Władysław Markiewicz (ur. 2 stycznia 1920 w Ostrowie Wielkopolskim zm. 18 stycznia 2017 w Warszawie) – polski socjolog, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu (1966–1971) i Uniwersytetu Warszawskiego (od 1972), dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu (1966–1972), od 1971 członek, a w latach 1984–1989 wiceprezes Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys W latach 1941–1945 przebywał w więzieniach hitlerowskich oraz w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. W 1951 r. ukończył studia na Uniwersytecie Poznańskim. Od 1950 r. był pracownikiem naukowym tej uczelni: asystent, adiunkt (1950–1953), z-ca profesora, kierownik Katedry Podstaw Marksizmu-Leninizmu (1953–1956), dyrektor Instytutu Socjologii (1957–1971), profesor (1966–1971). W 1959 r. został doktorem nauk humanistycznych, w 1961 doktorem habilitowanym, w 1966 profesorem nadzwyczajnym, a w 1972 profesorem zwyczajnym.

W latach 1962–1966 był zastępcą dyrektora, od 1966 do 1972 r. dyrektorem Instytutu Zachodniego w Poznaniu. W 1972 r. przeniósł się do Warszawy i został profesorem Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1971 r. został członkiem korespondencyjnym, a w 1976 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Sekretarz Wydziału Nauk Społecznych PAN (1972–1983), członek Prezydium PAN (od 1972), następnie (1984–1989) wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Przewodniczący Komitetu Polska 2000 PAN (1978–1985).

W 1947 r. był członkiem Akademickiego Związku Walki Młodych „Życie”, w latach 1948–1951 był przewodniczącym Zarządu Okręgowego Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej w Poznaniu. W 1948 roku członek PPR, od 1948 roku członek PZPR. W strukturach PZPR był m.in. sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego w Poznaniu (1956–1957), członkiem Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR (1971–1975), członkiem Komisji KC PZPR dla wyjaśnienia okoliczności, faktów i przyczyn konfliktów społecznych w dziejach PRL (1981–1983), członkiem Komisji Nauki i Oświaty Komitetu Centralnego PZPR (od sierpnia 1981)Skład Komisji Komitetu Centralnego PZPR, „Trybuna Ludu”, nr 189, 14 sierpnia 1981, s. 3. oraz członkiem powołanego po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego „Zespołu Partyjnych Socjologów przy KC PZPR”„Socjologowie poza PZPR i w PZPR”, Informacja Bieżąca PTS, nr 87, grudzień 2008, s. 28.. Był także członkiem zespołu doradców naukowych do spraw społeczno-gospodarczych I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka. W latach 1982–1985 był przewodniczącym Zespołu Doradców Sejmowych. W kwietniu 1982 został powołany przez Prezesa Rady Ministrów w skład 26-osobowej Konsultacyjnej Rady Gospodarczej pod przewodnictwem prof. Czesława BobrowskiegoZadania i cele Konsultacyjnej Rady Gospodarczej /w/ „Trybuna Robotnicza”, nr 70, 8 kwietnia 1983, s. 1–2.. Od 1982 był członkiem Rady Naukowej Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-LeninizmuPosiedzenie Rady Naukowej IPPML przy KC PZPR /w/ „Rzeczpospolita”, nr 102, 13 maja 1982, s. 2..

Redaktor naczelny (1964–1976), redaktor naczelny kwartalnika Studia Socjologiczne (od 1968), przewodniczący polskiej grupy ekspertów w Komisji do spraw podręczników szkolnych PRL i Republiki Federalnej Niemiec (1972–1984), prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (1969–1972), wiceprezes Towarzystwa Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia” (1972–1989), członek Prezydium Polskiego Komitetu Narodowego UNESCO (1972–1984), członek Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego (1986–1989), członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (1988–1990) radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06] (1988–1990)..

Jego głównymi dziedzinami zainteresowań były: socjologia pracy i socjologia przemysłu, socjologia narodu, socjologia stosunków politycznych. Był autorem około 400 artykułów i rozpraw naukowych.

Był członkiem komitetu wyborczego Włodzimierza Cimoszewicza w wyborach prezydenckich w Polsce 2005.

W 2011 r. został członkiem Komitetu Nauk Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Miłostowo w Poznaniu (pole 49 kwatera 3-6-7)Cmentarze w Poznaniu – Wyszukiwarka miejsc pochówku [dostęp 2026-01-15]..

Publikacje Przeobrażenia świadomości narodowej reemigrantów polskich z Francji, 1960. Społeczne procesy uprzemysłowienia 1962. Społeczeństwo i socjologia w NRF 1966. Propedeutyka nauki o społeczeństwie 1971. Socjologia a służba społeczna 1972. Stan i perspektywy rozwoju nauk humanistycznych 1973. Przemiany w strukturze społecznej Polski Ludowej 1982. Konflikt społeczny w PRL, 1983.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1999). Orderem Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (nadany przez Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej, 1989)Dwudziestolecie TKKŚ, „Argumenty”, nr 20, 14 maja 1989, s. 10.

Nagrody i wyróżnienia Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)KOMUNIKAT o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88 [dostęp 2026-01-12]. Nagroda „Miesięcznika Literackiego” za książkę Socjologia a służba społeczna (1972)Nagrody „Miesięcznika Literackiego”, „Trybuna Ludu”, nr 251, 8 września 1972, s. 4. Nagroda „Trybuny Ludu” za upowszechnianie marksizmu-leninizmu i polityki PZPR (1973)Nagrody „Trybuny Ludu”, „Trybuna Ludu”, nr 250, 8 września 1973, s. 1. Kowadło Kuźnicy (2006)

Przypisy

Bibliografia Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 809.

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Politycznych PAN Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Ostrowie Wielkopolskim Kategoria:Ludzie nauki związani z Warszawą Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Miłostowo w Poznaniu Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy niemcoznawcy Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2017