thumb|Stadion podczas zawodów Unii Tarnów Unia Tarnów – polski klub żużlowy z Tarnowa. 3-krotny drużynowy mistrz Polski.

W rozgrywkach ligowych brał udział w latach 1957–2025.

Historia klubu

W latach 1957–2001 żużlowcy startowali jako sekcja żużlowa ZKS Unia Tarnów. Największym sukcesem drużynowym są złote medale DMP z 2004, 2005 i 2012, a indywidualnym są tytuły IMP uzyskane: w 1967 przez Zygmunta Pytko na torze w Rybniku, w 2005 i 2013 przez Janusza Kołodzieja, w 2006 przez Tomasza Golloba na torze w Tarnowie oraz przez Runę Holtę w 2007 na torze we Wrocławiu. W drugiej połowie sezonu 2001 sekcja żużlowa połączyła się z TŻ Kraków i startowała pod nazwą TŻ Kraków-Unia Tarnów. Drużyna uzyskała awans do I ligi. Od następnego roku „Jaskółki” wystartowały pod szyldem TTŻ Unia Tarnów. W 2003 miejsce TTŻ-u w lidze zajęła ŻSSA, której udziałowcem jest m.in. TTŻ.

Unia Tarnów ŻSSA została pierwszym klubem żużlowym-spółką w Polsce. W 2003 żużlowcy tego klubu uzyskali awans do najwyższej klasy rozgrywkowej, po 7 latach walki w niższych ligach. Zimą 2003–2004 do klubu przyszli bracia Tomasz i Jacek Gollobowie oraz Tony Rickardsson, co w połączeniu z utalentowaną młodzieżą (Janusz Kołodziej i Marcin Rempała) i drugą linią opartą na wychowankach pozwoliło zdobywać DMP w latach 2004–2005. W latach 2005–2007 zawodnicy Unii stawali na najwyższym stopniu podium IMP, kolejno: Janusz Kołodziej, Tomasz Gollob i Rune Holta. Od zdobycia drugiego tytułu DMP klub stopniowo spadał niżej w tabeli, aż w 2008 został zdegradowany do I ligi, jednak w 2009 roku klub awansował do Ekstraligi. Pierwszy sezon po powrocie do najwyższej klasy rozgrywkowej tarnowianie zakończyli na 5. miejscu. W sezonie 2010 klub zorganizował finał indywidualnych mistrzostw Europy, które zwyciężył Sebastian Ułamek. W roku 2012, pod szyldem Azoty Tauron Tarnów, zespół prowadzony przez trenera Marka Cieślaka sięgnął po trzeci tytuł DMP. O sile drużyny stanowili: Janusz Kołodziej, który powrócił do Tarnowa po dwóch latach startów w barwach Unii Leszno, Greg Hancock, Martin Vaculík, Leon Madsen i Maciej Janowski. W sezonie zasadniczym 2013 Unia Tarnów zajęła 4. miejsce, natomiast w rozgrywkach finałowych pokonała w dwumeczu Dospel Włókniarz Częstochowa (49:41, 42:48) i ostatecznie zajęła 3. miejsce.

W sezonie 2025 Unia spadła ze Speedway 2. Ekstraligi do Krajowej Ligi Żużlowej, a 11 grudnia 2025 została skreślona z ligi za długi na poziomie 2 milionów złotych. 17 lutego 2026 funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego przeprowadzili przeszukanie w siedzibie Klubu, w zakresie postępowania w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa niedopełnienia obowiązków w latach 2019–2025 przez osoby reprezentujące spółkę. 23 marca 2026 stwierdzone zostało wygaśnięcie licencji Klubu z powodu niespełnienia wymogów licencyjnych. Tym samym kontrakty zawodników z klubem zostały rozwiązane. W sezonie na rok 2026 w składzie mieli się znaleźć m.in.: Wiktor Trofimow oraz Kacper Grzelak.

