Marek Henryk Safjan (ur. 28 sierpnia 1949 w Warszawie) – polski prawnik i nauczyciel akademicki, sędzia, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa cywilnego, europejskiego, handlowego i medycznego, w latach 1997–2006 sędzia, w latach 1998–2006 prezes Trybunału Konstytucyjnego, a w latach 2009–2024 sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Życiorys W 1967 został absolwentem XVII Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie. W 1971 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W 1973 rozpoczął pracę na UW oraz zdał egzamin sędziowski. W 1980 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie rozprawy pt. Instytucja rodzin zastępczych. Problemy prawno-organizacyjne, napisanej pod kierunkiem Tomasza Dybowskiego. Habilitował się w 1990 w oparciu o pracę pt. Prawo wobec ingerencji w naturę ludzkiej prokreacji, za którą wyróżniono go I nagrodą w konkursie czasopisma „Państwo i Prawo”. W 1998 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk prawnych. Został również absolwentem studium prawa porównawczego w Strasburgu. Specjalizuje się m.in. w prawie cywilnym i prawie medycznym.

Pod koniec lat 70. zaangażował się w działalność opozycyjną. W mieszkaniu Marka i Doroty Safjanów organizowano spotkania, na których omawiano bieżące sprawy polityczne i wymieniano wydawnictwa drugiego obiegu. Na początku lat 80. współtworzył struktury komisji wydziałowej „Solidarności” na WPiA UW. Był członkiem redakcji czasopisma „Niepodległość”. Uczestniczył w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności.

W latach 80. przyjął otrzymaną od Adama Strzembosza propozycję pracy na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, dołączając m.in. do Wojciecha Łączkowskiego, Hanny Suchockiej, Wiesława Chrzanowskiego czy Alicji Grześkowiak – kadry tworzącej w późniejszych latach – jak sam stwierdził – „struktury nowego, demokratycznego państwa”. Na lubelskim uniwersytecie pracował do 1998, kiedy to został prezesem Trybunału Konstytucyjnego. W latach 1993–1995 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Prawa Cywilnego Uniwersytetu Warszawskiego, a w latach 1995–1997 był prorektorem tego uniwersytetu. Na UW był zatrudniony na stanowisku profesora zwyczajnego.

W pierwszej połowie lat 80. odbył kilkumiesięczny staż badawczy u profesora na Uniwersytecie Montrealskim. Pod koniec tej dekady przebywał na stażu w departamencie prawnym Rady Europy. W latach 1994–1998 był sekretarzem generalnym sekcji polskiej Association Henri Capitant des amis de la culture juridique française, a w latach 1991–1997 przedstawicielem Polski w Komitecie ds. Bioetyki Rady Europy. Od 1994 członek Académie internationale de droit comparé, a od 2010 jej wiceprzewodniczący. W 1995 został członkiem Association internationale droit, éthique et science. Zasiadał w pierwszej Radzie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Był tutorem, a także członkiem rady naukowej Collegium Invisibile. Pełnił też funkcję przewodniczącego rady naukowej Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Członek krajowy czynny Polskiej Akademii Umiejętności, wszedł w skład Komitetu Etyki w Nauce Polskiej Akademii Nauk, a także rady Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

W listopadzie 1997 objął urząd sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a w styczniu 1998 został powołany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego na stanowisko prezesa TK. 5 listopada 2006 zakończył dziewięcioletnią kadencję sędziego. W latach 2007–2009 był przewodniczącym Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”.

W lutym 2009 został nominowany do objęcia stanowiska polskiego sędziego w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 6 października 2009 podczas uroczystej sesji inauguracyjnej złożył ślubowanie jako nowy sędzia TSUE, zastępując na tym stanowisku Jerzego Makarczyka. W kwietniu 2015 otrzymał nominację na drugą sześcioletnią kadencję. Pozostał w składzie TSUE po jej upływie w związku z brakiem wyłonienia następcy; ostatecznie na jego wniosek termin zakończenia pełnienia funkcji sędziego ustalono na 31 stycznia 2024.

