thumb|280px|Szachy cylindryczne thumb|280px|Szachy heksagonalne thumb|280px|Szachy trzyosobowe Szachy nieortodoksyjne – szachy, w których stosuje się reguły w większym lub mniejszym stopniu różniące się od obowiązujących klasycznych, regulowanych przez FIDE.
W szachach nieortodoksyjnych ulegają zmianom: sama szachownica (np. liczba pól, forma), liczba i charakter bierek, zasady gry.
Rozróżnia się m.in.: astronomiczne atomowe bitewne chłopskie cylindryczne czteroosobowe czterowymiarowe futbolowe heksagonalne koliste kurierska poczta kamikaze marsylskie mimikra przegrywający wygrywa rotacyjne szachy losowe szachy trzyosobowe szachy Capablanki śląskie Ultima
Bibliografia W. Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 772
!