thumb|180px|Aleja 45 jarzębów szwedzkich – pomnik przyrody thumb|180px|Głaz „Wojciech” w Fordonie thumb|180px|500-letni dąb „Bartek” o obwodzie 625cm – najstarsze drzewo w Bydgoszczy thumb|180px|Cztery platany pomniki przyrody za budynkiem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska thumb|180px|Jeden z pomnikowych klonów srebrzystych na terenie Copernicanum thumb|180px|400-letnie pomnikowe dęby szypułkowe w okolicy kartodromu thumb|180px|Lipa srebrzysta przy ul. W. Reymonta thumb|180px|Miłorząb dwuklapowy przy górnym stawie w parku H. Dąbrowskiego thumb|180px|Cypryśnik błotny – pomnik przyrody w parku Kazimierza Wielkiego thumb|180px|Dąb szypułkowy na rondzie Grunwaldzkim thumb|180px|Dąb bezszypułkowy – dawny pomnik przyrody na Osowej Górze thumb|180px|Platan klonolistny – pomnik przyrody na pl. Wolności thumb|180px|Dąb czerwony przy ul. gen. H. Dąbrowskiego 8 thumb|180px|„Topola Wilhelma” nad starym Kanałem Bydgoskim thumb|180px|Winobluszcz trójklapowy na budynku UTP thumb|180px|Dąb Napoleona w Fordonie. thumb|180px|Topola nad Kanałem Bydgoskim thumb|180px|Dąb szypułkowy przy śluzie Prądy. thumb|180px|Platan przy ul. Karmelickiej. thumb|180px|Cis w formie krzewiastej na pl. Teatralnym. Pomniki przyrody w Bydgoszczy – obejmują okazy przyrody ożywionej i nieożywionej o szczególnej wartości przyrodniczej i krajobrazowej, ustanawiane na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrodyhttp://www.ochronaprzyrody.wuw.pl/02_Ustawy/Dz.U.%201949%20Nr%2025,%20poz.%20180.pdf. oraz aktów prawnych uchwalanych w późniejszych latachDo 2003 r. pomniki przyrody ustanawiał rozporządzeniem – wojewoda, po 2003 r. uchwałą – władze samorządowe.. Uprawomocnienie formy ochrony przyrody następuje po dwóch tygodniach od daty ogłoszenia danego aktu prawnego w Dzienniku Urzędowym danego województwa.

Na terenie miasta Bydgoszczy znajduje się 105 pomników przyrody, w tym 101 pomników przyrody ożywionej (pojedyncze drzewa i krzewy lub ich grupy) i 4 pomniki przyrody nieożywionej (głazy narzutowe, źródło)Program Ochrony Środowiska dla miasta Bydgoszczy na lata 2013–2016 http://web.archive.org/web/20140513011722/http://www.bip.um.bydgoszcz.pl/binary/721_tcm30-133312.pdf(34,2 MB).. 10 pomników przyrody na terenie miasta ustanowiono uchwałą nr XLIII/608/09 Rady Miasta Bydgoszczy z 25 lutego 2009 r. Kolejne zostały ustanowione uchwałą nr XV/258/11 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 28 września 2011 roku, Uchwałą Rady Miasta Bydgoszcz nr LXII/1300/14 z dn. 24.09.2014 oraz 10 drzew uchwałą XXXVI/793/21 z 24 lutego 2021. W międzyczasie zniesiono formę ochrony z niektórych drzew, które utraciły swoje walory przyrodnicze lub kolidowały z planowanymi inwestycjami.

Skupiska pomników przyrody Na terenie Bydgoszczy znajduje się ścieżka dydaktyczna „Pomniki przyrody centrum Bydgoszczy” o długości około 3 km. Przebiega przez tereny gęstej zabudowy centrum miasta, łącząc trzy śródmiejskie parki: Park Jana Kochanowskiego, Park Kazimierza Wielkiego i Park Ludowy. Na trasie ścieżki zlokalizowanych jest 18 pomników. Innym obszarem występowania okazów pomników przyrody są tereny nadrzeczne, a zwłaszcza położone nad Kanałem Bydgoskim, gdzie również utworzono ścieżkę dydaktyczną o długości 4 km.

