Parafia św. Wojciecha i św. Stanisława w Burzeninie – rzymskokatolicka parafia w dekanacie Złoczew w Diecezji kaliskiej.
Dzieje parafii thumb|250px|Historia kościoła Najstarszą wiadomość o istnieniu parafii burzenińskiej zawiera pismo arcybiskupa Bodzanty z roku 1387, w którym wzmiankowany jest rektor kościoła burzenińskiego. W Liber beneficiorum Jana Łaskiego (1511 r.) odnotowano: Nobilium haeredum de eodem Buzenyn, et In eodem ecclesia parochia lis sub titulo sancte Crucis et sancte Catherinae. Oznacza to: Burzenin stanowi dziedziczną własność szlachecką, w tej miejscowości znajduje się parafialny kościół pod wezwaniem św. Krzyża i św. Katarzyny. Odnotowano tam, że „Akta konsystorskie na początku XIV wieku nazywają go starym”, stąd przypuszcza się, że pierwszy kościół mógł powstać jeszcze w XIII w. Dowiadujemy się tam także, że w Burzeninie istnieje szkółka parafialna, a do obowiązków nauczyciela należy również służba podczas Mszy Świętych. Można zakładać, że parafia została erygowana w końcu XIII w. lub na początku XIV w. Prawdopodobnie fundatorami byli Bużeńscy, właściciele miasta i okolicznych wsi. Oni również sprawowali patronat nad kościołem. W źródłach zachowały się informacje na temat uposażenia plebańskiego z XVI w. Wiadomo, że proboszcz posiadał wówczas grunt, na którym wznosiła się jego plebania wraz z ogrodami oraz sadzawka. Część ziemi parafialnej użytkował zagrodnik plebański. W posiadaniu parafii były również dwa pola, z których dochód przeznaczano na finansowanie wikarego i kościelnego. Przylegały one do miejskiego cmentarza. Parafia posiadała również dwa niewielkie pola, odpowiadające gospodarstwom zagrodniczym, na których mieściły się karczmy. Były one położone wśród gruntów mieszczan, nad brzegiem Warty. Do proboszcza należała również część biegu rzeki Warty w okolicach miasta, gdzie mógł swobodnie łowić ryby. Do ich połowu miał specjalnego rybaka. W skład uposażenia wchodziły jeszcze cztery inne kawałki ziemi, położone między polami mieszczańskimi i folwarcznymi oraz sześć łąk (trzy na prawym brzegu Warty koło Wielkiej Wsi, czwarta koło miejsca zwanego Wysoki Brzeg, piąta w lesie, szósta w okolicy Szczawna). Proboszcz otrzymywał trzecią część cła i trzecią część z opłat za przewóz soli. Jako kolędę pobierał od mieszczan jeden grosz od domu, jeden grosz od komorników, a także dziesięcinę snopową z pól folwarcznych. Od kmieci proboszcz pobierał kolędę w wysokości 1 grosza od łana. Wiadomo, że w XVII i XVIII w. na terenie parafii znajdowała się Kaplica św. Rocha (według innych św. Ducha), a przy niej bractwo różańcowe. Jej inicjatorem był Spytek Rogacjan Pstrokoński. Została erygowana 17 IV 1674 r. Znajdowała się prawdopodobnie pomiędzy współczesnymi ulicami Krótką i Sieradzką. W 1686 r. ks. Pruski, archidiakon uniejowski stwierdza, że w przykaplicznym schronisku mieszkało siedmiu ubogich. Od 25 czerwca 1791 r. burzenińscy proboszczowie czuwali nad prawidłowym wydatkowaniem pieniędzy, które ks. kanonik metropolitalny gnieźnieński Baltazar (Balcer) Pstrokoński przekazał na urządzenie nowej szkoły. Sumę 10 000 zł złożył w Wielkiej Wsi. Z wypłacanego procentu proboszcz utrzymywać miał nauczyciela, który dzieci szlacheckie, miejskie i wiejskie uczyć miał prawideł wiary katolickiej, czytania, pisania, podstaw liczenia, języka łacińskiego i języka niemieckiego. Szybko zbudowano drewniany budynek szkolny kryty gontem, który przetrwał aż do 1946 r., kiedy to zastąpiono go drewnianym