Kondor wielki, kondor olbrzymi (Vultur gryphus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Vultur. Występuje w Ameryce Południowej. Narażony na wyginięcie.
Zasięg występowania Kondor wielki zamieszkuje Andy począwszy od północnej Kolumbii i północno-zachodniej Wenezueli na północy po przylądek Horn na południu. W Peru i Chile spotykany do poziomu morza.
Taksonomia Gatunek i rodzaj po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Karol Linneusz w 1758 roku w 10. wydaniu swego dzieła Systema Naturae. Jako miejsce typowe autor wskazał, bazując na tekstach „Cuntur” Johna Raya z 1713 roku i „Vultur gryps Gryphus” Jacoba Theodora Kleina z 1750 roku, Chile. Choć Linneusz zaliczył do Vultur kilka innych gatunków ptaków, obecnie kondor wielki jest uznawany za jedynego przedstawiciela tego rodzaju. Nie wyróżnia się podgatunków.
Etymologia Vultur: , vulturis „sęp”. Gryphus: epitet gatunkowy Vultur gryphus . Gypagus: gr. γυψ gups, γυπος gupos „sęp”; αγος agos „lider, kapitan”, od αγω agō „kierować, prowadzić”. Condor: „kondor”, od „kondor” gryphus: łac. gryphus „gryf”, od grups, γρυπος grupos „gryf”.
Morfologia Długość ciała 100–130 cm; masa ciała samic 8000–11 000 g, samców 11 000–15 000 g; rozpiętość skrzydeł 260–320 cm.
Upierzenie zasadniczo czarne, pokrywy skrzydłowe białe, głowa i szyja nagie, na granicy upierzenia pióra tworzą kryzę. Naga skóra różowawocielista. Samiec na głowie posiada mięsisty wyrostek.
Ekologia i zachowanie Biotop Partie gór powyżej linii lasu oraz inne skaliste tereny bezleśne. Gniazdo Gnieżdżą się na półkach skalnych, wysoko w górach. Jaja Wyprowadza jeden lęg co dwa lata, składając jedno, rzadziej dwa jaja. Wysiadywanie Jajo wysiadywane jest przez okres 54–58 dni przez obydwoje rodziców. Rozwój osobniczy Młode zdobywają zdolność do lotu w wieku około 6 miesięcy, lecz opuszczają rodziców dopiero wtedy, gdy wykluje się następne pisklę, czyli po ok. 2 latach. Dojrzałość płciową osiągają dopiero w wieku 8–9 lat. Żyją ponad 40 lat. Pożywienie Kondory żywią się głównie padliną oraz jajami rabowanymi w koloniach kormoranów.
Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2020 roku uznaje kondora wielkiego za gatunek narażony (VU – vulnerable); wcześniej, od 2000 roku klasyfikowano go jako gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened), a od 1988 roku jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność populacji szacuje się na około 6700 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy. Główne zagrożenia dla gatunku to prześladowania ze strony ludzi, zatrucia ołowiem oraz spożywanie padliny nielegalnie zatruwanej przez ludzi w celu likwidacji pum i lisów.
Gatunek ten jest ujęty w I załączniku konwencji waszyngtońskiej (CITES) oraz II załączniku konwencji bońskiej (CMS).
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kondorowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza