Ulica Grunwaldzka – ważna pod względem komunikacyjnym ulica w Bydgoszczy. Łączy zachodnie osiedla z centrum miasta oraz jest drogą wylotową w kierunku Piły i Szczecina. W dwudziestoleciu międzywojennym była czwartą pod względem długości ulicą w Bydgoszczy, licząc łącznie 2,91 kmKuczma Rajmund: Mała encyklopedia Bydgoszczy – litera „D”. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005.. Do 1969 wzdłuż ulicy kursowały pociągi wąskotorowe do Koronowa.
Przebieg Ulica rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od Ronda Grunwaldzkiego po zachodnie granice Bydgoszczy na osiedlu Osowa Góra. Jej długość wynosi blisko 7 km. Na całej długości ulicy biegnie droga krajowa nr 80, a od ul. Siedleckiej (Węzła Zachodniego) do Ronda Grunwaldzkiego także droga krajowa nr 25. Ulica stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych i tras wylotowych z Bydgoszczy łącząc centrum z zachodnimi osiedlami miasta położonymi po północnej stronie Starego Kanału Bydgoskiego. Na wschodnim odcinku ulica przebiega na tzw. Wyspie Kanałowej. W kierunku zachodnim ulica przebiega przez następujące jednostki urbanistyczne: Okole, Czyżkówko, Flisy, Osowa Góra.
Historia Ulica Grunwaldzka stanowi stary trakt łączący Bydgoszcz z Koronowem i osadami położonymi na zachód od miasta po północnej stronie doliny bydgosko-nakielskiej. Mapa okolic Bydgoszczy z 1796-1802 (mapa Schroettera wykonana na podstawie pomiarów geodezyjnych) przedstawia drogę pokrywająca się w przybliżeniu z dzisiejszym śladem ulicy, rozwidlającą się w Czyżkówku w kierunku Koronowa, Pawłówka i OsówcaKarte von Ost-Preussen nebst Preussisch Litthauen und West-Preussen nebst dem Netzdistrict aufgenommen unter Leitung des Preuss. Staats Minister Herrn von Schroetter in den Jahren von 1796 bis 1802.. Jednak dopiero w 1827 wytyczono od Czyżkówka szosę wiodącą do Nakła o przebiegu dokładnie pokrywającym się z dzisiejszą ulicą Grunwaldzką. Budowę drogi nadzorował ówczesny dzierżawca folwarków Okole i Czyżkówko radca budowlany Ernst Conrad Peterson na zlecenie Koeniglische Seehandlungs Societaet – Chausse Bau Contor BerlinGordon Wincenty: Nasze dzielnice (IV) – Czyżkówko. [w:] Kalendarz Bydgoski 1974.. Plan Bydgoszczy i okolic z 1857 przedstawia drogę rozpoczynająca się mostem na Kanale Bydgoskim (most Władysława IV). Wzdłuż drogi, aż do Czyżkówka występowała ciągła zabudowa domów z przedogrodami (Okole). W Czyżkówku droga przekraczała potok Flis, przechodząc przez las, mijała osadę Działy (odnowioną w 1752 na prawie olęderskim) i kierowała się w stronę Pawłówka, Nakła i Piły. W okolicach dzisiejszego osiedla Osowa Góra droga wznosiła się na krawędź Zbocza Kruszyńskiego. Poniżej znajdowała się kolonia „Prondy” budowniczych Kanału Bydgoskiego, osadzonych tu na stałe decyzją urzędnika pruskiego Franza von Brenkenhoffa. Wzdłuż drogi w 1851 poprowadzono Kolej Wschodnią łączącą Berlin poprzez Bydgoszcz z KrólewcemPlan von Bromberg und Umgegend zwischen der Weichsel und Netze sowie den Königl. Oberförstereien Wtelno u. Glinke. Berlin 1857, skala 1:25 000..
Początkowo tylko wschodnia część ulicy w dzisiejszym przebiegu pozostawała w granicach administracyjnych miasta Bydgoszczy – do cmentarza Starofarnego. Po włączeniu w 1920 przedmieść Okole i Czyżkówko, ulica w przebiegu „miejskim” sięgała do ul. Chojnickiej. W granicach administracyjnych Bydgoszczy na całej długości znalazła się po włączeniu do miasta przedmieścia Osowa Góra (1959, 1961)Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965..
W 1872 ulicę przeciął wiadukt kolejowy linii wiodącej do Inowrocławia, zaś w 1895 wybudowano linię wąskotorową do Koronowa z dworcem Bydgoszcz Wąskotorowa przy ul. Grunwaldzkiej. W 3 lata później do dworca doprowadzono linię tramwajową. Pod koniec XIX w. ulica była wybrukowana, obsadzona drzewami, otoczona pierzejami kamienic oraz domów z przedogrodami. Po północnej stronie biegły tory kolei wąskotorowej, a po stronie południowej – tory tramwajoweBydgoszcz w stronę Okola. Zespół Pracowni Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2004. ..
