thumb|180px|Odcisk pieczęci urzędowej, okrągłej z 1921 thumb|Defilada 8 Pułku Ułanów – obraz Feliksa Franicia z 1933 thumb|Święto 8 puł. Krakowie - defilada na terenie koszar; 19 marca 1932 thumb|Szwadron honorowy 8 puł eskortujący ambasadora Włoch i kompania honorowa 20 pp na dziedzińcu Wawelu; 20 lipca 1936 thumb|Przekazanie 8 puł. ckm-ów Browning wz. 30 na taczankach przez Zrzeszenie Właścicieli Kinoteatrów województwa krakowskiego; listopad 1938 8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego (8 puł) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.
Tradycje pułku W grudniu 1784 pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego utworzono we Lwowie pułk kawalerii. Podczas zaborów był jedną z niewielu formacji wojskowych podporządkowanych zaborcom z polską komendą i tradycjami wojskowymi. Za czasów panowania cesarza Franciszka Józefa I pułk nosił nazwę 1 pułku ułanów austriackich, po przejściu pod dowództwo Niepodległego Państwa Polskiego, w roku 1918, nosił nazwę 1 pułku ułanów Ziemi Krakowskiej, a następnie nadano mu numer 8. i zatwierdzono nazwę na cześć twórcy i pierwszego dowódcy: 8 pułk ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego.
Pułk w walce o granice Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódca pułkumjr Karol Rómmel (ranny 19 VIII)rtm. Kornel Krzeczunowicz (od 19 VIII)mjr Karol Rómmel (od 14 X)Zastępcartm. Władysław PinińskiAdiutantppor. Aleksander Krzeczunowiczwz pchor. Tadeusz Rakowski (11–30 IX)Lekarzkpt. lek. dr Stanisław Orzełchor. san, Karol GeierLekarz wet.por. lek. wet. Stefan Karol Tesarzpor. lek. wet. Stefan KolbeDowódca taborupor. Wiktor Czarkowski Gołejewskirtm. Karol Marmarosz (od 27 IX)Oficer dowództwapor. Franciszek Łukaszewicz (do 24 VIII)Oficer dowództwartm. Wilhelm Mitchell (od 2 IX)Dowódca 1 szwadronuppor. Bronisław Kulig (do 23 IX)por. Leon GołogórskiDowódca plutonupchor. Kownacki (od 2 IX)Dowódca 2 szwadronupor. Bronisław Mokrzycki (do 15 VIII)ppor. Jan Gierlicz (do 27 VIII)por./rtm Bronisław MokrzyckiDowódca plutonupor. Mieczysław Poniński (od 27 IX)Dowódca plutonuppor. Kajetan Czarkowski-GołejewskiDowódca 3 szwadronuppor. Edward Pisulapor. Leon Sapieha (od 20 VIII)por. Franciszek Łukasiewicz (od 23 VIII)Dowódca plutonuppor. Andrzej Osiecimski-Czapski (od 2 IX)Dowódca plutonupchor. Tadeusz RakowskiDowódca plutonupchor. Zygmunt RoguskiDowódca 4 szwadronupor./rtm. Kornel Krzeczunowiczpor. Stanisław Starczewski (od 19 VIII)Dowódca plutonupor. Leon Sapieha (do 20 VIII)Dowódca plutonuppor. Paweł SapiehaDowódca plutonupchor. Kazimierz Wolski (od 27 IX)Dowódca plutonupchor. Tadeusz Rakowski (od 30 IX)Dowódca szwadronu kmppor. Edward Dzieduszyckippor. Eustachy Włodzimirskirtm. Wojciech Biesiadecki (od 25 IX)Dowódca plutonuppor. Adam PotockiDowódca szwadronu technicznegopor./rtm. Lucjan Bochenekpor. Józef Sapieha (od 19 VIII)por. Adam Łubkowski (od 4 X)rtm. Lucjan Bochenek (od 14 X)Dowódca plutonuppor. Henryk GlińskiDowódca plutonuppor. Józef SapiehaDowódca plutonupchor. StarowieyskiOficer pułkupor. Rudziński (od 14 X)Oficer pułkupor. Józef Piotr Trenkwald (od 14 X)Oficer pułkupchor. DichmanOficer pułkupchor. Roman StahlOficer pułkupchor. Adam Niedzielski Pułk zasłużył się szczególnie w wojnie polsko-bolszewickiej, kiedy w pierwszej fazie działań na linii frontu uczestniczył z powodzeniem w ofensywie kijowskiej, a następnie walnie przyczynił się do rozgromienia bolszewickiej Armii Konnej komandarma Siemiona Budionnego w największej bitwie kawaleryjskiej XX wieku pod Komarowem na ziemi zamojskiej.
