Naziemna telewizja cyfrowa w Polsce – system nadawania cyfrowego sygnału telewizyjnego na terenie Polski przez sieć nadajników naziemnych, zgodnego z międzynarodowym standardem DVB-T i DVB-T2.

Pierwsze regularnie działające nadajniki uruchomiono 30 września 2010 roku. Zakończenie pierwszej fazy wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce, zakładające uruchomienie trzech multipleksów (MUX) zaplanowane było na 1 października 2012 roku, a wyłączenie transmisji analogowej na 31 lipca 2013 roku (wyłączenie ostatnich nadajników analogowych nastąpiło ostatecznie 23 lipca 2013 roku)Pomimo wyłączenia naziemnego sygnału analogowego nadawcy lokalni Telewizja Łużyce, TVT i NTL Radomsko w dalszym ciągu nadawali swój program naziemną drogą analogową. Nadawcy lokalni zostali zobowiązani do wyłączenia sygnału analogowego do 17 czerwca 2015 roku.. Po tym terminie zostały uruchomione kolejne multipleksy.

W czerwcu 2015 roku z naziemnej telewizji korzystało 15,9 miliona odbiorców, z czego dla 11,5 mln osób było to jedyne źródło dostępu do sygnału telewizyjnego.

Nowy standard DVB-T2 / HEVC

Wiosną 2022 roku w całym kraju nastąpiła zmiana standardu nadawania telewizji naziemnej na nowszy i bardziej efektywny standard DVB-T2/HEVC, gdzie HEVC (lub inaczej H.265) to nowy standard kompresji sygnału telewizyjnego. DVB-T2 to standard oferujący lepszą efektywność wykorzystania dostępnego pasma częstotliwości, który umożliwia m.in. nadawanie większej liczby programów telewizyjnych w wyższej jakości – wszystkie programy w ramach telewizji naziemnej będą nadawane w jakości HD, a niektóre nawet w Ultra HD. Przełączenia na nowy standard nadawania telewizji naziemnej DVB-T2/HEVC były realizowane w okresie od marca do czerwca 2022 r.

Historia

Rozpoczęła się budowa sieci nadawczych i przygotowania do uruchomień komercyjnych w kolejnych województwachEmitel – Co to jest naziemna telewizja cyfrowa..

Ponieważ część częstotliwości przeznaczonych do wdrażania DVB-T było wykorzystywanych na potrzeby emisji analogowych, do czasu ich wyłączenia możliwe było uruchomienie dwóch ogólnopolskich multipleksów (MUX 1 i MUX 2) oraz jednego pokrywającego jedynie część kraju (MUX 3). Wdrożenie kolejnych sieci i rozszerzenie zasięgu istniejących było możliwe po wyłączeniu telewizji analogowych.

Wynikiem ustaleń międzynarodowych jest także decyzja o całkowitej likwidacji telewizji analogowej na terenie Europy najpóźniej do 2015 roku, w którym nastąpiło zaprzestanie ochrony prawnej emisji analogowych przed zakłóceniami. Każda administracja państwowa mogła niezależnie ustalić własny, wcześniejszy termin. W Polsce, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o wdrożeniu naziemnej telewizji cyfrowej, emisja telewizji w sposób analogowy została zakończona do dnia 31 lipca 2013Ustawa z 30 czerwca 2011 r. o wdrożeniu naziemnej telewizji cyfrowej ().. W Polsce plan przejścia na odbiór cyfrowy monitorowała Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, jak również Urząd Komunikacji Elektronicznej.

Transmisja cyfrowa pozwala na większą efektywność wykorzystania częstotliwości radiowych, dzięki czemu możliwe jest m.in. zwiększenie oferty programowej i obniżenie kosztów nadawania pojedynczego programu. Dzięki telewizji cyfrowej rozwiną się też usługi dodatkowe, np. pay-per-view (płacenie za konkretny program) czy e-commerce (sprzedaż online). Możliwe będzie także m.in. wprowadzanie „kodów rodzicielskich” blokujących dzieciom dostęp do programów dla dorosłych.

