Podział administracyjny Poznania – podział miasta Poznania na jednostki administracyjne podległe władzom miasta. Od 1 stycznia 2011 są to 42 jednostki pomocnicze, zwane osiedlami.
Obecny podział administracyjny Miasto Poznań oficjalnie podzielone jest wyłącznie na osiedla.
Funkcjonowanie osiedli thumb|220px|Sesja Rady Osiedla Piątkowo, 2011
Mieszkańcy każdej jednostki pomocniczej wybierają radę osiedla, która jest organem uchwałodawczym. Składa się ona z 15 lub 21 członków, w przypadku gdy osiedle zamieszkuje więcej niż 20 tys. mieszkańców (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2003 r. Nr 54, poz. 1014, zmiana 2004 r. Nr 187, poz. 4329).. Organem wykonawczym jednostek jest zarząd osiedla, którego strukturę ustala każdorazowo rada osiedla. Na czele zarządu stoi przewodniczący zarządu osiedlaUchwała Nr XV/147/III/99 Rady Miasta Poznania z dnia 22 czerwca 1999 r..
Urząd Miasta Poznania powołał specjalnie Wydział Wspierania Jednostek Pomocniczych Miasta, który sprawuje nadzór nad ich działalnością oraz współdziała z osiedlami.
Obsługę administracyjną, finansowo-księgową i prawną organów osiedli zapewnia Prezydent Poznania(§ 43. Statutu Miasta Poznania) Uchwała Nr LXXX/1202/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 9 listopada 2010 r..
Zadania osiedli Osiedla reprezentują lokalne wspólnoty mieszkańców, gdzie mają tworzyć więzi lokalne obszaru osiedla. Do zadań osiedli należy prowadzenie działań dotyczących; funkcjonowania i rozwoju infrastruktury technicznej, lokalnych dróg, chodników i parkingów; rozwoju oświaty, kultury, sportu, rekreacji; troski o mienie miasta, ład przestrzenny, porządek i bezpieczeństwo na swoim obszarze; stanu środowiska i zieleni miejskiej; usług świadczonych przez jednostki organizacyjne miastaArt. 8. (Statutu Osiedla Żegrze) Uchwała Nr LXXVI/1139/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 31 sierpnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r., Nr 240, poz. 4484)..
Osiedla Poznania thumb|left|660px|Podział administracyjny Poznania mały|Osiedle Jeżyce mały|Osiedle Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria mały|Osiedle Rataje mały|Osiedle Sołacz thumb|Osiedle Stare Miasto Nazwa jednostki Liczba mieszkańców (2012) Powierzchnia [km²] Gęstość zaludnienia [os./km²] Antoninek-Zieliniec-Kobyle Pole988420,54481,20 Chartowo245524,495468,15 Fabianowo-Kotowo17187,1241,97 Główna40446,82592,96 Głuszyna385714,43267,29 Górczyn131544,333037,88 Grunwald Południe257143,836713,84 Grunwald Północ150130,7619753,95Piątkowo Północ99610,7912608,86Jeżyce244891,9812368,18Junikowo88375,291670,51Kiekrz172810,25168,59Krzesiny-Pokrzywno-Garaszewo21189,99212,01Krzyżowniki-Smochowice779510,71727,82Kwiatowe44962,311946,32Ławica650713,94466,79Morasko-Radojewo191718,03106,32Naramowice151287,212098,20Nowe Winogrady Południe155441,1413635,09Nowe Winogrady Północ174271,1415286,84Nowe Winogrady Wschód72310,4715385,11Ogrody65981,953383,59Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria62813,361869,35Piątkowo364793,849499,74Podolany72035,301359,06Rataje403285,27755,38Sołacz55555,541002,71Stare Miasto304333,917783,38Stare Winogrady74673,482145,69Starołęka-Minikowo-Marlewo966913,48717,28 Stary Grunwald35450,635626,98Strzeszyn693512,00577,92Szczepankowo-Spławie-Krzesinki630718,44342,03Świerczewo142303,943611,68Św. Łazarz363513,709824,59Umultowo41206,12673,20Warszawskie-Pomet-Maltańskie69975,851196,07Wilda292056,904232,61Winiary159912,177369,12Wola53723,271642,81Zielony Dębiec137774,123343,93Żegrze183883,155837,46
Alternatywne podziały miasta W użyciu są także alternatywne podziały miasta, bazujące na obecnym oraz dawnym podziale administracyjnym, a także będące od niego niezależne. Dla przykładu Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu oraz Urząd Skarbowy Poznań-Nowe Miasto wyznaczają swoje obszary działania korzystając z nazwy dawnej dzielnicy Nowe MiastoRozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. (, s. 14431).. Z kolei Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, ma w obszarze właściwości łącznie dwie dawne dzielnice: Nowe Miasto, WildaRozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 2007 r. ().. Niektóre instytucje posługują się odmiennymi podziałami miasta. Przykładem jest Komisariat Policji „Północ”, którego nazwa nie odwołuje się do jakiegokolwiek z podziałów administracyjnych miasta. Pomimo tego, że delegatury urzędu miasta zostały zlikwidowane, dane statystyczne delegatur gminy miejskiej Poznań nadal przedstawia Główny Urząd Statystyczny m.in. w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podziału Terytorialnego Kraju oraz w rejestrze REGON.