27 lipca pułki 4 Brygady Jazdy płk. Gustawa Orlicz-Dreszera obsadziły odcinek od Merwy po Stanisławczyk. 1 szwadron 8 pułku ułanów bronił odcinka Merwa-Strzemilcze, 16 pułk ułanów Smarzów-Szczurowice, 2 pułk szwoleżerów Laszków-Hrycowola, zaś główne siły 8 pułku ułanów ppłk. Henryka Brzezowskiego zgrupowały się w rejonie Stanisławczyk-Monastyrek. W odwodzie brygady stał w Zawidczu 1 pułk szwoleżerów. Brygada miała za zadanie zabezpieczyć przeprawy przez Styr, a przede wszystkim obronę przyczółków w Szczurowicach i Monastyrku.
29 lipca, w pierwszym dniu bitwy pod Beresteczkiem i Brodami, oddziały 11 Dywizji Kawalerii uderzyły na polską 4 Brygadę Jazdy, odrzuciły 8 pułk ułanów spod Stanisławczyka i ruszyły groblą w kierunku miasteczka. Dowódca 4 Brygady Jazdy wprowadził do walki 2 pułk szwoleżerów rtm. Rudolfa Ruppa. Uderzył on na Kozaków w momencie, kiedy ci wjeżdżali na most na Styrze. Pierwszy do szarży ruszył 4 szwadron por. Andrzeja Kunachowicza, zatrzymał nieprzyjaciela i umożliwił pododdziałom 8 pułku ułanów bezkolizyjny odwrót. Potem oba pułki przystąpiły do obrony linii Styru. Z uwagi na brak amunicji, wspierająca je bateria 4 dywizjonu artylerii konnej wkrótce musiała przerwać ogień, a chwilę potem polski samolot przez pomyłkę zbombardował stanowiska koniowodnych 8 pułku ułanów. W związku z faktem, że kawaleria sowiecka sforsowała rzekę w Monastyrku, dowódca 8 pułku ułanów zrządził odwrót swoich pododdziałów przez Laszków i Zawidcze do Mikołajowa. Odwrót osłaniał 2 szwadron 2 pułku szwoleżerów.
Mapy walk pułku
Kawalerowie Virtuti Militari 40x40px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920ułan Andrzej Blak vel Andrzej Sterliński nr 5074por. Lucjan Bochenekst. uł. Roman Bogusławskippłk Henryk Brzezowskist. uł. Franciszek Chojeckippor. Piotr Cielecki-Zarembakpr. Leon Ćwikłaplut. Jan Czarneckiplut. Franciszek Doboszppor. Edward Dzieduszyckiplut. Jakub Flankwachm. Leon Gaszczykst. wachm. Karol Geierppor. Jan Gerliczppor. Henryk Glińskiś.p. ppor. Andrzej Gużkowski-Janicki nr 4239ppor. Alfred Godlewskippor. Zbigniew Haszlakiewicz-Gotliebst. wachm. Antoni Janeczkopchor. Zbigniew Jaroszyńskist. wachm. Michał Kędrynawachm. Paweł Kijowskist. uł. Antoni Koniecznykpr. Jan Koziołplut. Marian Krełowskipor. Aleksander Krzeczunowiczpor. Kornel Krzeczunowiczppor. Kazimierz Lasockiwachm. Jan Łabudzkiplut. Karol Łanochapor. Franciszek Łukasiewiczpor. Adam Łubkowski nr 4225st. uł. Czesław Morawski nr 4398kpr. Józef Nachman nr 4202plut. Wojciech Nowakplut. Stanisław Olejarskichor. Leopold Orłowskirtm. Józef Pająkppor. Edward Pisulast. uł. Jan Podsiadłopor. Stanisław Pokładnikmjr Karol Rómmelwachm. Antoni Rypieńpor. Janusz Sękowskirtm. Ludwik Słotwińskirtm. Adam Sołowijppor. Stanisław Starczewskiplut. Franciszek Szczepaniecś.p. pchor. Jan Kazimierz Przerwa-Tetmajerpor. Roman Traczewskippor. Stefan Traczewskiuł. Wacław Wierzbickiuł. Zygmunt Wiśniewskippor. Eustachy Włodzimirskiuł. Piotr Wochwachm. Jan Zająckpr. Feliks Żebrackist. uł. Józef Żak
Pułk w okresie pokoju
Pułk stacjonował w Rakowicach pod Krakowem. W listopadzie 1923 roku brał udział w pacyfikacji tzw. powstania krakowskiego 1923 roku. W 1925 roku do Kapituły Orderu Virtuti Militari wpłynął wniosek o odznaczenie sztandaru 8 pułku krzyżem VM, za udział w bitwie pod Komarowem. Wniosek ten miał być rozpatrzony w następnych miesiącach, ale po zamachu majowym już do niego najprawdopodobniej nie wróconoK. Krzeczunowicz, Do dyskusji nad "Ostatnią kampanią konną", "Przegląd Kawalerii i Broni Pancernej" 1973, nr 70, s. 486..
Zgodnie z rozkazem ministra spraw wojskowych O.V. L 33035 E z 1925 r. przy pułku stacjonował 5 szwadron samochodów pancernych.
