thumb|250px|Współczesne piktogramy thumb|250px|Chiński ideogram wu o znaczeniu „nie” System pisma – sposób zapisu języka przy pomocy znaków graficznych.
Podstawowe systemy pisma piktograficzne (obrazkowe) – przedmioty i czynności zapisywane są za pomocą piktogramów (obrazków) np. chińskie znaki 魚 „ryba”, 女 „kobieta”, 木 „drzewo” ideograficzne – idee i pojęcia zapisywane są za pomocą ideogramów, przedstawiających abstrakcyjne pojęcia; to kolejny etap ewolucji pisma w stosunku do piktogramów. Ideogramy to obecnie m.in. duża część chińskich znaków. Niektóre z ideogramów są kombinacją piktogramów, np. 休 „człowiek + drzewo = odpoczywać” ; 急 „serce pod ciśnieniem = śpieszyć się” fonetyczne – symbole przedstawiają poszczególne dźwięki ludzkiej mowy: sylabariusz – w którym pojedynczy grafem zawsze oznacza konkretną sylabę, np. japońska katakana i hiragana: カ ka, き ki, く ku, け ke, こ ko ; pismo spółgłoskowe (abdżad) – symbole oznaczają w zasadzie tylko spółgłoski, natomiast wartość samogłosek wynika z kontekstu np. alfabet arabski, pismo alfabetyczno-sylabiczne (abugida) – symbole oznaczają spółgłoski, a wartość samogłosek zmieniają znaki diakrytyczne np. indyjskie pismo dewanagari i pokrewne (tybetańskie, tajskie itd.) pismo głoskowe (alfabet) – symbole oznaczają zarówno spółgłoski i samogłoski, np. alfabet łaciński, alfabet grecki, cyrylica, głagolica, hangul, pismo złożone lub pismo mieszane – w jednym systemie pisma występuje kilka podsystemów, np. pismo Majów lub pismo japońskie, na które składają się zarówno ideogramy, jak i elementy fonetyczne, oraz pismo ideograficzno-fonetyczne (piktofonetyczne) – w jednym znaku pisma występują elementy fonetyczne i semantyczne (taką strukturę ma ok. 80 proc. znaków chińskich).
Systemy pisma
thumb|250px|Różne typy pisma thumb|250px|Rozmieszczenie różnych typów pisma na świecie Większość współczesnych języków europejskich używa systemu mieszanego, w którym: słowa są zapisywane fonetycznym systemem alfabetycznym nazwy własne są zapisywane fonetycznym systemem alfabetycznym systemem znaczeniowym zapisuje się m.in.: liczby są zapisywane systemem znaczeniowym, bardzo rzadko zapisuje się je fonetycznie. Tak więc zwykle 120 a nie 'sto dwadzieścia' nazwy substancji chemicznych, np. zapis HCl występuje znacznie częściej niż zapis chlorowodór
W większości z tych języków jednak w zapisie „normalnych” słów istnieją obok elementów fonetycznych również elementy znaczeniowe – wiele allomorfów zapisuje się w ten sam sposób pomimo odmiennego ich brzmienia. W języku polskim dotyczy to głównie dźwięczności spółgłoski końcowej (np. chleb i chleba choć b w chleb wymawiane jest zwykle p). W języku angielskim zjawisko to ma znacznie większy zasięg. Np.: do /du/ does /dʌz/ don't /dəʊnt/ doesn't /dʌzənt/
Trzy fonetycznie różne allomorfy (/du/, /dʌ/, /dəʊ/) są tu zapisywanie w ten sam sposób ze względu na wspólne znaczenie. W piśmie angielskim to zjawisko występuje tak często, że można mieć wątpliwości, czy zasadne jest określanie go pismem fonetycznym.
Dla porównania w piśmie japońskim używa się: Dla większości „normalnych” słów systemu znaczeniowego kanji Dla końcówek gramatycznych oraz rzadszych „normalnych” słów fonetycznego systemu sylabicznego hiragana. Dla japońskich nazw własnych używa się systemu sylabicznego hiragana. Wiele nazw własnych zapisuje się systemem znaczeniowym kanji. Dla zapożyczeń z języków zachodnich oraz dla zachodnich nazw własnych używa się fonetycznego systemu sylabicznego katakana. Do niektórych nazw obcych (np. skróty nazw organizacji) używa się rōmaji, czyli alfabetu łacińskiego. Czasem używa się rōmaji lub hiragana do wszystkiego w sytuacjach, w których trudno byłoby używać innych systemów.
Bibliografia Coulmas, Florian. 1996. The Blackwell encyclopedia of writing systems. Oxford: Blackwell. Daniels, Peter T., and William Bright, eds. 1996. The World's Writing Systems. Oxford University Press. . DeFrancis, John. 1990. The Chinese Language: Fact and Fantasy. Honolulu: University of Hawaii Press. Hannas, William. C. 1997. Asia's Orthographic Dilemma. University of Hawaii Press. (paperback); (hardcover) Rogers, Henry. 2005. Writing Systems: A Linguistic Approach. Oxford: Blackwell. (hardcover); (paperback) Sampson, Geoffrey. 1985. Writing Systems. Stanford, California: Stanford University Press. (paper), (cloth). Smalley, W. A. (ed.) 1964. Orthography studies: articles on new writing systems. London: United Bible Society.
Linki zewnętrzne Arch Chinese Omniglot – portal poświęcony różnym alfabetom Ancient Scripts Alfabety europejskie
Kategoria:Pismo Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)