Aleksander Polanowski herbu Pobóg (zm. 24 kwietnia 1687Gazette de France, 1687 w Warszawie) – pułkownik roty husarskiej, stolnik wielki koronny od 1678 i chorąży wielki koronny od 1685, chorąży sanocki w latach 1669–1677Urzędnicy województwa ruskiego XIV–XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy". Oprac. Kazimierz Przyboś, 1987, s. 379..
Kariera wojskowa Aleksandra rozpoczęła się najprawdopodobniej w czasie powstania Bohdana Zenobiego Chmielnickiego. W 1656 uczestniczył w wojnie ze Szwedami, walcząc pod Prostkami i Filipowem. W latach 1657–1659 wraz ze Stefanem Czarnieckim wyprawiał się na Pomorze Zachodnie i Danię. Prawdopodobnie dowodził prawym skrzydłem dywizji Czarnieckiego w bitwie pod Połonką 27 czerwca 1660. Walczył na Ukrainie. Brał udział w bitwie pod Lubarem i Słobodyszczami. Jesienią 1663 pod wodzą króla polskiego Jana II Kazimierza brał udział w wyprawie zadnieprzańskiej. Wkrótce przeszedł na stronę przeciwnego władcy Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. Dowodził wojskami Lubomirskiego w bitwie pod Częstochową i Mątwami.
Po zakończeniu rokoszu Lubomirskiego Polanowski wstąpił w służbę hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego i towarzyszył mu w wyprawie podhajeckiejWielka encyklopedia powszechna PWN tom 8 s. 812. Podczas wolnej elekcji w 1669, był jednym z ważniejszych kandydatów na króla polskiego, władcę Rzeczypospolitej. Uczestniczył w wyprawie podhajeckiej, dowodząc lewym skrzydłem armii polskiej. W latach 1671–1676 walczył z wojskami tureckimi i tatarskimi, uczestnicząc w bitwie pod Bracławiem, wyprawie na czambuły tatarskie i kampanii Chocimskiej.
W 1674 roku był elektorem Jana III Sobieskiego z województwa ruskiegoSuffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego, zgodnie na Naiaśnieyszego Jana Trzeciego Obránego Krola Polskiego, Wielkiego Xiążęćiá Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mázowieckiego, Zmudzkiego, Inflantskiego, Smolenskiego, Kijowskiego, Wołhynskiego, Podolskiego, Podláskiego, y Czerniechowskiego Dáne między Wárszawą á Wolą / Dnia Dwudziestego pierwszego Máiá / Roku 1674, [b.n.s.]. Poseł na sejm koronacyjny 1676 rokuKrystyn Matwijowski, Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wrocław 1976, s. 248.. Poseł na sejm 1677 rokuKrystyn Matwijowski, Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wrocław 1976, s. 252..
Poseł od wojska koronnego na sejm 1683 rokuZbigniew Hundert, Poselstwo od wojska koronnego na sejm warszawski 1683 r. jako przykład funkcjonowania patronatu wojskowego Jana III, w: Roczniki Humanistyczne 2018/66/2, s. 44.. W 1683 roku był dowódcą chorągwi husarskiej króla Jana III SobieskiegoJan Wimmer, Wiedeń 1683, Warszawa 1983, s. 219.. W sierpniu 1683 roku wyruszył pod Wiedeń, jednak po popisie wojska w Tarnowskich Górach zachorował i musiał wrócić do kraju. Niedługo potem zrezygnował ze służby wojskowej, żyjąc z nadanej mu przez króla pensji z żup krakowskich.
Zmarł w Warszawie w 1687 roku. Został pochowany w kościele oo. Dominikanów w Warszawie. Nie założył rodziny.
Przypisy
Bibliografia
(na podstawie artykułu z PSB)
Kategoria:Chorążowie sanoccy Kategoria:Chorążowie wielcy koronni Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Dowódcy chorągwi husarskich Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo ruskie) Kategoria:Kandydaci do polskiego tronu elekcyjnego (1669) Aleksander Polanowski Kategoria:Posłowie od armii koronnej na sejmie 1683 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1677 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1676 Kategoria:Pułkownicy husarii Kategoria:Stolnicy wielcy koronni Kategoria:Uczestnicy rokoszu Lubomirskiego (1665–1666) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-szwedzkiej 1655–1660 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1672–1676 (strona polska) Kategoria:Zmarli w 1687