Poszczególne sezony SezonRozgrywki ligoweUwagiLigaMiejsce 1957 III III liga (gr. „południe”) 3/5 1958 III liga 1/10 1959 II II liga 2/8 1960 I I liga 7/8 1961 II II liga 2/11 Przegrane baraże o awans 1962 II liga 4/12 1963 II liga 1/12 2/12 1964 II liga 4/11 Przegrane baraże o awans 1965 II liga 2/9 2/9 1966 II liga 4/9 Wygrane baraże o awans 1967 I I liga 8/8 8/8 1968 I liga 6/8 1969 II II liga 3/9 1970 II liga 1/8 1971 I I liga 8/8 1972 II II liga 4/8 1973 II liga 4/8 1974 II liga 4/8 1975 II liga 5/8 1976 II liga 3/6 1977 II liga 6/7 1978 II liga 3/7 1979 II liga 5/8 1980 II liga 6/8 1981 II liga 4/7 1982 II liga 2/7 Przegrane baraże o awans 1983 II liga 5/8 1984 II liga 2/7 Przegrane baraże o awans 1985 II liga 1/7 1986 I I liga 9/10 Wygrane baraże o utrzymanie 1987 I liga 9/10 Wygrane baraże o utrzymanie 1988 I liga 8/10 1989 I liga 8/10 1990 II II liga 1/10 1991 I I liga 6/8 1992 I liga 6/10 1993 I liga 8/10 1994 I liga 2/10 1995 I liga 5/10 1996 I liga 10/10 1997 II II liga 3/11 1998 II liga 5/12 1999 II liga 10/13 2000 III II liga 2/7 Przegrane baraże o awans 2001 II liga 1/7 2002 II I liga 5/8 2003 I liga 2/8 Wygrane baraże o awans 2004 I Ekstraliga 1/8 2005 Ekstraliga 1/8 2006 Ekstraliga 4/8 2007 Ekstraliga 6/8 2008 Ekstraliga 8/8 2009 II I liga 1/8 2010 I Ekstraliga 5/8 2011 Ekstraliga 7/8 2012 Ekstraliga 1/10 2013 Ekstraliga 3/10 2014 Ekstraliga 3/8 2015 Ekstraliga 3/8 2016 Ekstraliga 8/8 2017 II I liga 1/8 2018 I Ekstraliga 8/8 2019 II I liga 4/7 2020 I liga 5/8 2021 I liga 8/8 2022 III II liga 6/7 2023 II liga 4/7 2024 KLŻ 1/6 2025 II 2. Ekstraliga 8/8

Poziom ligowyLiczba sezonówSezonyI271960, 1967–1968, 1971, 1986–1989, 1991–1996, 2004–2008, 2010–2016, 2018II351959, 1961–1966, 1969–1970, 1972–1985, 1990, 1997–1999, 2002–2003, 2009, 2017, 2019–2021, 2025III71957–1958, 2000–2001, 2022–2024

Osiągnięcia Krajowe Poniższe zestawienia obejmują osiągnięcia klubu oraz indywidualne osiągnięcia zawodników w rozgrywkach pod egidą PZM, GKSŻ oraz Ekstraligi.

Mistrzostwa Polski Drużynowe mistrzostwa Polski 1. miejsce (3): 2004, 2005, 2012 2. miejsce (1): 1994 3. miejsce (3): 2013, 2014, 2015

Drużynowe mistrzostwa Polski juniorów 1. miejsce (4): 1991, 1993, 2012, 2018 2. miejsce (3): 1990, 2005, 2013 3. miejsce (2): 1983, 2004

Mistrzostwa Polski par klubowych 1. miejsce (2): 2007, 2013 2. miejsce (2): 2004, 2009 3. miejsce (2): 2014, 2015

Młodzieżowe mistrzostwa Polski par klubowych 1. miejsce (3): 1994, 2004, 2012 2. miejsce (4): 1991, 1992, 2005, 2014 3. miejsce (2): 1983, 2021

Indywidualne mistrzostwa Polski 1. miejsce (5): 1967 – Zygmunt Pytko 2005 – Janusz Kołodziej 2006 – Tomasz Gollob 2007 – Rune Holta 2013 – Janusz Kołodziej 2. miejsce (3): 2005 – Tomasz Gollob 2007 – Tomasz Gollob 2010 – Krzysztof Kasprzak 3. miejsce (4): 2005 – Jacek Gollob 2009 – Janusz Kołodziej 2013 – Maciej Janowski 2014 – Janusz Kołodziej

