Artur Maria Hutnikiewicz (ur. 12 stycznia 1916 we Lwowie, zm. 16 kwietnia 2005 w Toruniu) – historyk literatury polskiej, nauczyciel akademicki.
Życiorys Urodził się we Lwowie jako nieślubny syn kupca Artura Bartosza i hafciarki Józefy Hutnikiewicz. W 1934 zdał egzamin dojrzałości w VI Państwowym Gimnazjum im. Stanisława Staszica we Lwowie. Podjął studia z filologii polskiej i klasycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po ich ukończeniu został na tej uczelni asystentem prof. Eugeniusza Kucharskiego. W czasie II wojny światowej był karmicielem wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla. W 1945 zmuszony do opuszczenia Lwowa, osiadł początkowo w Wałczu, gdzie pracował jako nauczyciel w Gimnazjum i Liceum. W 1946 roku przeniósł się do Torunia i podjął pracę na stanowisku starszego asystenta w Katedrze Teorii Literatury i Literatury Porównawczej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. W 1948 doktoryzował się rozprawą zatytułowaną Forma motywacyjna w kompozycji powieści Żeromskiego promotorem był Eugeniusz Kucharski. Twórczości Stefana Żeromskiego dotyczyła także rozprawa habilitacyjna Żeromski i naturalizm (UMK, 1956). W 1962 został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1973 profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych.
W latach 1956–1958 był prodziekanem Wydziału Humanistycznego UMK, a w latach 1958–1960 był członkiem Senatu tej uczelni. Kierował Zakładem Literatury XX w. (1956–1968) oraz Zakładem Historii Literatury Polskiej (1973–1986). Od 1981 do 1986 roku pełnił też funkcję Dyrektora Instytutu Filologii Polskiej.
Przez wiele lat działał w Towarzystwie Naukowym w Toruniu, w Radzie Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN oraz w Komitecie Nauk o Literaturze PAN. Jest też członkiem honorowym Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza oraz Towarzystwa im. Stefana Żeromskiego. W 1993 r. wstąpił do reaktywowanej Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.
Był erudytą, jednym z najwybitniejszych znawców literatury okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego, szczególnie twórczości Stefana Żeromskiego, Jana Lechonia, Marii Dąbrowskiej i Stefana Grabińskiego.
Opublikował ponad 300 prac naukowych, w tym szereg monografii książkowych, rozpraw i studiów literackich. Jako jeden z nielicznych profesorów egzaminował ze wszystkich epok literackich. Krytycznie wyrażał się o powojennym systemie kształcenia studentów, w którym studenta zmusza się do siedzenia od rana do wieczora na zajęciach, zamiast dać mu czas na samodzielne studiowanie pod kierunkiem wybranego profesora – mistrza. Wwykształcił 450 magistrów filologii polskiej, 12 doktorów i 8 doktorów habilitowanych, którzy kontynuują jego dzieło.
Do jego wychowanków należą m.in.: były ambasador Polski przy Watykanie w latach 1995-2001 Stefan Frankiewicz, poeci Adriana Szymańska i Krzysztof Ćwikliński, profesorowie: Wojciech Gutowski, Krystyna Jakowska, Bogdan Burdziej. Na jego seminarium pojawiał się też Grzegorz Ciechowski, przyszły lider słynnej Republiki.
Wyróżnienia i nagrody Pro Ecclesia et Pontifice (1991) uroczyste odnowienie doktoratu na UMK (2 czerwca 1998) Honorowe Obywatelstwo Torunia (2002)
Publikacje Był autorem wielu monografii książkowych, rozpraw, studiów, wstępów do zbiorów tekstów naukowych i literackich a najważniejsze z nich to: Twórczość literacka Stefana Grabińskiego: 1877–1936 (1959) Stefan Żeromski (1960) Od czystej formy do literatury faktu: główne teorie i programy literackie XX stulecia (1965) Przedwiośnie Stefana Żeromskiego (1967) Portrety i szkice literackie (1976) Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny (1984, przewodniczący komitetu redakcyjnego, ) Żeromski (1987, ) Młoda Polska (1994, ) "Przedwiośnie" Żeromskiego (1994, ) To, co najważniejsze: trzy eseje o Polsce (1996, ) Literatura polska XX wieku: przewodnik encyklopedyczny (2000, redakcja, ) Życie artystyczne Lwowa w latach międzywojennych
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Zatrudnieni w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Honorowi obywatele Torunia Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk o Literaturze PAN Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Zmarli w 2005 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu