Ośrodek Zapasowy Kresowej Brygady Kawalerii (OZ Kresowej BK) – oddział kawalerii Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

OZ Kresowej BK nie istniał w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Był jednostką mobilizowaną w I rzucie mobilizacji powszechnej. W niektórych publikacjach używano też nazwy, Ośrodek Zapasowy Kawalerii „Żółkiew” Formowanie i przekształcenia organizacyjne Ośrodek Zapasowy Kresowej Brygady Kawalerii ( Ośrodek Zapasowy Kawalerii „Żółkiew”) był jednostką mobilizowaną zgodnie z uzupełnionym planem mobilizacyjnym „W”, w I rzucie mobilizacji powszechnej. Jednostką mobilizującą był 6 pułk strzelców konnych w Żółkwi.

Zadaniem ośrodka było szkolenie uzupełnień dla Kresowej Brygady Kawalerii.

Skład organizacyjny ośrodka zapasowego kawalerii (organizacja wojenna L.3027/mob.org., zestawienie specjalności L.3027/mob.AR i należności materiałowego L.3027/mob.mat.): dowództwo, szwadron gospodarczy, 4 szwadrony liniowe, szwadron karabinów maszynowych, pluton pionierów, pluton łączności, pluton kolarzy. Wymieniony wyżej skład organizacyjny należało traktować jako ramowy dla obliczenia zapotrzebowań mob. Szczegółową organizację ośrodka zapasowego miał ustalić jego dowódca zależnie od wysokości otrzymanych nadwyżek i warunków lokalnych. Pod względem ewidencyjnym do ośrodka zapasowego przynależały zasadniczo jednostki zmobilizowane przez oddziały Kresowej BK.

W skład Ośrodka Zapasowego weszły nadwyżki 12 i 22 pułku ułanów oraz 6 pułku strzelców konnych.

5 września do Żółkwi dotarły nadwyżki 12 pułku ułanów dowodzone przez mjr. Lucjana Wygonowskiego, a wraz z nimi znaczne ilości broni, umundurowania i sprzętu wojskowego. 6 września do ośrodka przybył Oddział Zbierania nadwyżek 22 pułku ułanów pod dowództwem rtm. Tadeusza Szenka z Brodów. Oprócz rtm. Józefa Murasika i kilku oficerów nie przybył OZN 20 pułku ułanów z Rzeszowa.

Z nadwyżek do 9 września zorganizowano trzy szwadrony konne: szwadron marszowy OZ 6 pułku strzelców konnych – por. rez. Tadeusz Kownacki, szwadron marszowy OZ 12 pułku ułanów – rtm. Michał Mińkowski, szwadron marszowy OZ 22 pułku ułanów – rtm. Tadeusz Szenk.

Ponadto, od początku września w Żółkwi znajdował się podporządkowany ppłk. Gołaszewskiemu konny szwadron marszowy 14 pułku ułanów por. Konstantego Juszczaka z Podolskiej Brygady Kawalerii.

Oprócz szwadronów konnych, w Ośrodku Zapasowym formowano także szwadrony piesze, skoncentrowane następnie pod dowództwem mjr. st. sp. Ignacego Drozdowskiego w rejonie Trościanica. Major Drozdowski wiosną 1940 został zamordowany na Ukrainie.

Działania bojowe pododdziałów W związku z niekorzystną sytuacją na froncie, Ośrodek Zapasowy Kresowej Brygady Kawalerii został podporządkowany Grupie „Żółkiew” płk. dypl. Stefana Iwanowskiego broniącej północnego odcinka Obszaru Obrony Lwowa.

Zmobilizowany w Ośrodku dywizjon rozpoznawczy lub pułk marszowy Kresowej Brygady Kawalerii rtm. Józefa Murasika, złożony ze szwadronów marszowych 6 pułku strzelców konnych oraz 12, 14 i 22 pułku ułanów, a także plutonu ckm na jukach 12 pułku ułanów, zostały wysłane w kierunku zachodnim w celu przeprowadzenia rozpoznania. Następnie wspólnie z m.in. 10 BK walczył pod Zboiskami o przywrócenie połączenia między Lwowem a Żółkwią.

