Premier Włoch stoi na czele i sprawuje faktyczną władzę wykonawczą w . Pierwszym szefem rządu był Camillo Benso, hrabia Cavour, który objął urząd 23 marca 1861, po zjednoczeniu Włoch. Cavour wcześniej pełnił funkcję premiera Królestwa Sardynii, z której wywodziły się zasadnicze kompetencje i obowiązki późniejszego premiera Włoch. W okresie istnienia Królestwa Włoch, rządzonego przez dynastię sabaudzką, premierzy byli mianowani przez króla zgodnie ze Statutem albertyńskim z 1848. W latach 1925–1943, w okresie rządów faszystowskich, Benito Mussolini formalnie zmienił nazwę urzędu na „Szef Rządu, Premier, Sekretarz Stanu” (). W latach 1861–1946 urząd premiera sprawowało 30 osób, które utworzyły łącznie 67 gabinetów.
Po zniesieniu monarchii w 1946 i proklamowaniu Republiki Włoskiej urząd premiera został uregulowany w artykułach 92–96 Konstytucji Republiki Włoskiej, obowiązującej od 1948. Jedynym premierem, który pełnił tę funkcję zarówno w Królestwie Włoch, jak i w Republice Włoskiej, był Alcide De Gasperi. Sprawował urząd nieprzerwanie przez ponad siedem lat, od 1945 do 1953, co czyni go najdłużej urzędującym demokratycznie wybranym premierem w historii Włoch. Premier jest mianowany przez prezydenta Republiki Włoskiej i musi uzyskać wotum zaufania obu izb parlamentu: Izby Deputowanych oraz Senatu Republiki. W pierwszych 76 latach istnienia Republiki Włoskiej, od 1946 do 2022, urząd ten sprawowało 30 mężczyzn. Obecnie funkcję premiera pełni Giorgia Meloni, powołana na stanowisko 22 października 2022 jako pierwsza kobieta w historii Włoch.
Najdłużej urzędującym premierem w historii Włoch był Mussolini, który stał na czele rządu faszystowskich Włoch w latach 1922–1943. W historii Republiki Włoskiej rekord ten należy do Silvia Berlusconiego, sprawującego urząd łącznie przez ponad dziewięć lat w okresie od 1994 do 2011. Najkrócej urząd premiera Królestwa Włoch sprawował Tommaso Tittoni – zaledwie przez 16 dni w 1905. W Republice Włoskiej najkrótszą kadencję odbył Fernando Tambroni, którego rząd utrzymał się przez 123 dni w 1960.
Lista szefów rządów Włoch Królestwo (1861–1946)
Portret Imię i nazwisko Kadencja Partia polityczna Rząd Legislatura 1.96pxCamillo Cavour(1810–1861)23 marca 18616 czerwca 1861† Po zjednoczeniu Włoch numer panowania króla Wiktora Emanuela, a także numeracja rządów i kadencji parlamentu, zostały przejęte w ramach kontynuacji numerów stosowanych w Królestwie Sardynii. 60px 2.96pxBettino Ricasoli(1809–1880)6 czerwca 18613 marca 1862 3.96pxUrbano Rattazzi(1808–1873)3 marca 18628 grudnia 1862 4.96pxLuigi Carlo Farini(1812–1866)8 grudnia 186224 marca 1863 5.96pxMarco Minghetti(1818–1886)24 marca 186328 września 1864 6. 96px Alfonso Ferrero La Marmora(1804–1878) 28 września 1864 31 grudnia 1865 31 grudnia 186520 czerwca 1866 60px 7.96pxBettino Ricasoli(1809–1880)20 czerwca 186610 kwietnia 1867 8.96pxUrbano Rattazzi(1808–1873)10 kwietnia 186727 października 1867 60px 9. 