Tadeusz Nowak (ur. 11 listopada 1930 w Sikorzycach, gm. Wietrzychowice, zm. 10 sierpnia 1991 w Skierniewicach) – polski poeta i prozaik, tłumacz m.in. literatury rosyjskiej i węgierskiej.

Życiorys Urodził się na ziemi tarnowskiej, w widłach Wisły i Dunajca, we wsi, która w tamtych czasach należała do powiatu dąbrowskiego (15 km na zachód od Dąbrowy Tarnowskiej), a obecnie do powiatu tarnowskiego (25 km na północny zachód od Tarnowa). Naukę w liceum rozpoczął w I Liceum Ogólnokształcącym im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie, w roku szkolnym, który rozpoczął się tam 12 lutego 1945 r. W twórczości często nawiązywał do swojego miejsca pochodzenia - do ziemi tarnowskiej i rodzinnej wsi. Tam rozgrywały się akcje większości jego opowiadań i powieści.

Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (1948–1954). W 1948 opublikował pierwszy wiersz w tygodniku „Wici”. W 1953 wydał pierwszy tomik poezji Uczę się mówić, a w 1956 tomik Prorocy już odchodzą. W 1953 podpisał rezolucję ZLP w sprawie procesu krakowskiego. Od 1954 należał do PZPR. Członek ZLP od 1956. Na przełomie lat 50. i 60. XX w. związany był z grupą poetycką Muszyna. Oprócz działalności poetyckiej artysta zajmował się także prozą, czego przykładem są zbiory opowiadań W puchu Alleluja czy powieści Takie większe wesele, A jak królem, a jak katem będziesz, Diabły, Dwunastu, Prorok, Wniebogłosy. Cierpiał od młodości na zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, w 1970 roku amputowano mu nogę. W 1999 profesor Stanisław Balbus wydał jego dwie niedokończone powieści: Jak w rozbitym lustrze oraz Jeszcze ich słyszę, widzę jeszcze. Powieści Tadeusza Nowaka utrzymane są w baśniowo-balladowej konwencji, sięgają do pokładów literatury ludowej, kreując świat pełen prastarych archetypów i motywów biblijnych. Są zaliczane do tzw. nurtu wiejskiegoZ Tadeuszem Nowakiem rozmawia Zbigniew Taranienko, „Literatura” nr 19 (65) 1973..

Tadeusz Nowak zasiadał także w kolegium redakcji oraz radzie redakcyjnej Tygodnika Kulturalnego w latach 1968–1986, kiedy redaktorem naczelnym tego ogólnopolskiego tytułu kulturalno-literackiego był .

Od 1971 był mężem Zofii z domu Jastrzębiec-Iwańskiej (1943–2013).

W sierpniu 1991, po długotrwałej chorobie, zmarł na zawał serca w szpitalu w Skierniewicach. Spoczywa obok żony na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 277-1-5).

Wybrana twórczość Uczę się mówić (1953) Porównania (1954) Prorocy już odchodzą (1956) Jasełkowe niebiosa (1957) Ślepe koła wyobraźni (1958) Psalmy na użytek domowy (1959) Kolędy stręczyciela (1962) Obcoplemienna ballada (1963) Ziarenko trawy (1964) W jutrzni (1966) Takie większe wesele (1966) A jak królem, a jak katem będziesz (1968) Psalmy (1971) Diabły (1971) Dwunastu (1974) Półbaśnie (1976) Prorok (1977) Wiersze wybrane (1978) Wniebogłosy (1982) Pacierze i paciorki (1988) Za snem, za jawą, za pacierzem (2000)

Kompozycje z tekstami Tadeusza Nowaka 1978: Przemysław Gintrowski Psalmy i Requiem 1979: Marek Grechuta Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka 2006: Grzegorz Turnau Historia pewnej podróży 2010: Dorota Ślęzak Psalm miłosny 2015: Marcin Styczeń Jak się przed tobą wytłumaczę

Opracowania twórczości Wyobrażone, nieminione… Tadeusz Nowak i jego twórczość, pod red. Doroty Siwor, Instytut Literatury 2022, Kraków

Ordery, odznaczenia i wyróżnienia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1984) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974) Złoty Krzyż Zasługi (1967)

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

1963 – Nagroda Poetycka „Pierścienia”, za całokształt dorobku poetyckiego zawartego m.in. w tomiku Kolędy stręczyciela (1963) 1964 – Nagroda im. Władysława Broniewskiego 1965 – Nagroda im. Stanisława Piętaka za tom poezji Ziarenko trawy 1966 – Nagroda Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie za osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury 1967 – Nagroda Fundacji im. Kościelskich 1968 – Nagroda Prezydium Rady Miasta Krakowa w dziedzinie upowszechniania kultury 1969 – Nagroda im. Stanisława Piętaka za powieść A jak królem, a jak katem będziesz 1971 – Nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za twórczość artystyczną - za tom wierszy Psalmy i książkę A jak królem, a jak katem będziesz 1972 – Nagroda „Złotego Kłosa” 1974 – Nagroda Państwowa II stopnia w dziedzinie kultury i sztuki za powieść Diabły i tom poezji Psalmy 1975 – Dyplom uznania Redaktora Naczelnego „Gazety Krakowskiej” w uznaniu sumiennego trudu i pasji czynienia socjalistycznej rzeczywistości coraz piękniejszą 1976 – Dyplom honorowy Związku Pisarzy ZSRRRadzieckie dyplomy dla polskich pisarzy, "Sztandar Młodych", nr 119, 19 maja 1976, s. 1. 1978 – Nagroda Literacka CRZZ za książkę Prorok 1978 – Nagroda główna FSZMP w dziedzinie kultury pięknej za powieść Prorok 1978 – Nagroda Tygodnika „Kultura” 1978 – Nagroda tygodnika „Walka Młodych” im. Aleksandra Kowalskiego „Olka” 1983 – Dyplom Węgierskiego Instytutu Kultury z okazji 35-lecia istnienia Instytutu za ofiarną pracę na rzecz krzewienia węgiersko–polskich stosunków kulturalnych 1986 – Medal im. Kazimiery Iłłakowiczówny przyznany przez Przedsiębiorstwo Upowszechniania Prasy i Książki w Poznaniu na „Spotkaniach z poezją i prozą” 1988 – Nagroda Funduszu Literatury za tom poezji Pacierze i paciorki 1991 – Nagroda Funduszu im. Władysława S. Reymonta za pielęgnowanie i propagowanie polskiej kultury chłopskiej

Źródło:.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Piętaka Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie związani z Dąbrową Tarnowską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury węgierskiej Kategoria:Sygnatariusze rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1991 Kategoria:Tłumacze z języka rosyjskiego na polski Kategoria:Tłumacze z języka węgierskiego na polski