thumb|Grób Piotra Pręgowskiego Piotr Pręgowski (ur. 31 stycznia 1874 w Czerwińsku, zm. 25 stycznia 1945 w Warszawie) – polski lekarz neurolog i psychiatra, działacz społeczny i polityczny, publicysta.
Życiorys Syn Mikołaja Pręgowskiego i Marii z domu Pielacińskiej. Ukończył gimnazjum w Warszawie i rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Brał udział w manifestacji patriotycznej z okazji setnej rocznicy insurekcji kościuszkowskiej 17 kwietnia 1894, został aresztowany, skazany na dwa miesiące więzienia i dwa lata zesłania w głąb Rosji. Z zesłania uciekł, od 1895 studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie Lwowskim pod kierunkiem Kazimierza Twardowskiego, i był pierwszym promowanym na tej uczelni doktorem filozofii.
W latach 1900–1903 specjalizował się w psychiatrii w Heidelbergu u Emila Kraepelina. W 1903 roku brał udział w XIV międzynarodowym kongresie lekarskim w Madrycie. Od 1904 do 1906 w Monachium, m.in. w Instytucie Fizykalno-Terapeutycznym u Hermanna Riedera. Po otrzymaniu pozwolenia na powrót do kraju od ministra Światopołk-Mirskiego wrócił do Warszawy, w 1908 roku został ordynatorem Szpitala św. Jana Bożego, w 1912 otworzył prywatny zakład dla nerwowo i umysłowo chorych „Marjówka” pod adresem Dolna 17. Od 1914 w wojsku rosyjskim, starszy ordynator szpitala w Modlinie.
Członek Towarzystwa Lekarskiego we Lwowie, Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Razem z Adolfem Suligowskim utworzył Klub Mieszczański, należał do pierwszej rady miejskiej Warszawy.
W 1934 roku obchodził 30-lecie pracy naukowej i społecznej30-lecie pracy uczonego i społecznika d-ra med i fil. Piotra Pręgowskiego. Polska Zbrojna nr 54 (25.2.1934) s.8.
W latach 1940–1944 ukrywał się pod nazwiskiem Bronisław Kurowiecki. Brał udział w powstaniu warszawskim. Zmarł na chorobę wieńcową w szpitalu polowym na Woli. Po wojnie zwłoki ekshumowano i pochowano na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 273, rząd 8, grób 10/11).
Z małżeństwa z Marią z domu Lipińską urodziło się czworo dzieci: Maria, Antonina, Władysław Jakub (1911–1985) i Stefan Anastazy (1919–2005)
Wybrane prace Ueber ein subjectives Symptom bei Pericarditis exsudativa. Münchener medizinische Wochenschrift 48, s. 1248, 1901 Psychiatria jako nauka kliniczna. Przegląd Lekarski 41 (30), ss. 439-442, 1902 O chorobie uważanej jako neurastenia okresowa, lub jako obłąkanie przemienne (cykliczne) małego stopnia. Przegląd Lekarski 42 (4), s. 12-17, 1903 Aetiologie und Prophylaxe des Emphysema pulmonum. Wiener medizinische Presse 44, ss. 1785; 1834., 1903 Zur Frage von der Obstipatio spastica. Wiener medizinische Presse 45, s. 24-27, 1904 Działanie wody na obumarłe komórki nerwowe w ludzkiej korze mózgowej. Przegląd Lekarski 43, s. 63, 1904
Bemerkungen ex re Kritik mener Arbeit. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 61, s. 779, 1904
Zur Frage von der Obstipatio spastica. Wiener medizinische Presse 45, s. 24-27, 1904 Wywoływanie objawu dermograficznego zapomocą przyrządu własnego pomysłu (1904) Omówienie przypadku niewąpliwego dziedziczenia kurczowej naczynioruchowej nerwic wraz z uwagami o t. zw. hartowaniu dzieci, 1904 Na czem polega obecne histopatologiczne rozpoznanie niedowładu postępującego? Przegląd Lekarski 43, ss. 667; 683; 700; 711, 1904 La maladie considérée tantôt comme neurasthénie périodique tantôt comme psychose circulaire d′un petit grade W: Cong. internat. de méd. C.-r. 1903. Madrid, 1904
Ueber schlafbefördernde Wirkung des vorgewärmten Bettes. Zeitschrift für diätetische und physikalische Therapie 10, ss. 675–678, 1906
W sprawie leczenia t.zw. otępienia wczesnego (dementia praecox). Doniesienie tymczasowe. Medycyna i Kronika Lekarska 51 (47, 48), ss. 618-620, 635-636, 1916 Zasady racyonalnego wychowania narodowego. Filozofia w szkołach średnich ogólnokształcących. Warszawa-Lwów: E. Wende i Spółka, 1916
Zum psychiatrischen Bauwesen. Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift 23 (5/6, 7/8), ss. 27–29, 40–44, 1921 Die Applikation einiger Arzneimittel bei den Geisteskranken unter die Mundlippen. Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift 23, 1921 Z niedawnej przeszłości. Kurier Stołeczny, 1924 Quelques notes sur un passé encore proche, 1924
Zum Kapitel der Förderung des Einschlafens durch natürliche Verfahren. Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift 27, s. 212, 1925 Zur Pathogenese und Bedeutung der Cyclothymie. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 83, ss. 491-522, 1925 Traitement vaccinothérapique (méthode Delbet) de l′excitation psychique chez les délirants fiévreux. Le progrès médical 42, ss. 274–278, 1927 Un groupe particulier des maladies psychiatriques fonctionnelles. Paris: Librairie Félix Alcan, 1927 Le maladies neurasthéniques: pathogénèse et thérapeutique. Paris: Alcan, 1927 Zur Frage der sogenannten Menstruationspsychosen. Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift 29, ss. 571–577, 1927 Le concept, le jugement et l'attention: étude psychologique. Paris: Librairie Gebethner et Wolff, 1928 Workers' Family Allowances. London: Williams and Norgate LTD, 1931 Zur Behandlung der Epilepsie mit lokaler Hyperthermie der vasomotorischen Zentren. Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift 34, s. 534, 1932 Une forme spéciale de troubles de l′association des idées. Annales Médico-psychologiques 91, ss. 312–341, 1933 Sur le traitement des psychoses non-organiques, 1933 Kryterja subjektywne choroby umysłowej. Rocznik Psychjatryczny 21, ss. 294–296, 1933
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Zakrzewski: Pręgowski, Piotr (1874-1945) W: Polski Słownik Biograficzny T. 28 (1984) ss. 458–459 Piotr Szarejko: Słownik lekarzy polskich XIX wieku. Tom I. Warszawa:Towarzystwo Lekarskie Warszawskie, 1991, ss. 445-446 Na drogach życia i pracy lekarza i społecznika. Tygodnik Ilustrowany, 74 (12), 1933 Brożek A, Jadacki J. Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Tom II. Lublin, 2025: 128--132. Linki zewnętrzne Publikacje Piotra Pręgowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – więźniowie polityczni w Imperium Rosyjskim Kategoria:Polscy psychiatrzy Kategoria:Polscy neurolodzy Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Uczestnicy manifestacji patriotycznej w Warszawie w 1894 Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1945