Reforma podziału administracyjnego 2010/2011 Reforma w roku 2010 Urząd miasta ocenił, że zbyt duże rozdrobnienie jednostek pomocniczych w Poznaniu na 69 osiedli oraz ich znaczne dysproporcje ludnościowe uniemożliwiają nadanie im tych samych zadań, praw, a w szczególności kompetencji decyzyjnych, w sposób jednakowy, sprawiedliwy i zapewniający racjonalność finansowania osiedli w ramach budżetu miasta. Zadecydowano o reformie funkcjonalnej, która doprowadziła do połączenia się osiedli w większe osiedla, adekwatne do planowanych nowych zadań i większych kompetencji, jakie zostaną przyznane jednostkom pomocniczym – reprezentującym lokalne wspólnoty mieszkańców Poznania. Łączenie osiedli uwzględniało stanowiska rady osiedla oraz konsultacje z mieszkańcami, a także zróżnicowane minimalne kryteria wielkościowe dla osiedli działających w poszczególnych strefach funkcjonalnych Poznania, szanujących charakter zabudowy, gęstość zaludnienia oraz położenie topograficzno-przestrzenne poszczególnych osiedliUzasadnienie do Uchwały Nr LXIX/941/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 16 marca 2010 r..
16 marca 2010 r. Rada Miasta Poznania przyjęła uchwałę tzw. reformy funkcjonalnej jednostek pomocniczych w Poznaniu. Istniejące 69 jednostek pomocniczych, podzielono na trzy grupy osiedli z uwagi na ich charakter zabudowy i położenie topograficzno-przestrzenne oraz przypisano dla każdej z grup osiedli minimalne progi ludnościowe: osiedla z zabudową wielorodzinną (osiedla śródmiejskie oraz położone na terenie spółdzielni mieszkaniowych), gdzie minimalny próg ludności na obszarze każdego osiedla winien wynosić 15 tys. zameldowanych mieszkańców; osiedla z zabudową mieszaną (z występującą w różnych proporcjach zabudową jedno- lub wielorodzinną), gdzie minimalny próg ludności na obszarze każdego osiedla winien wynosić 5 tys. zameldowanych mieszkańców; osiedla peryferyjne (których jedna z granic stanowi jednocześnie granicę administracyjną Poznania), gdzie minimalny próg ludności na obszarze każdego osiedla winien wynosić 1 tys. zameldowanych mieszkańców.
Następnie sporządzono listę osiedli, które będą podlegać łączeniu. Rady tych osiedli (organy uchwałodawcze) miały przedstawić stanowisko z którym z sąsiednich osiedli zamierzałoby się połączyć, względnie z jaką inną grupą sąsiednich osiedli utworzyć nowe osiedle powstałe z ich połączeniaUchwała Nr LXIX/941/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 16 marca 2010 r.. Następnie 9 lipca i 31 sierpnia 2010 Rada Miasta Poznania w oparciu o uchwałę reformy, stanowisko rad osiedli i konsultacje z mieszkańcami – podjęła uchwały o łączeniu, zmianach granic i nazw osiedli. Wskutek reformy zredukowano liczbę jednostek pomocniczych z 69 do 42 oraz przyłączono do niektórych osiedli tereny wcześniej nie przydzielone.
