thumb|Włodziemierz Antoniewicz w 1932 thumb|Grób Włodzimierza Antoniewicza na cmentarzu w Milanówku Włodzimierz Antoniewicz (ur. 15 lipca 1893 w Samborze, zm. 20 maja 1973 w Warszawie) – polski archeolog pochodzenia ormiańskiego, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN.

Zajmował się w pracy naukowej archeologią pradziejową ziem polskich. Przedstawił obraz najdawniejszych dziejów ziem polskich na podstawie badań archeologicznych, odkrył pozostałości budowli romańskich w założonej przez siebie Stacji Archeologicznej w Wiślicy. Jako pierwszy przedstawił syntezę religii dawnych Słowian.

Życiorys Był synem polskiego Ormianina Karola (kontrolera pocztowego, uczestnika powstania styczniowego) oraz Wandy Kurowskiej (malarki i działaczki społecznej).

Ukończył gimnazjum we Lwowie, studiował archeologię i geografię na Uniwersytecie Lwowskim, Uniwersytecie Jagiellońskim oraz uniwersytetach w Wiedniu, Paryżu i Pradze. Wśród jego nauczycieli byli m.in. Eugeniusz Romer i Ludomir Sawicki.

W 1914 został ciężko ranny na froncie wojennym. Zwolniony z wojska, pracował jako kustosz Muzeum Zamku na Wawelu (1916–1918). Pracę doktorską obronił na UJ w 1918 pod kierunkiem Piotra Bieńkowskiego (Znaczenie bursztynu w prehistorii Europy). Prowadził badania archeologiczne na terenie Polski, a od 1915 roku odbywał również liczne podróże naukowe poza Europę. W ich trakcie odwiedził między innymi Turcję, Syrię, Palestynę, Egipt, Saharę oraz Zakaukazie. W latach 1918–1920 był zastępcą kierownika Wydziału Kultury i Sztuki Tymczasowej Komisji Rządzącej w Krakowie. Pracował krótko jako docent archeologii pradziejowej Uniwersytetu Poznańskiego. Tam w 1920 habilitował się.

Od 1920 pozostawał związany z Uniwersytetem Warszawskim. Był m.in. kierownikiem Katedry Archeologii Pierwotnej i Wczesnośredniowiecznej (po II wojnie światowej pod nazwą Katedra Archeologii Polski), profesorem nadzwyczajnym (od 1924), profesorem zwyczajnym (od 1928), dziekanem Wydziału Humanistycznego (1934–1936), wreszcie rektorem (1936–1939). W październiku 1937 wydał zarządzenie wprowadzające na uczelni getto ławkowe.

W okresie okupacji był członkiem Senatu Tajnego UW. Pracował wówczas jako palacz w szkołach warszawskich, a następnie znalazł zatrudnienie jako urzędnik w Zarządzie Miejskim. Kontynuował wykłady na UW po wojnie aż do emerytury w 1963.

W latach 1924–1939 dyrektor stołecznego Muzeum Archeologicznego im. Erazma Majewskiego. W latach 1945–1946 wicedyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego.

Współpracował ponadto z Instytutem Historii Kultury Materialnej PAN oraz Ministerstwem Wyznań Religijnych i Oświaty Publicznej. Od 1921 do 1934 wykładał na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. W latach 1925–1934 prowadził także wykłady na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.

Pochowany na cmentarzu w Milanówku.

Publikacje Jego zainteresowania obejmowały zarówno archeologię, jak i zagadnienia związane z kulturą oraz sztuką dawnych społeczeństw. Do jego ważniejszych prac należała Historia sztuki najdawniejszych społeczeństw pierwotnych, której pierwsza część ukazała się w Warszawie w 1957 roku. Antoniewicz współpracował z komisją „Międzynarodowego Atlasu Prehistorycznego” oraz zagranicznymi czasopismami naukowymi. Wśród jego publikacji związanych z podróżami znalazły się m.in. Z podróży do Egiptu i do Palestyny (1925), W dolinie grobów królewskich w Tebach (1926), Kartki z podróży do Egiptu (1927), W Damaszku (1927), W Palmirze (1928) oraz Naskalne wyobrażenie wozów z końmi w północnej Afryce i na Saharze (1960).

Członkostwo w organizacjach naukowych Był członkiem wielu towarzystw i akademii naukowych, polskich i zagranicznych: od 1930 był członkiem korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a od 1938 członkiem rzeczywistym od 1932 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności od 1952 był członkiem tytularnym PAN, a od 1957 członkiem rzeczywistym PAN w latach 1946–1949 był wiceprzewodniczącym TNW kierował Komisją Historii Kultury i Sztuki Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i jednocześnie był redaktorem naczelnym jego wydawnictw współpracował z Akademią Leopoldina w Halle, został powołany w skład Akademii Historii Starożytnej w Sztokholmie, Londyńskiego Towarzystwa Archeologicznego członek Towarzystwa Prehistorycznego i Towarzystwa Antropologicznego w Wiedniu, członek Royal Society of Antiquaries w Londynie. wiceprezes Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i Polskiego Towarzystwa Archeologicznego.

Wybrane publikacje Włodzimierz Antoniewicz był również encyklopedystą. Został wymieniony w gronie 180 edytorów pięciotomowej Ilustrowanej encyklopedii Trzaski, Everta i Michalskiego, gdzie napisał hasła o tematyce archeologicznej.

Opublikował ponad 300 prac naukowych, m.in.: Baba kamienna w Dźwinogrodzie (1916) Archeologia przedhistoryczna jako przedmiot nauczania (1921) Pochodzenie i gatunki bursztynu w Europie (1923) Pradzieje ziem polskich (1927) Metalowe spinki góralskie (z 136 rycinami i 2 mapami w tekście), Polska Akademia Umiejętności, Kraków [u.a.], (1928). OCLC 251323821 Archeologia Polski. Zarys czasów przedhistorycznych i wczesnodziejowych ziem Polski (1928) O religii dawnych Słowian (1948–1949) Historia sztuki najdawniejszych społeczeństw pierwotnych (1957) Religia dawnych Słowian (1957)

W latach 1959–1970 wydał 10 tomów cyklu „Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala”, był redaktorem „Wiadomości Archeologicznych”, „Światowida”, „Postępów Archeologii”.

Nagrody, odznaczenie i wyróżnienia Został odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1938)10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy naukowej” ., Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Legii Honorowej, odznaczeniami bułgarskimi, włoskimi (w tym Wielki Oficer Orderu Korony Włoch w 1937) i jugosłowiańskimi. Został honorowym członkiem korespondentem Towarzystwa Archeologicznego w Londynie i w 1937 Towarzystwa Prehistorycznego w Cambridge.

Przypisy

Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983. Szarota T., Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Studium historyczne, Warszawa 1988, s. 94.

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Honorowi członkowie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Milanówku Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Polscy archeolodzy Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polacy pochodzenia ormiańskiego Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Samborze Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1973 Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności