody na tym odcinku Odry – Jaz św. Macieja i Jaz św. Klary oraz następne Jazy Mieszczańskie: Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II, tzw. Północny i Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław I, tzw. Południowy.
Jaz przegradza koryto: na lewym brzegu tego koryta znajduje się teren osiedla Dąbie – przy jazie wykonano obwałowania stanowiące Groblę Szczytnicko–Bartoszowicką, za którą znajduje się teren Ogrodu ZoologicznegoObszar tzw. Wielkiej Wyspy; położony na wschód od jazu., prawy brzeg stanowi Wyspa Szczytnicka, powstała w wyniku wykonania Przekopu Szczytnickiego, dla potrzeb żeglugi i budowy Śluzy SzczytnikiPołożona na zachód od jazu..
Stara Odra: poniżej jazu łączy się z Przekopem Szczytnickim; tu też funkcjonuje Przystań Zwierzyniecka, a nieco dalej przerzucony jest Most Zwierzyniecki, powyżej jazu oddziela się od głównego koryta Odry prowadzącego wody w kierunku Śródmiejskiego Węzła Wodnego.
Historia i charakterystyka Jaz został zniszczony podczas powodzi w lipcu 1997 roku. Następnie został odbudowany i równocześnie zmodernizowany. Koniec robót nastąpił w 2002 roku (dostęp 2009-12-18).. Korona jazu ma 45 metrów szerokości. Jaz ma jedno przęsło. Na niej znajduje się powłoka, którą napełniając wodą, można regulować piętrzenie na jazie. Ponur stanowi płyta grubości 1 metra. Podczas modernizacji wybudowano przepławkę dla ryb. Spad wynosi 2,05 m.
Zobacz też Wrocławski Węzeł Wodny jazy we Wrocławiu pierwsza kanalizacja Odry we Wrocławiu
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Jaz Szczytniki w Wikimapii (dostęp 2009-12-18) Jaz Szczytniki na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2009-12-18) „PODRÓŻE PO MNIEJ ZNANYM WROCŁAWIU” – cz. I Grobla Szczytnicko – Bartoszowicka, Wratislaviae Amici, 2005-01-23 (dostęp 2009-12-18) (dostęp 2009-12-18)
Szczytniki Kategoria:Zacisze-Zalesie-Szczytniki