Wszedł w skład Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie oraz Rady Programowej Fundacji Służby Rzeczypospolitej. Powoływany w skład rad naukowych „Studiów Prawniczych KUL” oraz „Roczników Nauk Prawnych” wydawanych na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Został członkiem rady programowej „Przeglądu Prawa Handlowego”", rady naukowej „Kwartalnika Prawa Prywatnego” oraz rady doradczej redakcji Oxford Encyclopedia of EU Law wydawanej przez Uniwersytet Oksfordzki. Autor publikacji prasowych w „Newsweeku”. Objął funkcje przewodniczącego komitetu redakcyjnego „Orzecznictwa Sądów Polskich” oraz członka rady programowej „Polskiego Procesu Cywilnego”.

W maju 2024 minister sprawiedliwości Adam Bodnar powołał go na przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego.

Życie prywatne Jest synem Zbigniewa Safjana i wnukiem Stanisława Musielaka. Jego żoną jest Dorota Safjan.

Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2010)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 listopada 2010 r. o nadaniu orderów (). Odznaka Honorowa za Zasługi dla Wymiaru Sprawiedliwości (2024) Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2024) Medal „Zasłużony dla Wymiaru Sprawiedliwości” (2012) Order Zasługi Republiki Włoskiej II klasy (Włochy, 2000) Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa, 2003)

Nagrody i wyróżnienia „Złoty Paragraf”, przyznany przez Grupę Wydawniczą INFOR (2000) Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego, przyznana przez Towarzystwo Naukowe KUL (2003) Fenomen „Przekroju” (2006) Nagroda im. Edwarda J. Wende (2006) Nagroda Kisiela (2006) Medal „Pro Merito” nadany przez sekretarza generalnego Rady Europy (2007) Wielka Odznaka Adwokatura Zasłużonym (2007) Medal „Zasłużony dla Tolerancji”, nadany przez Fundację Ekumeniczną „Tolerancja” (2008) Tytuł doktora honoris causa Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji (2012), Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (2024) oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego (2026) Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2020)

Publikacje Instytucja rodzin zastępczych: problemy prawno-organizacyjne, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1982, . Osamotnione dzieci: rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1983, . Koszty sądowe w sprawach cywilnych: raport z badań (współautor: Jan Brol), Oficyna Naukowa, Warszawa 1994, . Standardy prawne Rady Europy: teksty i komentarze. T. 1, Prawo rodzinne (red.), Oficyna Naukowa, Warszawa 1994, . Zobowiązania: zarys wykładu. Witold Czachórski (współautor aktualizacji), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, . Standardy prawne Rady Europy: teksty i komentarze. T. 2, Prawo cywilne (red.), Oficyna Naukowa, Warszawa 1995, . Prawo Wspólnot Europejskich a prawo polskie. Prawo spółek, 1996, Oficyna Naukowa, Warszawa 1996, . Prawo i medycyna: ochrona praw jednostki a dylematy współczesnej medycyny, Oficyna Naukowa, Warszawa 1998, . Standardy prawne Rady Europy: teksty i komentarze. T. 5, Prawo gospodarcze (red.), Oficyna Naukowa, Warszawa 1999, . Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej (po 1 września 2004 roku), LexisNexis, Warszawa 2004, . Prawa Polska, Rosner i Wspólnicy, Warszawa 2005, . Wyzwania dla państwa prawa, Wolters Kluwer, Warszawa 2007, . Prawo cywilne – część ogólna. T. I (red.), C.H. Beck, Warszawa 2007, . Zarys prawa Unii Europejskiej (współautorzy: Roberto Adam, Antonio Tizzano), Wolters Kluwer, Warszawa 2014, .

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Komitetu Etyki w Nauce PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Działacze opozycji w PRL Kategoria:Laureaci Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Kisiela Kategoria:Ludzie związani z Instytutem Wymiaru Sprawiedliwości Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Wymiaru Sprawiedliwości Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Polscy cywiliści Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Włoszech Kategoria:Polscy sędziowie sądów i trybunałów międzynarodowych Kategoria:Polscy specjaliści prawa europejskiego Kategoria:Polscy specjaliści prawa handlowego Kategoria:Polscy specjaliści prawa medycznego Kategoria:Prezesi Trybunału Konstytucyjnego Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Sędziowie Trybunału Sprawiedliwości Kategoria:Visiting Professors Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1949