W czasie II wojny światowej w lesie przy ul. Grunwaldzkiej Niemcy rozbudowali Zakład Amunicji Lotniczej 1/11 Bydgoszcz – Osowa Góra (niem. Luftmunitionanstalt 1/11 Bromberg), w tym część o utajnionym charakterze produkcji. Od linii kolejowej Bydgoszcz – Piła dobudowano bocznice z rampami przeładunkowymi. W obrębie zakładu znajdowało się około 100 różnorodnych budynków, betonowych schronów, a na obrzeżach baraki obozowe jeńców wojennych. Zakłady wysadziły w powietrze w styczniu 1945 wycofujące się oddziały niemieckie, a obecnie teren zajmowany jest przez jednostkę wojskowąWoźny Jacek: Archeologia bliskiej przeszłości w kontekście niemieckiej architektury militarnej regionu bydgoskiego. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 12. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2007..
W nocy z 14 na 15 kwietnia 1943 na budynki nr 91, 95, 99 i 103 spadły bomby lotnicze, zrzucone przez lotnika, który zboczył z trasy planowanego nalotu na Gdańsk. W wyniku nalotu zginęło 8 osób – wyłącznie Polaków, którym mimo to urządzono pogrzeb o charakterze nazistowskim.
Po 1945 ulica nie została zmodernizowana, a w 1969 rozebrano tory kolejki wąskotorowej. Od lat 50. do reformy sieci drogowej w grudniu 1985 roku była częścią drogi państwowej nr 19, zaś od początku lat 70. do połowy lat 80. leżała w ciągu drogi międzynarodowej T81. Pierwsze prace modernizacyjne podjęto dopiero w latach 60. XX w. Ulicę poszerzono oraz wyposażono w nawierzchnię z kostki granitowej właściwej dla ruchu ciężkiego. W latach 1969–1973 trwała budowa trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Elementem projektu była budowa tzw. węzła grunwaldzkiego na zasypanym fragmencie starego Kanału Bydgoskiego z rondem położonym na zasypanej śluzie IIIBydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. .. Rozbiórce uległ kamienny most im. Władysława IV. W latach 70. XX w. zlikwidowano także kolizyjny przejazd kolejowy z linią nr 18 poprzez budowę w l. 1971–1972 stalowego wiaduktu. W tym okresie w związku z rozwojem budownictwa mieszkaniowego na Osowej Górze ulica zyskała nowe połączenia z drogami lokalnymi w tym rejonie.
W 1987 zmieniono trasę ulicy na odcinku wschodnim, budując łącznicę z przebudowanym Rondem Grunwaldzkim (obecna zachodnia jezdnia, wybudowana kosztem fragmentu cmentarza Starofarnego) oraz ul. Kruszwicką. Wśród inwestycji zrealizowanych po 1990 łączących się z ul. Grunwaldzką można wymienić m.in. położenie nawierzchni bitumicznej na kostce granitowej (1998), budowę Węzła Zachodniego z nowym tunelem pod linią kolejową i mostem Grunwaldzkim na Kanale Bydgoskim (2002) oraz budowę ul. Deszczowej (2010). W latach 2012–2013 przy ulicy Grunwaldzkiej 64-66 w miejscu starszych obiektów powstał budynek mieszkalny Bydgoskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego, a w 2018 w miejsce budynku mieszkalnego z nr 141 rozpoczęto budowę biurowca „Teta” – ósmego budynku biurowego wchodzącego w skład Biznes ParkuPotężny park biznesowy na Okolu. Rośnie kolejny budynek., którego budowę zakończono w 202013-kondygnacyjny wieżowiec dla biznesu już niemal gotowy..
W 2018 dwukrotnie ogłoszono przetarg na budowę drogi rowerowej na odcinku rondo Grunwaldzkie – Kraszewskiego, instalację sygnalizacji świetlnej za wiaduktem kolejowym przy Czarnej Drodze oraz przebudowę geometrii ronda GrunwaldzkiegoBudowa drogi rowerowej wzdłuż ul. Grunwaldzkiej.Budowa dróg dla rowerów w ciągu ulicy Grunwaldzkiej w Bydgoszczy.W tym roku ma być gotowa droga rowerowa przy ul. Grunwaldzkiej.Przy rondzie Grunwaldzkim dużo się dzieje. Pasy i nakładka., który jednak nie skończył się wyłonieniem wykonawcyKlapa przetargu na drogę rowerową wzdłuż ul. Grunwaldzkiej.. Ostatecznie prace przy przebudowie ulicy rozpoczęto w sierpniu 2018Na ul. Grunwaldzkiej dużo się dzieje. Trzeba być czujnym. (formalnie: 29 czerwca), z terminem zakończenia 7 grudnia 2018Rondo Grunwaldzkie. Wiadomo, kiedy skończy się remont., przesuwanym następnie na 28 grudnia tego rokuBydgoski standard: Poszatkowana nowa droga rowerowa.Poślizg na ul. Grunwaldzkiej. Wykonawca się nie popisał., koniec I kwartału 2019Na ul. Grunwaldzkiej drogowcy łaskawi dla wykonawcy. Na razie. i ostatecznie na połowę 2019Grunwaldzka zakończona pół roku po terminie. Kara? 0 zł..
