Police

Police (do 1945 ) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie polickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Police, miasto satelickie Szczecina, położone nad Odrą i Gunicą na Równinie Wkrzańskiej. Port morski na lewym brzegu ujściowego odcinka Odry. Police otacza Puszcza Wkrzańska. W Policach znajduje się port morsko-rzeczny na Odrze (piąty pod względem przeładunku w Polsce).

Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Police liczyły 32 034 mieszkańców i były pod względem liczby ludności siódmym miastem w województwie zachodniopomorskim.

Położenie mały|upright=0.5|lewo|Miasto Police na planie powiatu polickiego Police znajdują się w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, we wschodniej części powiatu polickiego. Miasto wchodzi w skład aglomeracji szczecińskiej.

Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosi 37,31 km².

Police są położone na Równinie Wkrzańskiej nad Odrą i Gunicą (Dolina Dolnej Odry). Południowe krańce miasta wraz z osiedlem Mścięcino leżą na północnych zboczach Wzgórz Warszewskich.

Miasto graniczy administracyjnie ze Szczecinem (około 15 km od centrum miasta), gminą Goleniów i wiejską częścią gminy Police.

Przez Police przebiegają: droga wojewódzka nr 114, linia kolejowa nr 406 oraz tor wodny Świnoujście–Szczecin. thumb|Police – widok od południowego zachodu

Warunki naturalne mały|Odnoga Odry – Łarpia w Policach W granicach administracyjnych miasta Police znajduje się ujście Odry do Roztoki Odrzańskiej.

Ze Wzgórz Warszewskich, na których położone są południowe krańce miasta oraz osiedle Mścięcino, płyną do Polic Przęsocińska Struga i Grzybnica. Przy wschodniej granicy miasta ograniczonej wschodnim brzegiem Odry znajduje się ujście Iny. Inne cieki wodne: Domiąża, Wietlina, ujście Gunicy.

W granicach administracyjnych miasta znajduje się 6 wysp: Polickie Łąki Wielki Karw Mały Karw Długi Ostrów Mnisi Ostrów (Wyspa Mnichów) Skolwiński Ostrów

Dawna wyspa Kiełpiński Ostrów została poprzecinana siecią kanałów, a odgradzający ją od stałego lądu Policki Nurt poprzegradzano w kilku miejscach.

Przyroda Ujściowy odcinek Odry należący do Polic, znajduje się w specjalnym obszarze ochrony siedlisk „Ujście Odry i Zalew Szczeciński”. We wschodniej części miasta utworzono także obszar ochrony siedlisk „Police – kanały”.

Na wyspach i terenach nadrzecznych występują trawiaste zbiorowiska roślinne. Występują tu trzcinowiska, będące siedliskiem wielu gatunków ptaków i ryb.

Pochodzenie nazwy Nazwa miasta pochodzi od słowa polskiego pole, w liczbie mnogiej występującej w formie police (oznaczacego to samo, co Polska). Wersja niemiecka jest zgermanizowaną formą wcześniejszej nazwy polskiej (pomorskiej).

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ().

Historia mały|Tablica w 700. rocznicę nadania Policom praw miejskich.

Najwcześniejsze dzieje Początkowo było to osiedle rybacko-rolnicze, w latach 1249–1254 stanowiło własność rycerza Bartłomieja z PolicCzesław Piskorski „Pomorze Zachodnie, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 216–218 .. W 1260 r. książę zachodniopomorski Barnim I nadał Policom prawa miejskie na prawie magdeburskim. Bujny rozwój, usytuowanych tuż przy ujściu Odry Polic zagroził głównemu ośrodkowi Pomorza Zachodniego – Szczecinowi. W celu zahamowania rozwoju Polic, w 1321 r. książę odebrał miastu prawa miejskie i włączył Police w obręb Szczecina. Prawa miejskie zostały przywrócone dopiero w 1808 Od XVI do XVIII wieku były znane z produkcji i handlu chmielem.

