Sparaksis (Sparaxis Ker Gawl.) – rodzaj wieloletnich roślin należący do rodziny kosaćcowatych. Należy do niego ok. 13 gatunków roślin występujących w południowej Afryce, w regionie przylądkowym. Nazwa łacińska pochodzi z greckiego słowa sparasso, oznaczającego łzy, ze względu na kształt przylistków tej rośliny. Gatunek typowy nie został wyznaczony.
Morfologia Łodyga Naga, gruba, nierozgałęziona lub rozgałęziona u nasady lub nieco powyżej. Wyrasta z małych, okrągłych bulw chronionych twardą, włóknistą powłoką. Bulwy zakorzenione są u nasady. Liście Wyrastają z nasady bulwy, rzadko z łodygi. Najniższe 2 – 3 liście są pochwiaste; kolejne są lancetowate do linearnych lub sierpowate. Kwiaty Kwiatostan składa się z kilku do kilkunastu kwiatów w luźnym kłosie. Przylistki suche i pomarszczone; blade z brązowymi paskami; lancetowate, jajowate lub łopatkowe. Kwiaty symetryczne lub zygomorficzne. Owoce Torebka beczkowata lub owalna. Nasiona W każdej torebce znajduje się od 4 do 15 okrągłych, relatywnie dużych i błyszczących nasion o gładkiej powierzchni.
Systematyka Synonimy Synnotia Sweet, Streptanthera Sweet, Anactorion Raf., × Sparanthera Cif. & Giacom.
Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009) Jeden z rodzajów podrodziny Crocoideae G. T. Burnett z rodziny kosaćcowatych (Iridaceae) należącej do rzędu szparagowców (Asparagales) w obrębie jednoliściennych.
Gatunki Sparaxis auriculata Goldblatt & J.C.Manning Sparaxis bulbifera (L.) Ker Gawl. Sparaxis caryophyllacea Goldblatt Sparaxis elegans (Sweet) Goldblatt Sparaxis fragrans (Jacq.) Ker Gawl. Sparaxis galeata Ker Gawl. Sparaxis grandiflora (D.Delaroche) Ker Gawl. Sparaxis grandiflora subsp. acutiloba Goldblatt Sparaxis grandiflora subsp. fimbriata (Lam.) Goldblatt Sparaxis grandiflora subsp. grandiflora. Sparaxis grandiflora subsp. violacea (Eckl.) Goldblatt Sparaxis maculosa Goldblatt Sparaxis metelerkampiae (L.Bolus) Goldblatt & J.C.Manning Sparaxis parviflora (G.J.Lewis) Goldblatt Sparaxis pillansii L.Bolus Sparaxis roxburghii (Baker) Goldblatt Sparaxis tricolor (Schneev.) Ker Gawl. Sparaxis variegata (Sweet) Goldblatt Sparaxis villosa (Burm.f.) Goldblatt
Wykorzystanie Niektóre gatunki Sparaxis (np. S. tricolor) są uprawiane jest jako roślina ozdobne. Jedną z chorób jakim ulegają jest penicilioza cebul. Powodują ją: Penicillium gladioli, Penicillium funiculosum, Penicillium spinulosum, Penicillium paxilli, Penicillium ochrochloron.
Przypisy Agnieszka Piwoni, Występowanie grzybów na bulwach sparaksisu uprawianego w okolicach Lublina, Acta Agrobotanica, vol. 58, z. 2, 2005, s. 243–254.
Bibliografia
Kategoria:Kosaćcowate