Zasławscy, umownie Zasławscy-Jawnutowicze, Zasławscy-Mścisławscy – ród książęcy (kniaziowski), pochodzenia wielkolitewskiego, będący gałęzią dynastii Giedyminowiczów.
Etymologia nazwiska Nazwisko Zasławski ma charakter odmiejscowy, a konkretniej wywodzi się od miejscowości Zasław, którą odziedziczył Michał Jawnutowicz, od swojego ojca Jawnuty. Początkowo miejscowość ta nosiła nazwę Żesław, w związku z czym dawniej członkowie tej rodziny pisali się Żesławskimi (przykładowo Iwan Jurjewicz Żesławski, występujący w połowie XV w.).
Wraz z nadaniem Mścisławia (po wymarciu męskiej linii kniaziów Mścisławskich), gałąź tej rodziny zaczęła się pisać, od początku XVI wieku, jako Mścisławscy. Nazwisko Zasławski-Mścisławski jest więc nazwiskiem umownym, mającym na celu odróżnienie tego rodu od rodu kniaziów Zasławskich z Wołynia, potomków Rurykowiczów, oraz od rodu kniaziów Mścisławskich, potomków Lingwena Siemiona Olgierdowicza. Drugą umowną formą nazwiska tej rodziny jest Zasławski-Jawnutowicz, będący połączeniem nazwiska protoplasty ich rodziny (Jawnutowicz) oraz nazwiska pochodzącego od Zasławia (Zasławski).
Historia W grudniu 1341 roku, pochodzący z dynastii Giedyminowiczów, Jawnuta, został wyznaczony przez umierającego ojca, Giedymina, na wielkiego księcia i zajął tron w Wilnie. Utracił go zimą pomiędzy 1344 a 1345 w wyniku spisku dwóch braci – Olgierda i Kiejstuta – w wyniku czego zbiegł do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. W 1347 roku powrócił do kraju, upokorzył się przed swoim bratem, Olgierem, będącym nowym wielkim księciem. Jawnuta otrzymał we władanie Zasław na ziemiach staroruskich, ponownie włączając się w życie państwa. Z relacji Jana Tęgowskiego wynika, że Jawnuta pozostawił po sobie 3 synów; Szymona, Grzegorza i Michała Jewnutowiczów. Odziedziczywszy go po ojcu, ten ostatni rządził Zasławem, stając się tym samym protoplastą rodziny Zasławskich.W 1526 roku kniaź Fedor Mścisławski, nie mogąc porozumieć się ze swoim ojcem, kniaziem Michałem Zasławskim-Mścislawskim (tym samym, który był mężem księżniczki Julianny Mścisławskiej i otrzymał od króla polskiego Mścisław po swoim teściu), zbiegł do Moskwy, gdzie zostały mu nadane liczne dobra oraz gdzie się ożenił z Anastazją księżniczką kazańską. Ród Zasławskich-Mścisławskich przetrwał tam do pierwszej połowy XVII wieku, po czym wygasł w czwartym pokoleniu.
Drzewo genealogiczne
Drzewo genealogiczne zostało sporządzone na podstawie prac Józefa Wolffa, Jana Tęgowskiego oraz Marii Minakowskiej.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Giedyminowicze Kategoria:Kniaziowie litewsko-ruscy