Okres 1808-1939 W latach 1816–1939 w powiecie RandowProvinz Pommern 1845, s. 1 (de); Provinz Pommern 1849, Neuster Zeitungs Atlas, J. Meyer, 1855, s. 1. (de); Preussische Provinz Pommern 1:600 000, Geographisches Institut, Heinrich Kiepert, Weimar 1856 s. 1 (de); Karte der historischen preussischen Provinz Pommern 1905 1:600 000, Deutsches Verlaghaus Bong & Co, Berlin 1905, s. 1 (de).. W maju 1852 roku powołano Królewskie Ewangelickie Seminarium Nauczycielskie (jego gmach został zniszczony w wyniku działań wojennych w 1944 roku)Wiesław Gaweł: Gmina Police. Szczecin: PROMOCJA Agencja Wydawniczo-Reklamowa, 1997, s. 41.Police, ul. Kościuszki: Królewskie Ewangelickie Seminarium Nauczycielskie.. Na przełomie XIX i XX wieku w Policach istniała stocznia rzeczna. W 1898 r. Police uzyskały kolejowe połączenie ze Szczecinem, prowadzące wówczas do Jasienicy. 12 lat później linię przedłużono do Trzebieży. Powstanie kolei przyczyniło się do rozwoju przemysłu. W 1938 r. zbudowana została fabryka benzyny syntetycznej Hydrierwerke Pölitz. Fabryka miała ogromne znaczenie dla przemysłu wojennego III Rzeszy. 15 października 1939 r. miasto zostało włączone w granice Wielkiego Miasta Szczecin. mały|upright|lewo|Police w granicach Wielkiego Miasta Szczecin w czasie II wojny światowej

Okres II wojny światowej mały|Ulica Grunwaldzka, Stare Miasto mały|Osiedle Chemik, Nowe Miasto mały|Ulica Piastów w Policach – Jasienicy Na okres II wojny światowej na podstawie uchwały rządu niemieckiego 15 października 1939 roku Police zostały włączone w obręb Wielkiego Miasta SzczecinPomorze Zachodnie w tysiącleciu: praca zbiorowa / pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego ; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie., Szczecin 2000, s. 159.. Działała tu wielka fabryka benzyny syntetycznej (niem. Hydrierwerke Pölitz AG). Przy produkcji benzyny syntetycznej pracowało około 30.000 robotników przymusowych różnych narodowości (m.in. Polacy, Jugosłowianie, Francuzi, Belgowie). Na terenie fabryki założono filię obozu koncentracyjnego Stutthof. Fabryka i miasto były kilkakrotnie celem ataków sił powietrznych aliantów.

Miasto zostało zdobyte 26 kwietnia 1945 r. wraz ze Szczecinem przez wojska radzieckie (2 Front Białoruski–2 Armia Uderzeniowa-116 Korpus Armijny-321 dywizja piechoty dow. Iwan Fieduński) i polskie, a we wrześniu 1946 r. zostało przekazane administracji polskiej, po likwidacji tzw. Enklawy Polickiej. Istnienie Enklawy Polickiej opóźniło powojenną odbudowę i rozwój Polic oraz przyczyniło się do lokalizacji siedziby powiatu ziemskiego w Szczecinie (powiat szczeciński obejmował tereny obecnego powiatu polickiego).

Okres po II wojnie światowej W 1945 r. Police ponownie stały się samodzielnym miastem, powiększonym w 1954 r. o wieś Mścięcino. W tym czasie osiedlono tu kolonię greckich uchodźców, którzy szukali schronienia w Polsce po greckiej wojnie domowej 1946-1948. Podobnie uczyniono w Zgorzelcu w woj. dolnośląskim. Do 1975 r. Police wchodziły w skład powiatu szczecińskiego.

W 1964 r. rozminowano teren na północ od Starego Miasta i rozpoczęto budowę azotowo-fosforowych zakładów nawozów sztucznych, uruchomionych w 1969 r. Działają one pod nazwą Zakłady Chemiczne Policelll (obecnie Grupa Azoty Zakłady Chemiczne „Police”). Teren pod budowę fabryki zajął m.in. powierzchnię dawnego osiedla Kuźnica, od którego powstała nazwa ulicy, przy której znajduje się fabryka. Dla robotników pracujących w Z. Ch. „Police” powstało osiedle mieszkaniowe Chemik.

Po reformie administracyjnej i likwidacji powiatów w 1975 r. utworzono gminę Police. W 1999 r. po kolejnej reformie Police zostały miastem powiatowym.

Demografia Ludność miasta Polic na przestrzeni lat, źródła: + Ludność PolicDataLiczba mieszkańców X wiek ok. 100 1450 ok. 450 1658 ok. 490 1782 970 1812 1424 1857 2465 1900 4415 1905 4149 1919 4100 1925 4963 1933 5400 1937 5788 1939 6466 1946 850W tym 6323 Niemców, stan na 2 października 1945. 1947 873 1950 1444 1955 4827 1960 9106 1969 11 432 1975 7214 1981 24 790 1994 34 407 1995 34 544 2000 34 639 2005 34 391 2007 34 220 2010 34 087 2012 33 816 2013 33 625 2020 32 490 Według danych z 31 grudnia 2016 roku miasto miało 33 090 mieszkańców (7. miejsce w województwie i 4. miejsce w aglomeracji szczecińskiej).