96px Luigi Federico Menabrea(1809–1896) 27 października 1867 5 stycznia 1868 5 stycznia 1868 13 maja 1869 13 maja 1869 14 grudnia 1869 10.96pxGiovanni Lanza(1810–1882)14 grudnia 186910 lipca 187360px 11.96pxMarco Minghetti(1818–1886)10 lipca 187325 marca 187660px 12. 96px Agostino Depretis(1813–1887) 25 marca 1876 25 grudnia 1877 60px 26 grudnia 1877 24 marca 1878 13.96pxBenedetto Cairoli(1825–1889)24 marca 187819 grudnia 1878 14.96pxAgostino Depretis(1813–1887)19 grudnia 187814 lipca 1879 15. 96px Benedetto Cairoli(1825–1889) 14 lipca 1879 25 listopada 1879 25 listopada 1879 29 maja 1881 60px 16. 96px Agostino Depretis(1813–1887) 29 maja 1881 25 maja 1883 25 maja 1883 30 marca 1884 60px 30 marca 1884 29 czerwca 1885 29 czerwca 1885 4 kwietnia 1887 60px 4 kwietnia 1887 29 lipca 1887† 17. 96px Francesco Crispi(1819–1901) 29 lipca 1887 9 marca 1889 9 marca 1889 6 lutego 1891 60px 18.96pxAntonio Rudinì(1839–1908)6 lutego 189115 maja 1892 19.96pxGiovanni Giolitti(1842–1928)15 maja 189215 grudnia 1893 60px 20. 96px Francesco Crispi(1819–1901) 15 grudnia 1893 14 czerwca 1894 14 czerwca 1894 10 marca 1896 60px 21. 96px Antonio Rudinì(1839–1908) 10 marca 1896 11 lipca 1896 11 lipca 1896 14 grudnia 1897 14 grudnia 1897 1 czerwca 1898 60px 1 czerwca 1898 29 czerwca 1898 22. 96px Luigi Pelloux(1839–1924) 29 czerwca 1898 14 maja 1899 14 maja 1899 24 czerwca 1900 23.96pxGiuseppe Saracco(1821–1907)24 czerwca 190015 lutego 1901 60px 24.96pxGiuseppe Zanardelli(1826–1903)15 lutego 19013 listopada 1903 25.96pxGiovanni Giolitti(1842–1928)3 listopada 190312 marca 1905 60px 26.96pxTommaso Tittoni(1855–1931)12 marca 190528 marca 1905 27. 96px Alessandro Fortis(1842–1909) 28 marca 1905 24 grudnia 1905 24 grudnia 1905 8 lutego 1906 28.96pxSidney Sonnino(1847–1922)8 lutego 190629 maja 1906 29.96pxGiovanni Giolitti(1842–1928)29 maja 190611 grudnia 1909 30.96pxSidney Sonnino(1847–1922)11 grudnia 190931 marca 1910 60px 31.96pxLuigi Luzzatti(1841–1927)31 marca 191030 marca 1911 32.96pxGiovanni Giolitti(1842–1928)30 marca 191121 marca 1914Wynik połączenia sił i w 1913. 60px 33. 96px Antonio Salandra(1853–1931) 21 marca 1914 5 listopada 1914 5 listopada 1914 18 czerwca 1916 34.96pxPaolo Boselli(1838–1932)18 czerwca 191629 października 1917 35.96pxVittorio Emanuele Orlando(1860–1952)23 października 191723 czerwca 1919 36. 96px Francesco Saverio Nitti(1868–1953) 23 czerwca 1919 21 maja 1920 Partia Radykalna 60px 21 maja 1920 15 czerwca 1920 37.96pxGiovanni Giolitti(1842–1928)15 czerwca 19204 lipca 1921 38.96pxIvanoe Bonomi(1873–1951)4 lipca 192126 lutego 1922 60px 39. 96px Luigi Facta(1861–1930) 26 lutego 1922 1 sierpnia 1922 8 października 1922 przekształciła się w PLI. 1 sierpnia 1922 31 października 1922 40. 96px Benito Mussolini24 grudnia 1925 stanowisko „Prezesa Rady Ministrów” () zostało zastąpione stanowiskiem „Szefa Rządu, Premiera, Sekretarza Stanu” (). Mussolini sprawował urząd pod nowym tytułem do 25 lipca 1943.