Mimo kryteriów istnienia osiedli, po dokonanych łączeniach nowo utworzone Osiedle Stary Grunwald, powstałe z połączenia dwóch osiedli z zabudową mieszaną (Os. Jana Ostroroga i Os. Przybyszewskiego), nadal nie ma 5 tys. mieszkańców. Brak danych o dominującym charakterze zabudowy i położeniu topograficzno-przestrzennym nowo utworzonych osiedli, które powstały z dwóch różnych grup. Dla przykładu: Osiedle Jana III Sobieskiego i Marysieńki (obecnie Osiedle Piątkowo Północ) powstałe z dużego osiedla z zabudową wielorodzinną i małego osiedla z zabudową mieszaną oraz Osiedle Nowe Winogrady Wschód powstałe z dwóch osiedli z zabudową wielorodzinną i małego osiedla z zabudową mieszaną nadal nie mają 15 tys. mieszkańców(Załącznik nr 2) Uchwała Nr LXIX/941/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 16 marca 2010 r..
thumb|220px|Informacja o wyborach do Rady Osiedla Piątkowo 20 marca 2011 r.
Reforma w roku 2011 Drugim elementem reformy jest obowiązujące od 31 marca 2011 wprowadzenie szczegółowych zasad naliczania środków budżetowych na realizację zadań przez osiedla oraz szczegółowych uprawnień do prowadzenia gospodarki finansowej przez osiedlaUchwała Nr LXXIX/1182/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 12 października 2010 r.. Przy naliczaniu środków budżetowych na realizację zadań przez osiedla zostanie wprowadzone kryterium powierzchniowe (im większe osiedle tym więcej pieniędzy), a także udział osiedla w uzyskanym przez Poznań podatku od nieruchomości. Kryteria te będą stanowić podstawę do naliczania tzw. środków wolnych, które służyć mają osiedlom na pokrycie kosztów realizacji powierzonych im zadań statutowych i zaspakajanie potrzeb społeczności lokalnej tych osiedliUzasadnienie do Uchwały Nr LXXIX/1182/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 12 października 2010 r..
Nowym rozwiązaniem jest także wprowadzenie kategorii tzw. środków celowych, przypisanych jednostkom organizacyjnym Miasta, na realizację ich zadań, w podziale na osiedla, gdzie organy osiedli będą określać hierarchizację ważności tych zadań i kolejność ich realizacji.
Przed reformą thumb|Podział miasta na osiedla samorządowe do 31 grudnia 2010 r.
Na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym, a także statutu miasta oraz uchwały rady miejskiej miasta Poznania z 1991 r. w sprawie trybu powoływania samorządów pomocniczychUchwała Nr XXXV/184/91 Rady Miejskiej Poznania z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie trybu powoływania samorządów pomocniczych. powstała możliwość tworzenia jednostek pomocniczych, w związku z czym ustanowiono Osiedle Smochowice (19 listopada 1991Uchwała Nr XLIII/224/91 Rady Miejskiej Poznania z dnia 19 listopada 1991 r. w sprawie powołania Osiedla Smochowice.). Później, dnia 7 stycznia 1992 roku, utworzono 4 kolejne jednostki: Osiedle Umultowo, Osiedle Stare Winogrady, Osiedle Plewiska, Osiedle SołaczUchwała Nr XLVI/238/92 Rady Miejskiej Poznania z dnia 7 stycznia 1992 r. w sprawie powołania Osiedla Umultowo.Uchwała Nr XLVI/239/92 Rady Miejskiej Poznania z dnia 7 stycznia 1992 r. w sprawie powołania Osiedla Stare Winogrady.Uchwała Nr XLVI/240/92 Rady Miejskiej Poznania z dnia 7 stycznia 1992 r. w sprawie powołania Osiedla Plewiska.Uchwała Nr XLVI/241/92 Rady Miejskiej Poznania z dnia 7 stycznia 1992 r. w sprawie powołania Osiedla Sołacz.. W ciągu następnych kilkunastu lat tworzono nowe jednostki, łączono powstałe, zmieniano ich granice i nazwy. Finalnie część obszaru Poznania była podzielona na kilkadziesiąt osiedli, podczas gdy jego reszta nie była przydzielona do żadnego osiedla.