Uchyłek odbytnicy, z języka łacińskiego rectocele – patologiczne uwypuklenie ściany odbytnicy prowadzące do zmian anatomicznych i zaburzeń czynności przewodu pokarmowego.

Efektem rectocele jest zaburzenie opróżniania bańki odbytnicy ze stolca oraz zaparcie, choć zwraca się uwagę, że uchyłek jest raczej skutkiem, a nie przyczyną zaparcia.

U kobiet najczęściej obserwuje się uchyłek przedni odbytnicy (uchyłek odbytniczo-pochwowy). Polega on na wypadaniu przedniej ściany odbytnicy do pochwy. W jego przebiegu dochodzi ponadto do zmian w przegrodzie odbytniczo-pochwowej i obniżenia tylnej ściany pochwy. Duży uchyłek tego typu może objawiać się wypadaniem odbytnicy i ściany pochwy przez szparę sromową. U mężczyzn ten typ uchyłka nie jest częsty – przednia ściana odbytnicy uwypukla się między gruczołem krokowym, a przeponą moczowo-płciową. Uwypuklenie tylnej ściany odbytnicy nazywane jest uchyłkiem tylnym. Obserwowany jest on częściej u kobiet.

Patogeneza Czynnikami ryzyka powstania rectocele są: genetycznie uwarunkowane osłabienie tkanki łącznej w obrębie miednicy, zaawansowany wiek, liczne porody drogami natury, otyłość. Przyczyną uchyłka odbytnicy może być obniżenie narządu rodnego, histerektomia, nadmierne napięcie zwieraczy odbytu, paradoksalne napięcie mięśnia łonowo-odbytniczego podczas defekacji. Pod uwagę bierze się również: zespół nadmiernego obniżenia krocza, zmiany kąta odbytowo-odbytniczego, wgłobienie wewnętrzne błony śluzowej odbytnicy.

Objawy nieefektywne parcie na stolec uczucie niepełnego wypróżnienia zaparcie stolca utrudnione oddawanie stolca ból w miednicy małej uczucie zalegania stolca w pochwie

Pacjenci zauważają dolegliwości (parcie na stolec, uczucie niepełnego wypróżnienia) dopiero przy wystąpieniu większego uchyłka > 4 cm.

Diagnostyka Podczas badania przedmiotowego należy skontrolować odbytnicę per rectum oraz wykonać badanie ginekologiczne. Spośród badań dodatkowych stosuje się przede wszystkim defekografię, endoskopię, a ponadto USG (w tym badanie dynamiczne metodą przezkroczową), manometrię odbytu i odbytnicy, elektromiografię. W piśmiennictwie można znaleźć informacje o zastosowaniu obrazowania rezonansu magnetycznego w diagnostyce rectocele, w tym defekografii dynamicznej tą metodą.

Leczenie Stosuje się różnego typu metody operacyjne prowadzone zarówno od strony odbytnicy, jak i pochwy.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Choroby układu pokarmowego Kategoria:Proktologia