W tym czasie dowódca Ośrodka, ppłk Stefan Gołaszewski, otrzymał z Dowództwa Obrony Lwowa rozkaz przejścia do rejonu Horyńca. Od 12 do 16 września dowodzona przez niego grupa, złożona z batalionu marszowego 40 pp, oraz dwóch szwadronów pieszych i dwóch konnych zmobilizowanych w ośrodku, zajmowała pozycje na linii Majdan Polański - Dąbrowica - Łozina. 15 września do OZ Kresowej BK dołączyły 3 szwadrony piesze utworzone z OZN 20 p uł. pod dowództwem rtm. Jerzego Witoszyńskiego. Szwadrony te, 5 września dojechały transportem kolejowym z Rzeszowa do Krzemienicy k/Łańcuta. Wyładowane z uwagi na zbombardowanie torów, dotarły marszem pieszym przez Przeworsk, Rawę Ruską i Kamionkę Strumiłłową, bez koni, niedostatecznie wyposażone i uzbrojone z niewielkim taborem. Po drodze z Kamionce uzyskały broń z magazynów Policji Państwowej w postaci 200 kb i kbk Manlicher, nieco granatów i kb ppanc. Po dozbrojeniu i doposażeniu zajęły wraz z dwoma szwadronami 6 psk, stanowiska obronne na lewym skrzydle oddziałów Ośrodka. 17 września oddziały te zostały zaatakowane przez przeważające siły niemieckiej 2 Dywizji Pancernej. Wraz z całą Grupą „Żółkiew” wycofały się na Kulików i Kamionkę Strumiłłową. 18 i 19 września oddziały uległy rozproszeniu. Jeden ze szwadronów 6 psk dołączył do oddziałów Frontu Południowego gen. broni K. Sosnkowskiego. Resztka szwadronów 20 p uł. wycofała się na Złoczów, próbując się dostać do węgierskiej granicy. Otoczone w Pomorzanach lub pod Podhorcami w okresie 22-23 września dostały się do niewoli. Pod Złoczowem wojska sowieckie, zagarnęły szwadron remontów rtm. J. Chojnackiego.

Obsada personalna +Obsada personalna ośrodkaStanowisko etatoweStopień, imię i nazwiskoUwagidowódca ośrodkappłk kaw. Stefan Władysław Gołaszewski (9 puł.)zastępca dowódcymjr kaw. Stanisław III Mirecki (6 psk)kwatermistrzmjr kaw. Lucjan Wygonowski (12 puł.)†1940 Charkówadiutant ośrodkapor. Stefan Smolski?dowódca szwadronu pieszego 6 pskrtm. Janusz Józef Dunindowódca szwadronu pieszego 6 pskpor. rez. Jerzy Kunachowiczdowódca szwadronu konnego 6 pskrtm. rez. Jan Jerzy Pianowski-Kwiatkowskiodkomenderowany z OZ do Lwowadowódca plutonu łącznościpor. Bolesław Rawa (12 puł.)dowódca półszwadronu pionierówpor. adm. (kaw.) Romuald Michał Traichel (12 puł.)niemiecka niewola (Oflag VII A Murnau)dowódca szwadronu remontówrtm. Jan Chojnackidowódca nadwyżek KD 36 DPpor. rez. Jerzy Gołębskioficerowie w ośrodku o nieustalonych funkcjachrtm. Paweł Bierzyńskirtm. Bolesław Rymsza (22 puł.)niemiecka niewola (Oflag VII A Murnau)por. kaw. Maciej Marian Skotnicki†1945 Oflag VII A Murnaupor. Stanisław Brzeziński (12 puł.)por. adm. (kaw.) Władysław Sobolewski (6 psk)†1940 Charkówpor. rez. Zalewski (20 puł.)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ośrodki zapasowe kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Żółkwi Kategoria:Polskie ośrodki zapasowe utworzone w 1939 Kategoria:Polskie ośrodki zapasowe rozwiązane w 1939