barakiem pochodzącym z pobliskich Monic. Szkoła została w niedługim czasie zamknięta do 1807 r. przez pruskich zaborców, gdyż nie odpowiadała ich wymogom. Ks. kan. przekazał również znaczną kwotę na remont kościoła parafialnego. Dokumenty z 1793 r. podają, że 4 spośród zabudowań należały do plebana i były pokryte gontami, a przy kościele i kaplicy posługę pełnili proboszcz i kanonik (prawdopodobnie emerytowany). W latach 1812, 1813 i 1814 parafia musiała utrzymywać z własnych pieniędzy przechodzące i koszarujące wojska koalicji francuskiej, które, jak pisał ks. Koźmiński, w liczbie dochodzącej do 1600 żołnierzy przyczyniały się do znacznych zniszczeń. Spis miejscowości parafii rzymskokatolickich w Gubernii Kaliskiej z 1912 r. podaje, że parafia Burzenin znajdowała się w dekanacie sieradzkim, a w skład parafii wchodziły następujące miejscowości: Antonin, Bagna, Będkowska Wólka, Będków, Biadaczew, Burzenin (osada), Grabówka, Huby Tyczyńskie, Izydorów, Jarocice, Jastrząb, Kamilów, Kopanina, Korzeń, Kurnica, Lgock, Ligota, Majaczewice, Maryanów, Morgi, Niebiosa, Nieczuj, Prażmów, Redzeń, Ręszów, Sambórz, Sęk, Strumiany, Strzałki, Świerki, Szczawno, Tyczyn, Waszkowskie, Wielka Wieś, Witów, Wola Majacka, Wola Szczawińska. W 1912 r. burzeniński proboszcz Józef Szymanowski był jednym z założycieli Straży ogniowej w Burzeninie. W czasie I wojny światowej, w 1915 r., pruscy zaborcy zdemontowali i zabrali 2 burzenińskie dzwony w celu przetopienia ich na lufy armatnie. Pierwsza połowa XX w i okres kilkunastu lat po zakończeniu II wojny światowej to czas dużych pielgrzymek na Jasną Górę organizowanych przez burzenińskich księży. Goniec Częstochowski z 31 sierpnia 1913 r. podaje, że pielgrzymka z Burzenina liczyła 600 osób, a przewodnikami byli ks. Szymanowski i ks. Sadzewicz. W niedzielę, 20 czerwca 1926 r. odbyła się podniosła uroczystość konsekracji nowo zbudowanego ołtarza, której dokonał biskup kujawski Władysław Paweł Krynicki. Asystowali mu ks. prałat Majewski, ks. Bronisław Placek, ks. Ignacy Broniszewski i diakon Mączyński. Uroczystą mszę pontyfikalną uświetnił sieradzki chór prowadzony przez pana Cierplikowskiego oraz orkiestra dęta pod batutą pana Sikorskiego. Wykonano wówczas mszę Zangla. Staraniem księdza proboszcza Grzegorza Domańskiego udało się zebrać pieniądze na nowy dzwon, który wciągnięto na wieżę kościelną 3 października 1931 r. Uroczyście obchodzono kolejną wizytację duszpasterską, którą w 1932 r. przeprowadził biskup Karol Radoński. W latach 1937, 1938 i 1939 odbywały się w Burzeninie manewry wojskowe, w których brały udział m.in. pułki 28 i 31 Strzelców Kaniowskich. Organizowano dla nich msze polowe nad rzeką, w porośniętym olszynami Pasterniku. II wojna światowa to tragiczny okres w dziejach parafii. 25 X 1939 r. tereny parafii wcielono do Rzeszy Niemieckiej. Od lutego 1942 r. do 2 lipca 1944 r. w domu parafialnym w Burzeninie, którego nazwę zmieniono na Seegefeld, mieściła się filia sieradzkiego więzienia. Jego komendantem był Heinrich Greiner. Więzienie otoczone było potrójnymi zasiekami z drutu kolczastego. Przebywało w nim od 180 do 220 więźniów, którzy zajmowali się utwardzaniem dróg utworzonego tu poligonu „Monice” i pracą w poligonowych gospodarstwach rolnych. Przy próbie ucieczki zastrzelono dwóch młodocianych więźniów pochodzących z Łodzi. W tym czasie w obozie koncentracyjnym w Dachau zginęli obaj burzenińscy księża. W 1941 r. hitlerowcy zburzyli doszczętnie zabytkową kapliczkę, która znajdowała się na drodze do Szczawna i była celem uroczystych procesji w Dni Krzyżowe oraz zniszczyli inne krzyże i kapliczki przydrożne. Oprócz tego kapliczka, dzięki zamontowanej lampie, wskazywała w nocy drogę podróżnym. Burzenin oswobodził I Front Ukraiński gen. Żukowa. 