mały|Rynek w Koprzywnicy (2026) Koprzywnica – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, nad rzeką Koprzywianką (obok której utworzono zalew). Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koprzywnica. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

Historycznie położona jest w Małopolsce, w ziemi sandomierskiej. Była miastem klasztoru cystersów koprzywnickich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wiekuWojewództwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 113..

Według danych z 1 stycznia 2018 Koprzywnica liczyła 2497 mieszkańców.

Przez miasto przechodzi szlak cysterski, tarnobrzeska odnoga Małopolskiej Drogi św. Jakuba, czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic oraz zielony szlak rowerowy z Sandomierza do Ujazdu.

Miejsce popisów szlachty województwa sandomierskiego I RzeczypospolitejAntoni Sozański, Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648-1772), Kraków 1889, s. 4..

Nazwa Wymieniona w 1279 w jednym z łacińskich dokumentów jako „Copriuinica”. Znana również jako Pokrzywnicaza Norimbergae Impensis Homannianorum Heredum, 1775.

Historia W okolicach Koprzywnicy w czasach przedchrześcijańskich istniał bardzo silny ośrodek kultu ognia. Osada nad Koprzywianką istniała już w początkach XII wieku. W 1185 r. książę Kazimierz Sprawiedliwy sprowadził do Koprzywnicy z burgundzkiego Morimondu cystersów. Opactwo to wysyłało swoich wychowanków do wielu klasztorów w Europie. Mikołaj Bogoria Skotnicki (1150-1238) – rycerz, komes (darczyńca Cystersów) - podarował w 1185 r. Koprzywnicę i kilka pobliskich wsi, np. Krzcin i Gnieszowice, a także koło Krosna m. Wietrzno i inne miejscowości, zakonowi cystersów, przybyłemu z Francji. Pomogli im także biskupi krakowscy – Gedko oraz Pełka.

Dokumentem księcia Bolesława V Wstydliwego z 8 grudnia 1268 r. osada targowa Koprzywnica uzyskała prawa miejskie na prawie magdeburskim (na wzór miasta Krakowa). Dzięki cystersom miasto przeżywało duży rozkwit. W wiekach XV–XVII zaliczane było do średniej wielkości ośrodków Małopolski. W 1279 r. biskup firmański Filip de Casate, w latach 1278-1282 legat papieski na Węgrzech i w PolsceNorbert Jerzak: Udział biskupa Filipa z Fermo we wrocławskim sporze pomiędzy biskupem Tomaszem II a księciem Henrykiem IV [w:] "Wrocławski Przegląd Teologiczny" 25 (2017) nr 2, s. 130, w łacińskim dokumencie wystawionym w Budzie na Węgrzech potwierdził opatowi klasztoru cystersów w Koprzywnicy prawo do pobierania dziesięciny między innymi z samej Koprzywnicy, Wietrzna, Krzcina i Gnieszowic.

Pisemna wzmianka o Koprzywnicy pochodzi z 1280 i związana jest ze zwycięstwem Leszka Czarnego pod Koprzywnicą, nad wojskami Księcia ruskiego Lwa, po którym Leszek Czarny, uderzył na ziemie pogranicza, zdobywając m.in. Przeworsko.

Jak podaje kronika Janka z Czarnkowa, na krótko przed swą śmiercią nocował w klasztorze cystersów Kazimierz Wielki. W 1606 miał tu miejsce rokosz szlachty przeciwko Zygmuntowi III Wazie pod przywództwem Mikołaja Zebrzydowskiego.

W latach 1655–1660 Koprzywnica ucierpiała w wyniku potopu szwedzkiego. Katarzyna Bobola z h. Leliwitów – właścicielka włości w tych stronach – siostra Stanisława Boboli i krewna św. Andrzeja Boboli, wzięła 16 listopada 1676 r. w Koprzywnicy ślub z Gabrielem Witowskim, udzielony przez opata Cystersów z Koprzywnicy – Jerzego Ossolińskiego i urządziła wielkie wesele.