(1883–1945) 31 października 1922 25 lipca 1943 Narodowa Partia Faszystowska60px60px60px60px 41. 96px Pietro BadoglioDo 3 czerwca 1944 nosił tytuł „Szefa Rządu, Premiera, Sekretarza Stanu” (), a następnie „Prezesa Rady Ministrów, Premiera, Sekretarza Stanu” ().(1871–1956) 25 lipca 1943 17 kwietnia 1944 rozwiązany 22 kwietnia 1944 18 czerwca 1944 42. 96px Ivanoe Bonomi(1873–1951) 18 czerwca 1944 10 grudnia 1944 12 grudnia 1944 19 czerwca 1945 43.96pxFerruccio Parri(1890–1981)21 czerwca 19458 grudnia 1945 60px 44.96pxAlcide De Gasperi(1881–1954)10 grudnia 194510 lipca 1946Chrześcijańska Demokracja
Republika (od 1946)
Portret Imię i nazwisko Kadencja Partia polityczna Rząd Legislatura 1. 96px Alcide De Gasperi(1881–1954)10 lipca 19462 lutego 1947 Chrześcijańska Demokracja 60px2 lutego 194731 maja 194731 maja 194723 maja 194823 maja 194827 stycznia 1950 60px27 stycznia 195026 lipca 195126 lipca 195116 lipca 195316 lipca 195317 sierpnia 1953 60px 2.96pxGiuseppe Pella(1902–1981)17 sierpnia 195312 stycznia 1954Chrześcijańska Demokracja 3.96pxAmintore Fanfani(1908–1999)18 stycznia 19548 lutego 1954Chrześcijańska Demokracja 4.96pxMario Scelba(1901–1991) 10 lutego 19546 lipca 1955Chrześcijańska Demokracja 5.96pxAntonio Segni(1891–1972)6 lipca 195515 maja 1957Chrześcijańska Demokracja 6.96pxAdone Zoli(1887–1960)19 maja 19571 lipca 1958Chrześcijańska Demokracja 7.96pxAmintore Fanfani(1908–1999)1 lipca 195815 lutego 1959Chrześcijańska Demokracja 60px 8.96pxAntonio Segni(1891–1972)15 lutego 195923 marca 1960Chrześcijańska Demokracja 9.96pxFernando Tambroni(1882–1963)25 marca 196026 lipca 1960Chrześcijańska Demokracja 10. 96px Amintore Fanfani(1908–1999) 26 lipca 1960 21 lutego 1962 Chrześcijańska Demokracja21 lutego 196221 czerwca 1963 11.96pxGiovanni Leone(1908–2001)21 czerwca 19634 grudnia 1963Chrześcijańska Demokracja 60px 12. 96px Aldo Moro(1916–1978) 4 grudnia 1963 22 lipca 1964 Chrześcijańska Demokracja 22 lipca 1964 23 lutego 1966 23 lutego 1966 24 czerwca 1968 13.96pxGiovanni Leone(1908–2001)24 czerwca 196812 grudnia 1968Chrześcijańska Demokracja 60px 14. 96px Mariano Rumor(1915–1990) 12 grudnia 1968 5 sierpnia 1969 Chrześcijańska Demokracja 5 sierpnia 1969 27 marca 1970 27 marca 1970 6 sierpnia 1970 15.96pxEmilio Colombo(1920–2013)6 sierpnia 197017 lutego 1972Chrześcijańska Demokracja 16. 96px Giulio Andreotti(1919–2013) 17 lutego 1972 26 czerwca 1972 Chrześcijańska Demokracja 26 czerwca 1972 7 lipca 1973 60px 17. 96px Mariano Rumor(1915–1990) 26 czerwca 1973 14 marca 1974 Chrześcijańska Demokracja 14 marca 1974 23 listopada 1974 18. 96px Aldo Moro(1916–1978) 23 listopada 1974 12 lutego 1976 Chrześcijańska Demokracja 12 lutego 1976 29 lipca 1976 19. 96px Giulio Andreotti(1919–2013) 29 lipca 1976 11 marca 1978 Chrześcijańska Demokracja 60px 11 marca 1978 20 marca 1979 20 marca 1979 4 sierpnia 1979 20. 96px Francesco Cossiga(1928–2010) 4 sierpnia 1979 4 kwietnia 1980 Chrześcijańska Demokracja 60px 4 kwietnia 1980 18 października 1980 21.96pxArnaldo Forlani(1925–2023)18 października 198028 czerwca 1981Chrześcijańska DemokracjaForlani 22. 