20 stycznia 1945 r. W 1955 r. ks. proboszcz Antoni Skrzypkowski poświęcił krzyż misyjny, który ustawiono później na terenie cmentarza parafialnego. Zbyt duży obszar parafii zmniejszył się znacznie w XX w., w związku z powstaniem parafii pw. NMP Królowej Polski w Pyszkowie (1971 r.) i parafii pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Grabówce (2000 r.), do czego w dużej mierze przyczynili się burzenińscy proboszczowie. W latach 80. XX w. staraniem księdza Czesława Rawskiego kościół parafialny przystosowano do wskazań liturgicznych, które zrodziły się po Soborze watykańskim II (wykonano kamienny ołtarz posoborowy (konsekrował go ks. bp Czesław Lewandowski) i uzupełniono posadzkę w prezbiterium), a także zrobiono chodnik, ogrodzenie i sprawiono trzy dzwony (poświęcił je w 1982 r. ks. biskup Jan Zaręba). Od 1981 toczyła się budowa kościoła w Grabówce (26 sierpnia tego roku ks. Czesław Rawski wmurował kamień węgielny, pochodzący z Jasnej Góry), która trwała do 1986 r. 28 XII 1983 r. hucznie świętowano jubileusz 25-lecia kapłaństwa ks. Rawskiego. W dniach 8 – 9 marca 1997 r. parafia przeżywała nawiedzenie relikwii św. Wojciecha z sanktuarium w Cieszęcinie, w którym uczestniczył biskup sufragan kaliski, ks. Teofil Wilski.
22 września 2001 r., w podziękowaniu za działania na rzecz parafii (remont dachu, zamontowanie 3 zegarów na wieży kościelnej, oczyszczenie cmentarza parafialnego, remont zakrystii, zakup nowych ławek do kościoła), ks. proboszcz Stanisław Pietruszewski został uhonorowany przez ks. biskupa Stanisława Napierałę tytułem kanonika honorowego Kapituły Kolegiackiej św. Józefa w Kaliszu. W dniach od 3 do 10 V 2008 r. w parafii odbywały się Misje Miłosierdzia Bożego, prowadzone przez ks. Krzysztofa Łaszcza SJ. 13 II 2010 r. ksiądz proboszcz Roman Krzyżaniak został mianowany dziekanem dekanatu złoczewskiego. 28 III 2010 r. odbyła się uroczysta Droga Krzyżowa, zorganizowana przez ks. Wojciecha Erenca, która przeszła ulicami Burzenina. Wzięło w niej udział kilkaset osób. W czerwcu 2010 r. staraniem ks. Romana Krzyżaniaka teren przykościelny otoczono niskim kamiennym murkiem, wzorując się na fotografiach kościoła z okresu międzywojennego. Od 8 do 9 listopada 2010 r. parafia przeżywała nawiedzenie kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, z udziałem ks. biskupa Teofila Wilskiego i licznie zgromadzonego duchowieństwa diecezjalnego. Rekolekcje przygotowawcze poprowadził o. Kazimierz Głaz CSsR. thumb|200px|Kaplica boczna przed przebudową z 1917 r.
Położenie administracyjne parafii Parafia znajdowała się początkowo w archidiecezji gnieźnieńskiej, w ramach archidiakonatu uniejowskiego, a następnie tzw. terytorium wieluńskiego (w latach 1515–1818), które, chociaż formalnie wchodziło w skład archidiakonatu uniejowskiego, było praktycznie odrębną formą organizacji, w dekanacie wieruszowskim; w 1815 r. weszła w skład diecezji włocławskiej, w latach 1818–1925 diecezji kujawsko-kaliskiej, w dekanacie sieradzkim; w latach 1925–1992 diecezji włocławskiej, by w 1992 r. znaleźć się w nowo powstałej diecezji kaliskiej, w dekanacie złoczewskim.
Kościół parafialny thumb|200px|Ornat z czasów Wielkiej Nowenny