Po kasacji zakonu cystersów w 1820 Koprzywnica podupadła, i w 1869 r. utraciła prawa miejskie. Zostały one jej przywrócone 1 stycznia 2001 roku.

W 1911 sprowadzono relikwie świętego Floriana, które miały chronić, zdaniem wiernych, ten gród od pożarów i innych klęsk.

W 1921 mieszkało tu 2349 osób. W 1929 działało stałe połączenie autobusowe z Sandomierzem. Funkcjonowały dwa kościoły katolickie (jeden filialny) i synagoga. W budynku synagogi działał cheder „Jesode ha-Tora”, w którym czterech nauczycieli uczyło 80 dzieci. Działała także szkoła żydowska dla dziewcząt. W trakcie okupacji niemieckiej w Koprzywnicy działało getto żydowskie.

12 maja 2009 r. Koprzywnicę odwiedził Prezydent RP Lech Kaczyński. Była to pierwsza od prawie 650 lat, od pobytu króla Kazimierza Wielkiego, wizyta głowy państwa w tej miejscowości.

Przy ul. Leśnej znajdował się kirkut o powierzchni 1,5 ha. Nie wiadomo dokładnie, kiedy powstał. W czasie II wojny światowej został zdewastowany przez hitlerowców. Zachowały się tylko ślady mogiłInformacje o kirkucie na stronie Fundacji Ochrony Dziedzictwa ŻydowskiegoMapa WIG Sandomierz Pas 46 Słup 33 Warszawa 1938.

Struktura powierzchni Według danych z lat 2001–2005 miasto Koprzywnica ma obszar 17,9 km². W ciągu tego okresu zmniejszył się procentowy udział użytków rolniczych (z 80,5% w 2001 do 71,8% w 2005) oraz lasów (z 8,8% w 2001 do 8,7% w 2005, przy czym zwiększył się on w stosunku do roku 2003 z 8,9%) na rzecz zwiększenia się areału nieużytków (z 10,7% w 2001 do 19,5% w 2005). Część użytków rolnych (m.in. gruntów ornych) i nieużytków wykorzystana została pod zabudowę miejską, w tym celu wykorzystano też znaczne połacie łąk. Jednak bardzo niska opłacalność/dochodowość z areału użytków rolnych wymusiła na mieszczanach-rolnikach działania na rzecz odłogowania oraz zadrzewiania znacznych połaci swoich domostw; trendu tego nie powstrzymały dopłaty bezpośrednie z UE, bowiem znaczna część z nich przebranżowiła się. Tabela 1. Poziom rolniczej działalności m. Koprzywnica w latach 2001-2005WYSZCZEGÓLNIENIEJ.m.STRUKTURA POWIERZCHNI(w latach według rodzaju rolniczej działalności) 2001 2002 2003 2004 2005I. OGÓŁEM ha 1 790 % 100II. UŻYTKI ROLNE1. Powierzchnia użyt-ków rolnych ha 1441 1441 1434 1286 1286 % 80,5 80,5 80,1 71,8 71,8— grunty orne ha 957 957 828 728 728 % 66,4 66,4 57,7 56,6 56,6— sady ha 222 222 423 423 423 % 15,4 15,4 29,5 32,9 32,9— łąki ha 258 258 158 128 128 % 17,9 17,9 11 10 10— pastwiska ha 4 4 25 7 7 % 0,3 0,3 1,8 0,5 0,5II. LASY1. Lasy i grunty leśne ha 158 158 160 155 155 % 8,8 8,8 8,9 8,7 8,7III. POZOSTAŁE GRUNTY1. Pozostałe gruntyi nieużytki ha 191 191 196 349 349 % 10,7 10,7 11 19,5 19,5