Młodzieżowe indywidualne mistrzostwa Polski 1. miejsce (3): 1994 – Grzegorz Rempała 2004 – Janusz Kołodziej 2012 – Maciej Janowski 2. miejsce (3): 1993 – Grzegorz Rempała 1994 – Mirosław Cierniak 2005 – Janusz Kołodziej 3. miejsce (3): 1990 – Jacek Rempała 2002 – Janusz Kołodziej 2006 – Paweł Hlib

Pozostałe Drużynowy Puchar Polski 2. miejsce (1): 1995 3. miejsce (1): 1994

Złoty Kask 1. miejsce (3): 2005 – Janusz Kołodziej 2006 – Tomasz Gollob 2013 – Maciej Janowski 2. miejsce (2): 1968 – Zygmunt Pytko 2014 – Kacper Gomólski 3. miejsce (2): 2009Turniej o Złoty Kask 2009 rozegrano 30 kwietnia 2010 roku. – Krzysztof Kasprzak 2016 – Janusz Kołodziej

Srebrny Kask 1. miejsce (2): 1991 – Jacek Rempała 2005 – Janusz Kołodziej 2. miejsce (2): 1993 – Mirosław Cierniak 2003 – Janusz Kołodziej 3. miejsce (2): 2005 – Marcin Rempała 2012 – Maciej Janowski

Brązowy Kask 1. miejsce (4): 1989 – Jacek Rempała 1990 – Robert Kużdżał 2003 – Janusz Kołodziej 2020 – Mateusz Cierniak 3. miejsce (2): 1990 – Jacek Rempała 2012 – Kacper Gomólski

Liga Juniorów 3. miejsce (1): 2012

Indywidualne międzynarodowe mistrzostwa Ekstraligi 3. miejsce (2): 2014 – Martin Vaculík 2018 – Nicki Pedersen

Międzynarodowe Poniższe zestawienia obejmują osiągnięcia klubu oraz indywidualne osiągnięcia zawodników krajowych (w zawodach drużynowych, par i indywidualnych) i zagranicznych (w zawodach indywidualnych) w rozgrywkach pod egidą FIM oraz FIM Europe.

Mistrzostwa świata Drużynowe mistrzostwa świata 1. miejsce (4): 2005 – Tomasz Gollob 2007 – Tomasz Gollob i Rune Holta 2011 – Krzysztof Kasprzak 2013 – Maciej Janowski 2. miejsce (1): 2014 – Janusz Kołodziej

Drużynowe mistrzostwa świata juniorów 1. miejsce (4): 2005 – Janusz Kołodziej i Marcin Rempała 2006 – Paweł Hlib 2012 – Maciej Janowski 2014 – Kacper Gomólski

Indywidualne mistrzostwa świata 1. miejsce (3): 1994 – Tony Rickardsson 2005 – Tony Rickardsson 2014 – Greg Hancock 2. miejsce (2): 1995 – Tony Rickardsson 2004 – Tony Rickardsson 3. miejsce (2): 1992 – Gert Handberg 2012 – Greg Hancock

Indywidualne mistrzostwa świata juniorów 1. miejsce (1): 1993 – Joe Screen 2. miejsce (2): 2012 – Maciej Janowski 2014 – Kacper Gomólski 3. miejsce (3): 2002 – David Howe 2009 – Patrick Hougaard 2013 – Kacper Gomólski

Mistrzostwa Europy Drużynowe mistrzostwa Europy juniorów 1. miejsce (3): 2012 – Kacper Gomólski 2019 – Mateusz Cierniak 2020 – Mateusz Cierniak

Mistrzostwa Europy par 1. miejsce (4): 2005 – Janusz Kołodziej 2006 – Marcin Rempała 2018 – Jakub Jamróg 2020 – Mateusz Cierniak

Indywidualne mistrzostwa Europy 1. miejsce (2): 2010 – Sebastian Ułamek 2013 – Martin Vaculík

Indywidualne mistrzostwa Europy juniorów 2. miejsce (1): 2003 – Janusz Kołodziej

Pozostałe Klubowy Puchar Europy 1. miejsce (1): 2006

Indywidualny Puchar Mistrzów 1. miejsce (1): 1992 – Gert Handberg

Puchar Europy par U-19 3. miejsce (1): 2020 – Mateusz Cierniak

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

! Tarnów