Cyprys (Cupressus L.) – rodzaj drzew i krzewów iglastych z rodziny cyprysowatych. Obejmuje ok. 17–19 gatunków, występujących w Ameryce Środkowej, w Azji od południowo-zachodnich Chin, poprzez rejon Himalajów po południowo-zachodnią Azję i północną Afrykę. Często rosną w suchym i gorącym klimacie. Wiele gatunków to rośliny ozdobne. Pochodzący z Azji południowo-zachodniej cyprys wiecznie zielony jest popularnie sadzony jako ozdobny w całym obszarze śródziemnomorskim.
Morfologia Pokrój Drzewa do 35 m wysokości (rzadko wyższe, aczkolwiek odkryto okaz C. torulosa osiągający aż 102 m wysokości), rzadziej krzewy o różnym pokroju, często wąskokolumnowym. Korona gęsta, z miotlastymi rozgałęzieniami tj. z gałązkami rozchodzącymi się w różnych płaszczyznach. Pień Kora łuszcząca się włóknistymi pasmami. Liście Łuskowate, gęsto ustawione i ściśle przylegające do pędu. Silnie aromatyczne po roztarciu. Organy generatywne Cyprysy są jednopienne, z kwiatami rozdzielnopłciowymi i wiatropylnymi. Kwiaty męskie szczytowe, o długości od 3 do 6 mm, maczugowatego kształtu, z początku żółto-zielone, z czasem brązowieją. Kwiaty żeńskie zebrane w kuliste szyszki (do 4 cm średnicy). Szyszki składają się z 6–12 tarczowatych łusek, silnie drewniejących. Dojrzewają w drugim roku.
Systematyka thumb|Aleja cyprysów wiecznie zielonych w Toskanii thumb|Cupressus cashmeriana thumb|Cupressus macrocarpa Wykaz gatunków: Cyprysy Starego Świata: Cupressus cashmeriana Royle ex Carrière Cupressus chengiana S.Y.Hu Cupressus duclouxiana Hickel Cupressus dupreziana A.Camus Cupressus funebris Endl. Cupressus pakistanensis Silba Cupressus sempervirens L. – cyprys wiecznie zielony, cyprys włoski Cupressus silbae B.Huang bis Cupressus torulosa D.Don Cyprysy Nowego Świata – zaliczane przez niektórych autorów na podstawie badań genetycznych do rodzaju Callitropsis (Xanthocyparis) MobileReference, 2008 – 5205 lub do odrębnego rodzaju Hesperocyparis Cupressus abramsiana C.B.Wolf Cupressus arizonica Greene – cyprys arizoński Cupressus bakeri Jeps. Cupressus goveniana Gordon – cyprys Gowena Cupressus guadalupensis S.Watson Cupressus lusitanica Mill. Cupressus macnabiana A.Murray bis Cupressus macrocarpa Hartw. – cyprys wielkoszyszkowy Cupressus pygmaea (Lemmon) Sarg. Cupressus sargentii Jeps.
Zastosowanie Cyprys wiecznie zielony jest od wielu wieków często sadzonym gatunkiem ozdobnym na terenach parkowych, w ogrodach i na cmentarzach w całym obszarze śródziemnomorskim. Drewno bardzo trwałe, odporne na szkodniki owadzie, często wykorzystywane w meblarstwie. W starożytnej Grecji często było używane jako drzwi świątyń. Według Teofrasta wykonane z drewna cyprysowego odrzwia Świątyni Artemidy w Efezie przetrwały 40 ludzkich pokoleń.
W warunkach Europy Środkowej cyprysy przemarzają, jeśli uprawiane są w gruncie.
Z cyprysów destyluje się olejki eteryczne, wykorzystywane w przemyśle perfumeryjnym i kosmetycznym. Najpopularniejszy olejek cyprysowy destyluje się z igliwia i gałązek drzew z cyprysa wiecznie zielonego. Na rynku można też spotkać osiągający wysokie ceny olejek zwany cyprysowym, uzyskiwany jednak z żywiczlinu Callitris columellaris (syn. Callitris intratropica), nazywanego cyprysem australijskim lub niebieskim (wyróżniany jest też olej z cyprysu białego, ale taksonomicznie między tymi roślinami nie ma różnic).
Przypisy
Kategoria:Cyprysowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza