mały|Azerka z Baku, 1847 Azerowie, Azerbejdżanie ( , , ) – naród turecki zamieszkujący głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan, a także – w znacznie mniejszych skupiskach – Rosję (obecnie, ze względu na emigrację, ponad 1 milion, głównie w największych miastach), Gruzję oraz kilka państw Bliskiego Wschodu. W sumie liczy on ok. 35 mln osób (2000), choć według nieoficjalnych szacunków nawet 45 milionów (2006). Wyznają głównie islam szyicki (85%) i sunnicki (15%). Azerowie są jednym z najmniej religijnych narodów muzułmańskichhttps://eurasianet.org/azerbaijan-islam-comes-with-a-secular-face.
Pochodzenie Azerowie są potomkami plemion tureckich, które w XI wieku zmieszały się z zamieszkującą tereny dzisiejszego Azerbejdżanu i północno-zachodniego Iranu ludnością indoeuropejską, kaukaską i semicką. Genetycznie są mieszanką ludów kaukaskich, indoeuropejskich i tureckich. Posługują się językiem azerskim, blisko spokrewnionym z tureckim. mały|Azerscy muzycy
Liczebność i rozmieszczenie Azerowie zwarcie zamieszkują głównie północno-zachodni Iran (ostany: Azerbejdżan Wschodni i Azerbejdżan Zachodni) i Republikę Azerbejdżanu oraz w mniejszym stopniu południową Gruzję (głównie Dolną Kartlię, gdzie stanowiąc 45,1% populacji są najliczniejszą grupą etniczną), południowy Dagestan (gdzie stanowią 4,5%, będąc szóstą grupą etniczną) oraz wschodnie krańce Turcji przy granicy z Armenią (stanowią większość w mieście Iğdır). Niegdyś zamieszkiwali też tereny obecnej Armenii (10% populacji Armeńskiej SRR w 1939), jednakże po wybuchu konfliktu zbrojnego o Górski Karabach w większości ją opuścili. Według szacunków Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców Armenię zamieszkuje wciąż od 30 do kilkuset Azerów. W efekcie migracji w czasach komunizmu znacząco wzrosła natomiast populacja azerska w bardziej odległych krajach dawnego ZSRR: w Rosji, Kazachstanie, na Ukrainie, w Turkmenistanie, Uzbekistanie i Kirgistanie. Od dziesięcioleci Azerowie emigrują także do Europy Zachodniej. Początkowo wyjeżdżali głównie Azerowie tureccy (m.in. wraz z falą emigracji tureckiej do Niemiec Zachodnich) i irańscy. Po upadku żelaznej kurtyny wzrosła emigracja z Kaukazu, zwłaszcza z Górskiego Karabachu.
Współcześnie Azerowie są drugim pod względem liczebności narodem tureckim po Turkach, plasując się przed Uzbekami.
Historyczna populacja Azerów w poszczególnych republikach radzieckich na podstawie radzieckich spisów ludności: 192619391959197019791989Azerbejdżańska SRR1.437.977 (62,1%)1.870.471 (58,4%)2.494.381 (67,5%)3.776.778 (73,8%)4.708.832 (78,1%)5.804.980 (82,7%)Gruzińska SRR137.921 (5,2%)188.058 (5,3%)153.600 (3,8%)217.758 (4,6%)255.678 (5,1%)307.556 (5,7%)Armeńska SRR76.870 (8,7%)130.896 (10,2%)107.748 (6,1%)148.189 (5,9%)160.841 (5,3%)84.860 (2,6%)Rosyjska FSRR24.335 (0,03%)43.014 (0,04%)70.947 (0,06%)95.689 (0,07%)152.421 (0,11%)335.889 (0,23%)Kazachska SRR20 (0,0%)12.996 (0,2%)38.362 (0,4%)56.166 (0,4%)73.345 (0,5%)90.083 (0,5%)Uzbecka SRR20.764 (0,4%)3.645 (0,1%)40.511 (0,5%)40.431 (0,3%)59.779 (0,4%)44.410 (0,2%)Turkmeńska SRR4.229 (0,4%)7.442 (0,6%)12.868 (0,8%)16.775 (0,8%)23.548 (0,9%)33.365 (0,9%)Kirgiska SRR3.631 (0,4%)7.724 (0,5%)10.428 (0,5%)12.536 (0,4%)17.207 (0,5%)15.775 (0,4%)Ukraińska SRRb/db/d6.680 (0,0%)10.769 (0,0%)17.235 (0,0%)36.961 (0,1%)Białoruska SRRb/db/d1.402 (0,0%)1.335 (0,0%)2.654 (0,0%)5.009 (0,1%)
Rozmieszczenie Azerów w przeszłości i współcześnie
Znani Azerowie
Przypisy
! Kategoria:Etnografia Azerbejdżanu Kategoria:Etnografia Iranu Kategoria:Ludy Bliskiego Wschodu Kategoria:Ludy tureckie