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Polic w 2014 roku

Honorowi obywatele Polic

Tytuł nadawany ludziom szczególnie zasłużonym dla miasta: Ryszard Kaczorowski – ostatni prezydent RP na Uchodźstwie Kazimierz Jan Majdański – biskup archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej Jan Kazieczko – ksiądz, proboszcz parafii św. Kazimierza Królewicza w Policach w latach 1991–1999.

Architektura mały|upright|lewo|Kościół św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Policach – Jasienicy. mały|upright|Kaplica gotycka na placu Chrobrego.

Układ urbanistyczny Miasto podzielone jest na cztery nieformalne dzielnice (zespoły osiedli): Stare Miasto, Nowe Miasto, Mścięcino (od 1954 r.), Jasienica (od 1973 r.). mały|upright|Osiedle Anny Jagiellonki Osiedla nowomiejskie to: osiedle Dąbrówka, osiedle Gryfitów, osiedle Księcia Bogusława X, osiedle Anny Jagiellonki.

Dawne miejscowości włączone w granice administracyjne Polic to: Bardo (Szaniec), Czapliniec, Duchowo, Kołpin, Kuźnica.

Zabytki

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny – neogotycki budowla na Starym Mieście, Kaplica przykościelna – gotycka kaplica z XV wieku, pozostałość po średniowiecznym kościele na Rynku Starego Miasta (pl. Chrobrego), Kościół św. św. Apostołów Piotra i Pawła – gotycka budowla z XIV wieku (przebudowana w 1725 r.) w Policach–Jasienicy, Ruiny klasztoru augustianów w Policach-Jasienicy, Lapidarium Polickie w Parku Staromiejskim, Kamienice z XIX wieku, Ratusz z 1906 roku nie został odbudowany po II wojnie światowej.

Zieleń miejska mały|Park Staromiejski, w głębi Lapidarium Polickie Parki i skwery Park Staromiejski – park w Starym Mieście. W środku parku znajduje się Lapidarium Polickie. Na wschód od parku znajduje się Kościół Mariacki z XIX wieku, Park Solidarności – znajduje się w Nowym Mieście między ul. Piłsudskiego a ul. Wyszyńskiego. Park utworzono z części lasów Puszczy Wkrzańskiej. Drzewostan sosnowy, Skwer Jana Pawła II – zlokalizowany w Nowym Mieście wzdłuż ul. Piłsudskiego na odcinku o długości około 1 km. Skwer przylega do Puszczy Wkrzańskiej. Na terenie skweru znajdują się pomnik Jana Pawła II i kapliczka Matki Boskiej Fatimskiej.

Turystyka i rekreacja mały|Ekologiczna Ścieżka Rekreacyjno-Dydaktyczna dookoła osiedli nowomiejskich

Szlaki turystyczne Szlaki w Policach i Puszczy Wkrzańskiej: żółty pieszy Szlak Policki, czerwony pieszy Szlak „Ścieżkami Dzików”, czerwony Szlak „Puszcza Wkrzańska”, zielony Międzynarodowy szlak rowerowy wokół Zalewu Szczecińskiego R-66, Ekologiczna Ścieżka Rekreacyjno-Dydaktyczna w Policach.

Obecnie na terenie dawnej fabryki benzyny syntetycznej wytyczona jest ścieżka dydaktyczno-turystyczna, którą opiekuje się Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej „Skarb”.

W Policach znajdują się dwie drogi rowerowe: od ulicy Roweckiego łączy ona ulicę Tanowską, dalej biegnie do ulicy Kuźnickiej, następnie wzdłuż ZCH Police do ulicy Jasienickiej i do skrzyżowania z ulicą Kamienną, gdzie kończy swój bieg, z ul. Wyszyńskiego do Siedlic.

Gospodarka mały|Zakłady Chemiczne Police, ul. Kuźnicka. Największym przedsiębiorstwem przemysłowym miasta są Zakłady Chemiczne Police, wokół którego rozciągają się tereny inwestycyjne Parku Przemysłowego Police.

Na terenie Polic utworzono podstrefę Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, obejmującą wyznaczone 2 kompleksyRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. (, s. 13074)..

Główne gałęzie: przemysł chemiczny, handel, usługi budowlane.

Infrastruktura i transport Transport drogowy Droga wojewódzka nr 114 odchodząca w Tanowie od drogi wojewódzkiej nr 115 przechodzi przez Police, następnie biegnie w kierunku Trzebieży i Nowego Warpna. Droga przebiega w granicach miasta Police przez Nowe Miasto (ul. Tanowska), Stare Miasto (ul. Grunwaldzka i ul. Kościuszki) oraz osiedle Jasienica (ul. Jasienicka, ul. Dworcowa, ul. Piastów). Pozostałe drogi wylotowe prowadzą do następujących miejscowości: mały|Ulica Józefa Piłsudskiego w Policach