Ogólne MUX w Polsce 30 września 2009 nadawcy, których programy miały być emitowane w ramach MUX 1 otrzymali decyzje UKE uprawniające ich do korzystania z częstotliwości użytkowanych przez MUX 1. Zezwolenia zostały wydane na określony czas – od 30 września 2009 do: w przypadku TVP – do 31 lipca 2013 (czyli do daty planowanego uruchomienia MUX 3, do którego zostałyby przeniesione programy TVP) w przypadku: Telewizji Polsat SA, TVN SA, Polskie Media SA i Telewizji Puls Sp. z o.o. do 29 września 2024 r. Wręczenie decyzji miało charakter jedynie symboliczny, gdyż zakładany w styczniowym harmonogramie termin rozpoczęcia emisji (czyli wrzesień 2009) nie został dotrzymany. Najważniejszą przyczyną opóźnienia było stwierdzenie, iż umowa o emisji cyfrowej zawarta przez TVP z TP EmiTel została zawarta z naruszeniem Prawa zamówień publicznych. 18 listopada 2009 r. Prezes UKE, Anna Streżyńska poinformowała, że opóźnienie przy uruchamianiu pierwszego MUX sięgnie prawdopodobnie około rokuhttp://media2.pl/media/58708-strezynska:-cyfrowa-telewizja-za-rok.html, Wypowiedź Anny Streżyńskiej z 18.11.2009..

Pod koniec kwietnia 2010 TP SA poinformowała o podpisaniu umowy, w ramach której spółka Emitel ma przez 10 lat świadczyć TVP usługi nadawcze multipleksu DVB-T.

24 maja 2010 r. KRRiT przyjęła uchwałę o migracji i zagospodarowaniu drugiego multipleksu. Potwierdzono w niej przedstawioną w styczniu koncepcję, iż drugi multipleks będzie uruchamiany przez nadawców komercyjnych – Polsat, TVN, TV Puls, TV4 a każdy z nich będzie mógł nadawać po dwa programy.

7 czerwca 2010 r. w wystąpieniu przewodniczącego KRRiT Witolda Kołodziejskiego podano bardziej szczegółowe plany odnośnie do zagospodarowania miejsca na trzech multipleksach: MUX 1 – TVP1, TVP2, TVP Info oraz 4 programy, które wygrają planowany konkurs, MUX 2 – zgodnie z planami z maja 2010, tj. Polsat, TVN, TV Puls, TV 4, każdy z nich będzie mógł nadawać po dwa programy, MUX 3 – przeznaczony w całości dla TVP (planowane: TVP HD, TVP Sport, TVP Historia i TVP KulturaWypowiedź Witolda Kołodziejskiego z 7.06.2010.).

8 lipca 2010 r. Anna Streżyńska potwierdziła, że naziemna telewizja cyfrowa rozpocznie nadawanie we wrześniu 2010 roku, zaś do uruchomienia procesu niezbędna jest publikacja ogłoszeń koncesyjnych przez Rządowe Centrum Legislacji. Dopiero po publikacji ogłoszeń przez RCL, KRRiT będzie mogła przydzielić miejsca na multipleksach, a UKE przyznać następnie częstotliwości radiowe. W wypowiedzi potwierdzono plany zagospodarowania miejsca na multipleksach przedstawione w czerwcu 2010 przez KRRiT, dodatkowo stwierdzono, iż w momencie startu trzeciego multipleksu zostaną na niego przeniesione: TVP1, TVP2 i TVP Info, a zwolnione po nich miejsca na pierwszym multipleksie zostaną przeznaczona na 3 programy tematyczne TVP. Łącznie telewizja publiczna będzie miała możliwość nadawania 11 programów w SD lub 5 w HD, o czym sama zdecydujeWypowiedź Anny Streżyńskiej z 8.07.2010..

16 lipca 2010 Gazeta Wyborcza przedstawiła hipotezę, iż opóźnianie przez Rządowe Centrum Legislacji opublikowania nadesłanych 11 czerwca 2010 przez KRRiT ogłoszeń w sprawie uruchomienia Naziemnej Telewizji Cyfrowej, oficjalnie tłumaczone błędami formalnymi może wynikać z oporem rządu przed przyznaniem zbyt dużej ilości programów dla TVP.Gazeta Wyborcza z 2010-07-16. Równocześnie TV Puls przesłała skargę do premiera w sprawie opóźniania publikacji ogłoszeń KRRiTGazeta Wyborcza 2010.07.22., a same ogłoszenia zostały ponownie przesłane do publikacji po uzupełnieniu o podpis prezesa UKE 26 lipca 2010Pressserwis.pl 26.07.2010. 16 lipca 2010 Emitel poinformował o podpisaniu umowy z firmą Ericsson na projektowanie, budowę i wdrażanie nadajników dla potrzeb MUX 3.

15 września 2010 z inicjatywy Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji (KIGEiT) odbyło się w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji spotkanie stacji nadawczych. Na spotkaniu poinformowano m.in., że najbliżej uruchomienia jest drugi i trzeci multipleks, które będą obsługiwane przez TP Emitel i pierwsze nadajniki mogą ruszyć w październiku 2010. Problemem jest natomiast uruchomienie 1 multipleksu – na którym mają być nadawane główne programy TVP. TVP nie chce ponosić samo kosztów obsługi całego multipleksu dla nadawania tylko 3 programów, a konkursy na obsadzenie następnych 4 nie zostaną rozstrzygnięte w roku 2010. Oczywiste obawy pozostałych nadawców budzi fakt, czy w sytuacji braku dostępu do sztandarowych programów TVP abonenci będą zainteresowani zakupem dekoderów DVB-TGazeta Wyborcza z 2010-09-15..