Zabytki mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w Koprzywnicy (2026) Układ urbanistyczny, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.691 z 4.12.1956 i z 23.10.1987) Kościół parafialny pw. MB Różańcowej z końca XVII w., przebudowany w XIX w. (nr rej.: A.692 z 31.03.1971 i z 14.06.1977). thumb|Pocysterski kościół pw. św. Floriana Zespół opactwa cystersów (nr rej.: A.693/1-4 z 10.01.1966 i z 14.06.1977): kościół parafialny pw. św. Floriana z I połowy XIII w., przebudowywany w XVI, XVII–XVIII w. i w 1920 r., wschodnie skrzydło klasztorne z I połowy XIII w., przebudowywane w XIV–XIX w., dworek opacki z 1620 r., przebudowany w XVIII w., ogród i ogrodzenie. Cmentarz parafialny przy ul. Cmentarnej (nr rej.: A.694 z 10.04.1989).

Zniszczone zabytki Kościół Wszystkich Świętych Kościół św. Leonarda Kościół Świętego Ducha

Transport Droga krajowa nr 79: Warszawa – Sandomierz – Kraków – Katowice – Bytom Droga wojewódzka nr 758: Iwaniska – Koprzywnica – Tarnobrzeg

Znani mieszkańcy

Walenty Maciej Arcemberski ks. Tomasz Chachulski Franciszek Pantoczek Walenty Lipiński Mateusz Beksiński Hieronim z Koprzywnicy

Sport W Koprzywnicy, od 1932 roku, działa klub piłki nożnej, Koprzywianka Koprzywnica, występujący obecnie (sezon 2023/24) w klasie A, będącej siódmą, pod względem ważności klasą, męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce.

Największym sukcesem zespołu były występy w klasie okręgowej.

Ulice Poniżej w tabeli 1 ulice będące integralną częścią miasta Koprzywnica, z aktualnie przypasanym im numerem zgodnym z TERYT z katalogu ULIC 19 października 2010 r..

Tabela 1. Ulice wchodzące w skład miasta na podstawie TERYT Symbolulicy Nazwa ulicy Symbolulicy Nazwa ulicy Symbolulicy Nazwa ulicy Symbolulicy Nazwa ulicy00157 ul. Akacjowa07565 ul. Jędrusiów38524 ul. Mała Koprzywnica19326 ul. Rzeczna00432 ul. Armii Krajowej08485 ul. Klasztorna12210 ul. Mały Rynek19491 ul. Sandomierska02974 ul. Cicha09299 ul. Stefana Kopra12991 ul. Miodowa20254 ul. Słoneczna03503 ul. Czynowa09796 ul. Krakowska15233 ul. Osiecka20683 ul. Sportowa05085 ul. Floriańska10009 ul. Krótka16033 ul. Piaskowa34756 ul. Stare Zarzecze05345 ul. Garncarska10562 ul. Kwiatowa16264 ul. Józefa Piłsudskiego21970 ul. Szkolna05476 ul. Gęsia10898 ul. Leśna17011 ul. Polna22675 ul. Tarnobrzeska30701 skwer Jana Pawła II11205 ul. 11 Listopada17742 ul. Przemysłowa25687 ul. Zarzecze07318 ul. Władysława Jasińskiego11937 ul. 3 Maja19253 ul. Rynek26469 ul. Stefana Żeromskiego

Demografia Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 2546 mieszkańców. Piramida wieku mieszkańców Koprzywnicy w 2014 roku.

none|thumb

Zobacz też Koprzywnica (stacja kolejowa) Młodzieżowa Orkiestra Dęta Koprzywnica Parafia Matki Bożej Różańcowej w Koprzywnicy Parafia św. Floriana w Koprzywnicy

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona miasta Strona nieoficjalna: historia, zabytki, charakterystyka Koprzywnicy

Kategoria:Prywatne miasta duchowne I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie) Kategoria:Miasta w województwie świętokrzyskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku