Halina Gryglaszewska (ur. w Charkowie, zm. 18 czerwca 2010 w Krakowie) – polska aktorka teatralna i filmowa, reżyser teatralny, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie.

Życiorys Do II wojny światowej mieszkała kolejno w Nowym Sączu, Brześciu nad Bugiem, Wilnie i w Warszawie, a od 1945 roku do śmierci w Krakowie. W czasie nauki w gimnazjum i na studiach w Warszawie czynnie uczestniczyła w ruchu harcerskim osiągając stopień harcmistrzymi. Podczas drugiej wojny światowej walczyła w I batalionie 16 pułku piechoty Armii Krajowej „Barbara”; brała udział m.in. w zwycięskiej bitwie pod Jamną.

Studiowała socjologię i dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Absolwentka Wydziału Aktorskiego i Wydziału Reżyserii Dramatu w krakowskiej PWST.

Była członkiem PZPR.

Praca artystyczna 9 lipca 1947 roku zdała egzamin do ZASP, jako zadanie egzaminacyjne zaprezentowała wraz z Gustawem Holoubkiem scenę z dramatu Stanisława Wyspiańskiego „Sędziowie”. Zadebiutowała rolą Dziewki w „Klątwie” Stanisława Wyspiańskiego, w reż. Bronisława Dąbrowskiego. Zawodowo związana przede wszystkim ze scenami krakowskimi: Miejskimi Teatrami Dramatycznymi (1946–1954), Teatrem Starym (1954–1959), Teatrem im. J. Słowackiego (1961–1962) i (1971–1987) i Teatrem Rozmaitości, któremu przez osiem lat dyrektorowała (1963–1971). W latach 1959–1961 pełniła funkcję kierownika artystycznego Teatru im. S. Żeromskiego w Kielcach. W latach 1955–1957 była prorektorem krakowskiej szkoły teatralnej.

W 1987 przeszła na emeryturę, ale nadal pojawiała się na scenie. Ostatni jej występ w wieku 92 lat miał miejsce 20 listopada 2009 na deskach Teatru Słowackiego w Krakowie w roli Laury w Epilogu w Kordianie J. Słowackiego.

Życie prywatne Córka Romana Gryglaszewskiego, inżyniera geodety, również aktora i reżysera, oraz Janiny von Scharff.

Dwukrotnie zamężna: z Gustawem Niemcem, harcmistrzem, komendantem hufca harcerzy w Wolnym Mieście Gdańsku, później członkiem komendy Chorągwi Gdańskiej i p.o. Szefa Głównej Kwatery Organizacji Harcerzy (Pasieka) w Warszawie, i Antonínem Dvořákiem, czeskim reżyserem, teatrologiem i prozaikiem. Pochowana na Cmentarzu Komunalnym Starym w Tarnowie (sektor XIV-1-12).

Role teatralne Balladyna J. Słowackiego, reż. B. Dąbrowski (Teatr Słowackiego), jako Balladyna Pieją koguty J. Bałtuszisa, reż. H. Szletyński (Stary Teatr), jako Marytie Hamlet W. Szekspira, reż. R. Zawistowski (Stary Teatr), jako Królowa Cyd S. Wyspiańskiego, reż. R. Zawistowski (Stary Teatr), jako Szimena Jaki piękny dzień M. de Ghelderode’a, reż. J. Kaliszewski (Stary Teatr), jako Rachela Silberschatz Barbara Radziwiłłówna A. Felińskiego, reż. H. Gryglaszewska (Teatr Rozmaitości w Krakowie), jako Bona Hamlet W. Szekspira, reż. J. Wróblewski (Teatr Rozmaitości w Krakowie), jako Gertruda Komu bije dzwon E. Hemingweya, reż. J. Goliński (Teatr Rozmaitości w Krakowie), jako Pilar Co się komu śni E. Brylla, reż. K. Skuszanka (Teatr Słowackiego), jako Baba-Królowa Lilla Weneda J. Słowackiego, reż. K. Skuszanka (Teatr Słowackiego), jako Gwinona Opowieść zimowa W. Szekspira, reż. K. Skuszanka (Teatr Słowackiego), jako Paulina Akropolis S. Wyspiańskiego, reż. K. Skuszanka (Teatr Słowackiego), jako Hekuba Damy i huzary A. Fredry, reż. M. Grabowski (Teatr Słowackiego), jako Pani Orgonowa Balladyna J. Słowackiego, reż. J. Wróblewski (Teatr Słowackiego), jako Matka Wizyta starszej pani F. Durrenmatta, reż. S. Danczenko (Teatr Słowackiego), jako Klara Zachanassian Czarownice z Salem A. Millera, reż. B. Sass (Teatr Słowackiego), jako Rebeka Nurse Idiota F. Dostojewski, reż. B. Sass (Teatr Słowackiego), jako Księżna Biełokońska Najstarsza profesja P. Vogel, reż. J. Szydłowski (Teatr Bagatela), jako Mae Kordian J. Słowackiego, reż. J. Wiśniewski (Teatr Słowackiego), jako Laura w Epilogu