29 września 2010 UKE wydał spółce Emitel, ważne na 10 lat pozwolenie na nadawanie drugiego multipleksu. 30 września 2010 nastąpiło uruchomienie pierwszych stacji. Z kolei 27 października 2010 uruchomiono pierwsze nadajniki MUX 3.

Lokalne MUX w Polsce Do czasu uruchomienia naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce, oprócz nadawców ogólnopolskich, swój program emitowały analogowo również 4 podmioty o zasięgu lokalnym: Telewizji Odra Sp. z o.o., posiadającej koncesje i rezerwacje częstotliwości na rozpowszechnianie pięciu programów: „Odra – Jelenia Góra”, „Odra – Zielona Góra”, „Odra – Świdnica, Wrocław, Opole”, „Odra – Głogów, Legnica, Lubin” i „Odra – Gorzów Wielkopolski”; Telewizji TVT Sp. z o.o., posiadającej koncesję i rezerwację częstotliwości na rozpowszechnianie programu „Telewizja TVT”; Telewizji Łużyce Sp. z o.o., posiadającej koncesję na rozpowszechnianie programu „Łużyce”; NTL – Radomsko Sp. z o.o., posiadającej koncesję i rezerwację częstotliwości na rozpowszechnianie programu „Niezależna Telewizja Lokalna Radomsko”.

Wymienione telewizje lokalne były nierównomiernie rozmieszczone na terenie kraju i miały nadajniki o różnych mocach oraz zasięgach. W związku z faktem, iż dotychczasowe ustalenia w kwestii strategii przejścia z techniki analogowej na cyfrową w zakresie telewizji naziemnej oraz projekty aktów prawnych w tej materii nie odnosiły się do lokalnych nadawców telewizyjnych 19 kwietnia 2011 Prezes UKE zwróciła się z prośbą do dotychczasowych nadawców lokalnych oraz do innych zainteresowanych podmiotów o przesyłanie opinii w sprawie sposobu umożliwienia kontynuowania rozpowszechniania swoich programów drogą naziemną po wyłączeniu telewizji analogowej w Polsce. Prezes UKE zaproponowała wskazanym lokalnym nadawcom dwie możliwości działania w ramach Naziemnej Telewizji Cyfrowej: Wariant A – przydzielenie po 31 lipca 2013 r., na zasadzie „must carry” przepływności w jednym z kolejnych multipleksów ogólnopolskich na obszarach wykorzystywania częstotliwości właściwych dla dotychczasowej lokalizacji stacji nadawczych wykorzystywanych przez nadawców lokalnych; Wariant B – rezerwacja po 31 lipca 2013 r. (po wcześniejszym wytypowaniu i koordynacji międzynarodowej) częstotliwości dla stacji małej lub średniej mocy na rozpowszechnianie programów nadawców lokalnych w sposób cyfrowy na obszarach dotychczas pokrywanych sygnałem analogowym.

W odniesieniu do pierwszej koncepcji należało zauważyć, iż dotychczasowi nadawcy lokalni nadali własne audycje w ograniczonym czasie antenowym. Realizacja tego scenariusza wymagałaby zobligowania wspominanych podmiotów przez KRRiT do emisji swoich programów w większym wymiarze czasowym niż dotychczas, aby uniknąć sytuacji, w której pojemność multipleksu (a przez to również częstotliwość) byłaby wykorzystywana w sposób nieefektywny. Ponadto ten sposób postępowania spowodowałby rozszerzenie zasięgu emisji programów nadawców lokalnych, co z kolei mogłoby wymagać stosownych zmian w koncesjach, prawdopodobnie po uprzednim postępowaniu konkursowym KRRiT.

Jeśli chodzi o realizację drugiej zaproponowanej koncepcji to nasuwa się spostrzeżenie, że nadawcy lokalni uzyskają dostęp do przepływności całego lokalnego multipleksu, której mogą nie być w stanie zagospodarować. Z drugiej strony ograniczony obszar świadczenia usług nie będzie sprzyjał pozyskiwaniu reklamodawców i konkurowaniu z nadawcami korzystającymi z ogólnokrajowych multipleksów.

W odpowiedzi na komunikat Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej wpłynęły opinie złożone przez następujące podmioty: Adrian Jasicki Telewizja Łużyce Sp. z o.o. NTL Radomsko Sp. z o.o. Daniel Kucharski INEA S.A. Tomasz Kłapsia Telewizja TVT Sp. z o.o.