W czerwcu 2020 zakończyła się przebudowa ulicy na odcinku Węzeł Zachodni – granica miasta (4,6 km) na drogę dwujezdniową z dwoma pasami ruchu dla każdego kierunku. Dodatkowo, na 3-kilometrowym odcinku od ul. Skośnej do Flisackiej zbudowany został pas wyłącznie dla autobusów. W ramach inwestycji powstały równoległe drogi serwisowe i rowerowe, nowe chodniki, a ponadto przebudowano most na Flisie, wszystkie skrzyżowania z drogami poprzecznymi, a także fragmenty ulic Czaplej, Łowiskowej, Zimorodkowej, Wroniej, Perliczej, Skośnej, Kolbego, Papuziej, Przejście, Filtrowej, Okopowej, Zielonej i Flisackiej. Na skutek protestów społecznych zrezygnowano z projektów budowy bezkolizyjnych przejść dla pieszych na wysokości ulic Kukułczej, Kolbego, Filtrowej i Flisackiej„Grunwaldzka zmieni się nie do poznania”, Gazeta Pomorska 7 kwietnia 2014.. Na niektórych odcinkach pojawiły się ekrany akustyczne. Koszt modernizacji szacowano pierwotnie na około 150 mln złTą ulicą dojedziemy do S5. Będzie kosztować 150 mln złotych.. Przetarg na przebudowę ulicy ogłoszono 15 kwietnia 2016Miasto szuka firmy, która zajmie się rozbudową ul. Grunwaldzkiej.. W 2017 projekt został uznany za kluczowy i w związku z tym uzyskał dofinansowanie z funduszy europejskich w wysokości 85% wartości inwestycji (113 mln zł)Są miliony na Grunwaldzką, Express Bydgoski 9 stycznia 2017.. W lipcu 2017 wyłoniono wykonawcę inwestycji, którym został Budimex za kwotę 75,8 mln złWiemy, jaka firma rozbuduje Grunwaldzką. Da 8 lat gwarancji., zwiększoną ostatecznie do około 90 mln złZakończyły się wszystkie prace przy Grunwaldzkiej. Arteria gotowa do odbioru.. Umowę na realizację inwestycji podpisano 28 listopada 2017, po czym niezwłocznie rozpoczęto prace budowlaneAnna Stankiewicz Umowa na rozbudowę Grunwaldzkiej podpisana. Pierwsze prace w grudniu.. W celu poszerzenia ulicy konieczne było wyburzenie 41 budynków, m.in. przy ul. Koronowskiej 1Wyburzają kolejne domy przy ul. Grunwaldzkiej. Przed modernizacją.. Cała inwestycja miała zakończyć się w drugiej połowie 2019 r.Wyburzają budynki przy ul. Grunwaldzkiej. Pod szerszą drogę., jednakże ze względu na trudności z wywłaszczeniem wszystkich działek zakończenie inwestycji przesunięto na I połowę 2020Grunwaldzka ma być drożna do końca roku. Ale inwestycja będzie opóźniona.. Niemniej już w końcu listopada 2018 oddano do użytku nową, południową jezdnię między Osową Górą a Czyżkówkiem (tymczasowo dla ruchu dwukierunkowego), w połowie grudnia 2018 północną jezdnię między ul. Kormoranów a granicą miastaKolejny odcinek nowej ul. Grunwaldzkiej ukończony., 12 grudnia 2019 obie jezdnie z buspasem na odcinku leśnymLeśny odcinek ul. Grunwaldzkiej gotowy. No to jazda!, 20 grudnia 2019 odcinek od lasu do Lidla na Osowej GórzeUl. Grunwaldzka ma dwie jezdnie na Osowej Górze., 20 marca 2020 południową jezdnię od Skośnej do granicy miastaKolejny odcinek Grunwaldzkiej otwarty. I Skośna też., a 24 kwietnia 2020 jezdnię północną między ul. Flisacką a FiltrowąZmodernizowana ul. Grunwaldzka przejezdna na całej długości.. Po realizacji inwestycji przy skrzyżowaniu z Kolbego i Skośną oraz na odcinku od Czaplej do stacji benzynowej posadzonych zostało ok. 270 lip, klonów, oliwników i grabów, a postawione ekrany akustyczne zostaną obsadzone winobluszczemRatusz: Zasadzimy prawie 1 tys. drzew. Pytanie: Kiedy „zastąpią” stare?. W obrębie całej przebudowanej trasy nasadzono ogółem ponad 10 tys. drzew i krzewów.