10 grudnia 1928 roku korpus oficerski wręczył Zdzisławowi Tarnowskiemu odznakę pamiątkową w uznaniu zasług położonych dla pułku w 1920 roku, kiedy to własnym kosztem wystawił pluton konnych ochotnikówW uznaniu zasług obywatelskich. 8 p.uł. ks. Józefa Poniatowskiego wręczył swą odznakę p. Tarnowskiemu, „Polska Zbrojna” Nr 344 z 12 grudnia 1928 roku, s. 4..
thumb Pułk w planie mobilizacyjnym „S”Nazwa pododdziałuMiejsce mobilizacjiTermindowódca pułku z drużynąKrakówalarmpluton łączności1÷4 szwadronyszwadron karabinów maszynowychszwadron pionierów nr 105szwadron pionierów nr 1086szwadron kawalerii nr 517szwadron kawalerii nr 8310pluton ckm nr 517pluton ckm nr 8310szwadron samochodów pancernych nr 105alarmszwadron samochodów pancernych nr 1156Kwatera Główna nr 105 (I eszelon)alarmKwatera Główna nr 105 (II eszelon)4poczta polowa nr 694sąd polowy nr 1054kolumna taborowa nr 5646kolumna taborowa nr 5628kolumna taborowa nr 56611uzupełnienie do czasu „W”5uzupełnienie szwadronu pionierów nr 1055komisja remontowa alarmszwadron marszowy 1/8 puł18pluton marszowy 1/105 szwadronu pionierów18pluton marszowy nr 1/5130pluton marszowy nr 1/8330szwadron zapasowyalarm-15
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939:StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca pułkupłk Kazimierz I MastalerzI zastępca dowódcymjr Stanisław Bukrabaadiutantrtm. Kazimierz Skowrońskinaczelny lekarz medycynymjr dr Jerzy Marceli Paweł Kluczyńskistarszy lekarz weterynariippłk Zygmunt Zawieruchamłodszy lekarz weterynariipor. Maksymilian Stanisław KaczorowskiII zastępca dowódcy (kwatermistrz)mjr Czesław Soroczyńskioficer mobilizacyjnyrtm. Alfred Zenon Mieczysław Strzygowskizastępca oficera mobilizacyjnegovacatoficer administracyjno-materiałowyrtm. Eryk Matuszekdowódca szwadronu gospodarczegortm. Kazimierz Skowrońskioficer gospodarczykpt. int. Marian Stefan Siekierskioficer żywnościowychor. Paweł Kijowskidowódca plutonu łącznościpor. Gustaw Franciszek Szewczykdowódca plutonu kolarzyppor. Zdzisław Tadeusz Januszewskidowódca plutonu ppanc.ppor. Jan Kanty Maria Wojciech Skrochowskidowódca 1 szwadronurtm. Eugeniusz Ungeheuerdowódca plutonuppor. Ignacy Władysław Juradowódca plutonuppor. Antoni Marian Piątkowskidowódca 2 szwadronurtm. Edward Tymoteusz Szawłowskidowódca plutonupor. Konrad Jerzy Husenöderdowódca plutonuppor. Zdzisław Tadeusz Januszewskidowódca plutonuppor. Otto Józef Śmiałekdowódca 3 szwadronup.o. por. Brunon Zdzitowieckidowódca plutonuppor. Stanisław Kostka Andrzej Hilary Sławoszewskidowódca 4 szwadronurtm. Mieczysław Puzdrakiewiczdowódca plutonupor. Michał Maria Grek †6 VIII 1939dowódca plutonupor. Zygmunt Piotr Nowickidowódca szwadronu kmrtm. Jerzy I Bujalskidowódca plutonupor. Zygmunt Zajączkowskidowódca plutonuppor. Zdzisław Romuald Jan Nepomucen Wielowieyskidowódca szwadronu zapasowegomjr Konstanty Kułagowskizastępca dowódcyvacatodkomenderowanyrtm. Antoni Starnawskina kursiertm. Józef Dokowskina kursiertm. Andrzej Marian Kazimierz Szwarcenberg-Czerny
W kampanii wrześniowej 1939 thumb|Pułk walczył w składzie Krakowskiej Brygady Kawalerii W 1939 roku, 8 pułk wchodził w skład Krakowskiej Brygady Kawalerii pod dowództwem gen. bryg. Zygmunta Piaseckiego, ta zaś należała do Armii „Kraków”. Pułkiem dowodził ppłk dypl. Włodzimierz Dunin-Żuchowski.
3 września pułk oddzielony został od reszty brygady przez pododdziały XV Korpusu i tocząc ciężkie walki odwrotowe został częściowo rozbity pod Szczekocinami. 4 września pułk znalazł się w Jędrzejowie, a 6 września w rejonie miejscowości Brody koło Starachowic, by wieczorem wyruszyć w kierunku Wisły. Następnie przyłączył się do Armii „Lublin”. Pomimo kilku odniesionych zwycięstw pułk poniósł bardzo dotkliwe straty i ostatecznie został rozbity podczas prób przedostania się do Rumunii. Tylko I szwadronowi udało się dotrzeć na Węgry.