Wybrane realizacje reżyserskie Mąż i żona A. Fredry (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach) Ucieczka M. Bułhakowa (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach) Makbet W. Szekspira (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach) Fala J. Lutowskiego (PWST Kraków) Dwunastu gniewnych ludzi R. Rose’a (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach) Fantazy J. Słowackiego (Teatr Słowackiego) Wojna i pokój według L. Tołstoja (Teatr Rozmaitości w Krakowie) Barbara Radziwiłłówna A. Felińskiego (Teatr Rozmaitości w Krakowie) Romeo i Julia W. Szekspira (Teatr Rozmaitości w Krakowie) Strach i nędza III Rzeszy B. Brechta (Teatr Rozmaitości w Krakowie) Cyd S. Wyspiańskiego (Teatr Rozmaitości w Krakowie) Mizantrop Moliera (PWST Kraków) Carmen G. Bizeta (Miejski Teatr Muzyczny w Krakowie)

Role w Teatrze Telewizji Płaszcz M. Gogola, reż. A. Domalik, jako Gospodyni Wilk i owce A. Ostrowskiego, reż. S. Zajączkowski, jako Murzawiecka Wujaszek Wania A. Czechowa, reż. K. Kutz, jako Maria Wojnicka Szalbierz G. Spiro, reż. T. Wiszniewski, jako Hrehorowiczowa Genitrix F. Mauriaca, reż. I. Wollen, jako Felicja Sześć postaci szuka autora L. Pirandello, reż. W. Laskowska, jako Pani Pace Pelikan A. Strindberga, rez. F. Falk, jako Matka Niespodzianka K. H. Rostworowski, reż. J. Świderski, jako Matka Młyn L. de Vegi, reż. H. Gryglaszewska (reżyseria) Wariatka z Chaillot J. Giraudoux, reż. K. Skuszanka, jako Aurelia Wassa Żeleznowa M. Gorkiego, reż. S. Zajączkowski, jako Wassa Żeleznowa Powsinogi beskidzkie E. Zegadłowicza, reż. H. Gryglaszewska (reżyseria) Futro bobrowe G. Hauptmanna, reż. J. Słotwiński, jako Pani Wolff Zjazd koleżeński M. Promińskiego, reż. H. Gryglaszewska (reżyseria)

Filmografia Nic (1998), reż. D. Kędzierzawska, jako Siostra dróżnika Boża podszewka odc. 7 (1997), reż. I. Cywińska, jako Joanna Lulewicz, matka Kazimierza Cwał (1995), reż. K. Zanussi, jako Ciotka Idalli Podwójne życie Weroniki (1991), reż. K. Kieślowski, jako Ciotka Weroniki Złodziej (1988), reż. W. Helak Tumor Witkacego (1985), reż. G. Dubowski, jako Kobieta obgadująca Witkacego Wahadełko (1981), reż. F. Bajon, jako Emilia Szmańdowa, matka Michała i Anieli Pałac (1980), reż. T. Junak, jako Matka Jakuba Wściekły (1979), reż. R. Załuski, jako Jadwiga Pyrnik, kobieta w Toruniu nielegalnie wynajmująca pokoje Klucznik (1979), reż. W. Marczewski, jako Siostra hrabiego Biały mazur (1978), reż. W. Jakubowska, jako Właścicielka szkoły Ślad na ziemi (1978), jako matka Jasparskich Próba ciśnienia (1977), reż. T. Junak Strach (1975), reż. A. Krauze, jako Janina, żona Waty Bielszy niż śnieg (1975), reż. W. Marczewski, jako Żona Ziemia obiecana (1974), reż. A. Wajda, jako Malinowska, matka Zośki Bolesław Śmiały (1971), reż. W. Lesiewicz, jako Mieszkanka osady Świadectwo urodzenia odc. 3 (1961), reż. S. Różewicz, jako Doktorowa Trzy kobiety (1956), reż. S. Różewicz

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1987) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Złoty Krzyż Zasługi (1956) Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa nr 0/245 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki, s. 1655. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1981) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (16 października 2006) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka „Honoris Gratia” Prezydenta Krakowa (2006) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1979) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1989) Złota Odznaka „Za zasługi dla Krakowa” (1969, 1971)

Nagrody Nagroda Ministra Kultury w dziedzinie teatru za całokształt pracy artystycznej (2000), Nagroda Fundacji Kultury Polskiej (2006).

Przypisy

Bibliografia Halina Gryglaszewska – 60-lecie pracy artystycznej, opr. Danuta Poskuta-Włodek, Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, 2006 Jolanta Ciosek, Teatr bezbłędnego słowa, Dziennik Polski 25 czerwca 2010, s. A13

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Aktorki związane z Krakowem Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Charkowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką „Honoris Gratia” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Pochowani na Starym Cmentarzu w Tarnowie Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Zmarli w 2010