Dokumenty Kujawskie i Mazowieckie przeważnie z XIII wieku

Dokumenty Kujawskie i Mazowieckie przeważnie z XIII wieku – wydawnictwo źródłowe grupujące 229 dokumentów dotyczących głównie Kujaw i Mazowsza, z których najstarszy, podrobiony dokument z połowy XIII wieku, datowany jest na 1174, a najpóźniejszy pochodzi z 1463. Wydawcą tego zbioru dokumentów był Bolesław Ulanowski, a samo wydawnictwo weszło w skład pozycji o tytule „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, wydanej jako dwunasty tom serii Scriptores rerum Polonicarum (pol. Pisarze dziejów polskich) i jednocześnie figurującej jako numer 39 wśród pozycji Wydawnictw Komisji Historycznej Akademii Umiejętności w Krakowie w 1888 nakładem Akademii Umiejętności. Wydawnictwo to funkcjonuje również jako oddzielna odbitka o podwójnej paginacji wydana w Krakowie w 1887.

Geneza wydawnictwa zawierającego dokumenty z obszaru Kujaw i Mazowsza

Uzasadniając wydanie kodeksu dyplomatycznego zawierającego dokumenty średniowieczne dotyczących Kujaw, ziemi łęczyckiej i Mazowsza Bolesław Ulanowski pisał we wstępie:

Tu [tj. w zbiorach im poświęconych] chaos panuje w wysokim stopniu. Obok wzorowo wydanych dokumentów, spotykamy w tychże samych publikacyjach przywileje z niesłychaną opieszałością drukowane [...]. Nigdzie zwłaszcza nie można się przy wyborze materyjału dopatrzeć przewodniej jakiejś myśli; nigdzie starania, aby znajdujący się pod ręką zasób dyplomatów wyzyskać w całości; nigdzie nie znać troski, żeby chociaż przynajmniej uprzedzić badacza, jak się na dane wydawnictwo ma zapatrywać. [...] wypada [więc] sprawdzić, o ile i w jakiej obfitości nie znajduje się w przeszukiwanych już nieraz [...] archiwach pomijany lub niedostrzeżony dotąd przez poprzedników materyjałDokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, (w:) „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, Kraków 1888, s. 112..

W następstwie tej konstatacji wydawca przeprowadził kwerendę w najważniejszych archiwach w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Poznańskim znajdując ponad 100 do tej pory nieopublikowanych dokumentów (głównie dotyczących Kujaw i Mazowsza) z samego wieku XIII. W Dokumentach Kujawskich i Mazowieckich Ulanowski zdecydował się zawrzeć również dokumenty dotyczące środkowej Polski i Mazowsza uprzednio już wydane drukiem, zgodnie ze swoimi zapatrywaniami, że [...] nowe dyplomataryjusze, Kujawski i Mazowiecki, powinny objąć, każdy z nich cały odnośny tak drukowany jak nie drukowany materyjałDokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, (w:) „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, Kraków 1888, s. 113..

Układ treści wydawnictwa

Bolesław Ulanowski zdecydował się na podzielenie dokumentów w Dokumentach Kujawskich i Mazowieckich na odrębne grupy w liczbie sześciu. Dwie pierwsze grupują dokumenty według organizacji, których dotyczą: klasztoru Norbertanek w Strzelnie i katedry płockiej. Dokumenty dotyczące klasztoru strzelneńskiego znajdowały się w 1885 jako depozyt w archiwum państwowym w Poznaniu, natomiast dokumenty katedry płockiej przechowywane były wówczas w archiwum kapitulnym w Płocku. Cztery kolejne części wydawnictwa grupują dokumenty już według klucza terytorialnego. Dokumenty kujawskie stanowiące blisko połowę (102) liczby wydanych dokumentów przechowywane były w chwili powstawania wydawnictwa w archiwum kapitulnym we Włocławku oraz w państwowym archiwum w Poznaniu. Dokumenty mazowieckie pochodziły z różnych archiwów rozsianych na obszarze objętym kwerendą. Wydawnictwo zamykają nieliczne dokumenty wielkopolskie oraz małopolskie i śląskie. Pozycję zamykają wykazy: chronologiczny dokumentów, osób, miejscowości, wreszcie rzeczy oraz errata i uzupełnienia.

Część Tytuł części Zakres chronologiczny części Liczba dokumentów Numery stron w wydawnictwie Uwagi I Strzelno i jego najdawniejsze przywileje 1212Dokument niedatowany. Rok wystawienia jest domniemaniem wydawcy. Zob. Dokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, (w:) „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, Kraków 1888, s. 132-133.-1299 19 115-148 zawiera również rozbiór krytyczny zamieszczonych dokumentów oraz krótką rozprawę o początkach klasztoru strzelneńskiego II Dokumenty Katedry Płockiej 1206(?)Dokument niedatowany. Rok wystawienia jest domniemaniem wydawcy, dopuszcza on jednak szersze datowanie na lata 1206-1227. Zob. Dokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, (w:) „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, Kraków 1888, s. 150-151.-1307 25 149-168 III Dokumenty Kujawskie 1224–1463 102 169-282 IV Dokumenty Mazowieckie 1185–1386 51 283-347 V Dokumenty Wielkopolskie 1174–1299 19 348-372 VI Dokumenty Małopolskie i Śląskie 1238–1386 8 373-381 Wykazy 383-531 obejmuje: wykaz chronologiczny dokumentów (ss. 383-419), wykaz osób (ss. 421-458), wykaz miejscowości (ss. 459-508), wykaz rzeczy (ss. 509-531) Errata i uzupełnienia 532-533

Przypisy

Linki zewnętrzne Dokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, „Archiwum Komisji Historycznej Akademii Umiejętności” 4, Kraków 1887 — oddzielna odbitka z „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV” z podwójną paginacją. Dokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, (w:) „Archiwum Komisyi Historycznej. Tom IV”, Kraków 1888, s. 111-534.

Kategoria:Prawo w średniowieczu Kategoria:Kujawy Kategoria:Mazowsze Mazowsze