thumb|180px|Fragment wału obronnego grodu bydgoskiego datowany na 1040 rok – Biały Spichlerz thumb|180px|Wnętrze Domu Leona Wyczółkowskiego thumb|180px|Wnętrza Muzeum Wodociagów – wieża ciśnień thumb|180px|Wystawa broni strzeleckiej w Exploseum thumb|180px|Wnętrze Muzeum Wojsk Lądowych thumb|180px|Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych thumb|180px|Barka Lemara – muzeum tradycji wodniackich i szyperskich thumb|180px|Jeden z inkunabułów Biblioteki Bernardynów Bydgoskich Muzea w Bydgoszczy – placówki kulturalne w Bydgoszczy, zajmujące się gromadzeniem, badaniem oraz eksponowaniem obiektów posiadających wartości historyczne, bądź artystyczne. Wśród listy muzeów bydgoskich znajdują się obiekty w gestii władz samorządowych, wojskowych, szkół wyższych, stowarzyszeń oraz osób prywatnych.
Tradycje Początki muzealnictwa w Bydgoszczy sięgają 1880 roku, kiedy założono Towarzystwo Historyczne Obwodu Nadnoteckiego, zajmujące się poszukiwaniem i przechowywaniem przedmiotów o wartości historycznej, zwłaszcza z Bydgoszczy i okolicy. Eksponaty wystawiano najpierw w jednym z pomieszczeń gimnazjum miejskiego, a następnie na przebudowanym chórze w kościele klarysekOhlhoff Gerhard: Towarzystwo Historyczne dla Dystryktu Nadnoteckiego w Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska XVI 1994. ISSN 0454-5451. Po włączeniu Bydgoszczy do odrodzonego państwa polskiego w 1920 r. ocalała przed wywózkami do Niemiec część zbiorów Towarzystwa stała się zrębem nowo organizowanego Muzeum Miejskiego. Placówka ta otwarta w 1923 roku, otrzymała w 1937 r. spuściznę artystyczną po zmarłym Leonie Wyczółkowskim. W 1939 r. zbiory Muzeum Miejskiego liczyły 6803 pozycje, z czego połowa przypadała na archeologię, 1900 na sztukę, 873 na numizmatykę, 210 – rzemiosło i pamiątki bydgoskie, 200 – etnografię (w tym afrykańską), 160 – medalierstwo oraz 150 – wojskowośćHojka Zdzisław: Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. [w:] Kalendarz Bydgoski 2002. W dwudziestoleciu międzywojennym urządzono również ekspozycję zachowanej z XVI-XVII w. Biblioteki Bernardynów Bydgoskich. Po II wojnie światowej oprócz rozwoju Muzeum Miejskiego, przekształconego w 1975 r. na Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, otwarto szereg nowych placówek, z których ważniejsze to Pomorskie Muzeum Wojskowe i Muzeum Oświaty. Po 1990 r. powstało kilkanaście nowych muzeów, funkcjonujących w większości poza strukturami samorządowymi. Do znacznego rozwoju muzealnictwa przyczyniła się rewitalizacja Wyspy Młyńskiej przeprowadzona w latach 2006-2012. W odrestaurowanych budynkach ulokowano szereg oddziałów i wystaw Muzeum Okręgowego, m.in. zbiory archeologiczne (Biały Spichlerz), Galerię Sztuki Nowoczesnej (Czerwony Spichlerz), Europejskie Centrum Pieniądza (budynek mennicy), Dom Leona Wyczółkowskiegohttp://www.muzeum.bydgoszcz.pl/ dostęp 20-03-2013.
Współczesność Wśród placówek muzealnych, które znajdują się w Bydgoszczy, największe i najstarsze jest Muzeum Okręgowe, założone w 1923 roku, znajdujące się w Państwowym Rejestrze Muzeów. Do placówek, które nie mają swoich odpowiedników w innych częściach kraju są m.in.: Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego, Muzeum Kanału Bydgoskiego, Muzeum Wodociągów, Muzeum Mydła i Historii Brudu oraz Eksploseum, w którym można zwiedzić zachowane fragmenty jednej z największych, zbudowanych w Polsce fabryk zbrojeniowych III Rzeszy. W zespole pałacowo-parkowym w Ostromecku (będącym własnością miasta Bydgoszczy) funkcjonuje muzeum fortepianów.
Od 2005 corocznie w Bydgoszczy w maju lub czerwcu organizowana jest Noc Muzeówhttp://wroclaw.dlastudenta.pl/sztuka/artykul/Nie_mozesz_spac_Idz_do_Muzeum,21906.html dostęp 8-03-2010, podczas której można bezpłatnie zwiedzić placówki obecne na terenie miasta, oraz uczestniczyć w zorganizowanych z tej okazji wydarzeniach kulturalnych.
Wykaz muzeów w Bydgoszczy Nazwa Adres Rok powstania Tematyka Uwagi Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczyhttp://www.muzeum.bydgoszcz.pl/ dostęp 8-03-2010 Gdańska 4 1923 (1880) zbiory z działów: archeologii, etnografii, grafiki, historii, muzyki, numizmatyki, sztuki, historii techniki, biblioteki Posiada największą w kraju kolekcję dzieł Leona Wyczółkowskiego, Maksymiliana Piotrowskiego i Waltera Leistikowa oraz jedną z większych w kraju kolekcji sztuki współczesnej. Muzeum prezentuje wystawy stałe związane z historią Bydgoszczy, twórczością Leona Wyczółkowskiego oraz Galerię Sztuki Nowoczesnej w Czerwonym Spichrzu na Wyspie Młyńskiej. Tematyka wystaw czasowych związana jest głównie z historią Bydgoszczy i regionu, malarstwem, rzeźbą i sztuką, a także nawiązuje do rocznic i jubileuszy. Muzeum posiada liczne zabytki archeologiczne, w tym najstarsze z epoki kamienia, kolekcję malarstwa polskiego i zagranicznego, rzeźb, obiektów i instalacji, reliefu oraz fotografii artystycznej i fonografii. Posiada kolekcję monet ze wszystkich mennic czynnych w Polsce na przestrzeni wieków, od monet piastowskich aż do współczesnych (w tym mennicy bydgoskiej). Posiada również zbiory etnograficzne i pamiątki historyczne z regionu bydgoskiego. Wystawy odbywają się w zabytkowych spichrzach nad Brdą oraz budynkach na Wyspie Młyńskiej. Obiekty należące do MOB: Spichrze nad Brdą (ul. Grodzka 7-11, Bydgoszcz) Zbiory Archeologiczne (ul. Mennica 2, Wyspa Młyńska, Bydgoszcz) Europejskie Centrum Pieniądza (ul. Mennica 4, Wyspa Młyńska, Bydgoszcz) Galeria Sztuki Nowoczesnej (ul. Mennica 8, Wyspa Młyńska, Bydgoszcz) Dom Leona Wyczółkowskiego (ul. Mennica 7, Wyspa Młyńska, Bydgoszcz)