96px Giovanni Spadolini(1925–1994) 28 czerwca 1981 23 sierpnia 1982 Włoska Partia RepublikańskaSpadolini I 23 sierpnia 1982 1 grudnia 1982Spadolini II 23.96pxAmintore Fanfani(1908–1999)1 grudnia 19824 sierpnia 1983Chrześcijańska DemokracjaFanfani V 24. 96px Bettino Craxi(1934–2000) 4 sierpnia 1983 1 sierpnia 1986 Włoska Partia SocjalistycznaCraxi I 60px 1 sierpnia 1986 17 kwietnia 1987Craxi II 25.96pxAmintore Fanfani(1908–1999)17 kwietnia 198728 lipca 1987Chrześcijańska DemokracjaFanfani VI 26.96pxGiovanni Goria(1943–1994)28 lipca 198713 kwietnia 1988Chrześcijańska DemokracjaGoria 60px 27.96pxCiriaco De Mita(1928–2022)13 kwietnia 198822 lipca 1989Chrześcijańska DemokracjaDe Mita 28. 96px Giulio Andreotti(1919–2013) 22 lipca 1989 12 kwietnia 1991 Chrześcijańska DemokracjaAndreotti VI 12 kwietnia 1991 24 czerwca 1992Andreotti VII 29.96pxGiuliano Amato(1938–)28 czerwca 199228 kwietnia 1993Włoska Partia SocjalistycznaAmato I 60px 30.96pxCarlo Azeglio Ciampi(1920–2016)28 kwietnia 199310 maja 1994BezpartyjnyCiampi 31.96pxSilvio Berlusconi(1936–2023)10 maja 199417 stycznia 1995Forza ItaliaBerlusconi I 60px 31.96pxLamberto Dini(1931–)17 stycznia 199517 maja 1996BezpartyjnyDini 32.96pxRomano Prodi(1939–)17 maja 199621 października 1998BezpartyjnyW ramach koalicji Drzewo Oliwne ().Prodi I 60px 33. 96px Massimo D’Alema(1949–) 21 października 1998 22 grudnia 1999 Demokraci LewicyD’Alema I 22 grudnia 1999 25 kwietnia 2000D’Alema II 34.96pxGiuliano Amato(1938–)25 kwietnia 200011 czerwca 2001BezpartyjnyAmato II 35. 96px Silvio Berlusconi(1936–2023) 11 czerwca 2001 23 kwietnia 2005 Forza ItaliaBerlusconi II 60px 23 kwietnia 2005 17 maja 2006Berlusconi III 36.96pxRomano Prodi(1939–)17 maja 20068 maja 2008Bezpartyjny14 października 2007 partie DS i DL połączyły się, tworząc PD. Prodi został wybrany na przewodniczącego PD przez Zgromadzenie Narodowe nowej partii.Prodi II60px 37.96pxSilvio Berlusconi(1936–2023)8 maja 200816 listopada 2011Lud WolnościBerlusconi IV 60px 38.96pxMario Monti(1943–)16 listopada 201128 kwietnia 2013BezpartyjnyW styczniu 2013 założył partię SC.Monti 39.96pxEnrico Letta(1966–)28 kwietnia 201322 lutego 2014 Partia DemokratycznaLetta 60px 40.96pxMatteo Renzi(1975–)22 lutego 201412 grudnia 2016Partia DemokratycznaRenzi 41.96pxPaolo Gentiloni(1954–)12 grudnia 20161 czerwca 2018Partia DemokratycznaGentiloni 42. 96px Giuseppe Conte(1964–) 1 czerwca 2018 5 września 2019 BezpartyjnyZwiązany z ruchem M5S, którego przewodniczącym został w sierpniu 2021.Conte I 60px 5 września 2019 13 lutego 2021Conte II 43.96pxMario Draghi(1947–)13 lutego 202122 października 2022BezpartyjnyDraghi 44.96pxGiorgia Meloni(1977–)22 października 2022obecnieBracia WłosiMeloni60px
Zobacz też Lista szefów rządów Królestwa Sardynii Ustrój polityczny Włoch
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Rulers.org
Włochy