Rejony częstego występowania pomników przyrody w BydgoszczyStudium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego miasta Bydgoszczy. 2005. Mapa – Obiekty przyrodnicze i obszary chronione.: Miejsce Liczba Uwagi Arboretum10 wiąz syberyjski (Ulmus pumila), dwupienny, o obwodach pni 220 cm i 128 cm, topola szara (Populus x canescens), o obwodzie 309 cm, Tetradium daniellii (syn. Euodia hupehensis), o obwodzie 174 cm, leszczyna turecka (Corylus colurna), dwupienna, o obwodach pni 147 cm i 86 cm, dąb burgundzki odm. wąskolistna (Quercus cerris v. austriaca), o obwodzie 375 cm, grusza polna (Pyrus pyraster), o obwodzie 270 cm, dąb szypułkowy (Quercus robur), o obwodzie 280 cm, kłęk kanadyjski (Gumnocladus dioicus), o obwodzie 176 cm, kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum ‘Pyramidalis’) o obwodzie 265 cm, magnolia pośrednia (Magnolia x soulangiana), dwupienna, o obwodach: 51 cm i 39 cm. Aleja jarzębów – ul. Szymanowskiego 45 jedna z wielu alei starodrzewu na terenie miasta, lecz jedyna wpisana do rejestru pomników przyrody Planty nad starym Kanałem Bydgoskim 23 6 okazów topoli czarnej („topole Wilhelma”), 15 olch czarnych, 2 klony srebrzyste, 2 wiązy szypułkowe, skupisko 6 buków, Park Jana Kochanowskiego wraz z okolicą filharmonii 20 2 olsze sercolistne, 1 topola czarna, 8 dębów szypułkowych, 2 dęby szypułkowe odmiany stożkowej, 6 kasztanowców czerwonych, głóg jednoszyjkowy Tereny nad Kanałem Bydgoskim (Prądy, Miedzyń) 13 6 wiązów szypułkowych, 4 olsze czarne, wierzba biała, dąb szypułkowy, jesion wyniosły Okolica kartodromu 8 skupisko pomnikowych dębów szypułkowych Park Henryka Dąbrowskiego wraz z okolicą 6 dąb szypułkowy, dąb czerwony, miłorząb dwuklapowy, wiąz turkiestański, lipa drobnolistna i wierzba biała Park Kazimierza Wielkiego 6 2 cypryśniki błotne, 3 dęby szypułkowe, wiąz szypułkowy, poza tym m.in. cis, sosna czarna i okazy egzotyczne ul. Promenada nad Wisłą w Fordonie 3 topole czarne Park Ludowy wraz z okolicą 5 surmia, kasztanowiec zwyczajny, magnolia pośrednia, 3 dęby szypułkowe

Pomniki przyrody nieożywionej Pomnikami przyrody nieożywionej w Bydgoszczy są okazałe głazy narzutowe pochodzące z epoki lodowcowej oraz źródło w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku na polanie „Zacisze”.

Pomnikowe głazy narzutowe w Bydgoszczy: Nr Lokalizacja Obwód[m] Uwagi 1 północny brzeg glinianki w Fordonie, między ul. Traktorzystów a Włościańską 15,5 głaz granitowy, zwany “Wojciech”, wysokość 2,3 m 2 na terenie Szpitala Uniwersyteckiego przy ul. Jurasza 7,5 głaz granitowy 3 ul. Białogardzka 6 (os. Wyżyny) 5,7 głaz granitowy

Pomniki przyrody ożywionej Pomniki przyrody ożywionej w Bydgoszczy to głównie drzewa o okazałych sylwetach i wieku szacowanym od 200 do 500 lat. Większość okazów jest pochodzenia rodzimego. Są one pozostałością lasów naturalnych, inne pochodzą ze sztucznych nasadzeń, jeszcze inne pojawiły się samorzutnie w wyniku zmian siedliskowych. Wśród roślin obcego pochodzenia na uwagę zasługują przede wszystkim gatunki: azjatyckie: bożodrzew gruczołowaty, skrzydłorzech, miłorząb dwuklapowy, dąb kaukaski, winobluszcz trójklapowy, perełkowiec japoński; amerykańskie: dąb czerwony, robinia akacjowa, surmia, cypryśnik błotny, daglezja, sosna wejmutka, świerk biały, świerk kłujący; południowoeuropejskie: platan klonolistny, kasztanowiec (Bałkany), sosna czarna, magnolia pośrednia (Francja), olsza sercowata; skandynawskie: jarząb szwedzki. Wśród pomników przyrody znajdują się gatunki objęte ochroną całkowitą, np. cis pospolity, czy jarząb szwedzki. Najczęściej spotykanymi gatunkami drzew pomnikowych są: dęby szypułkowe, jarzęby szwedzkie, topole czarne, olsze czarne i wiązy szypułkowe. Natomiast do rzadszych okazów należą np.: pnącza winobluszczu trójklapowego na budynku Wydziału Rolniczego UTP, miłorząb dwuklapowy przy ul. Gimnazjalnej, który jest gatunkiem reliktowym sprzed 250 mln lat, czy też olsza sercowata – endemit z rejonu Morza ŚródziemnegoEncyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. , s. 316–317..

Arboretum

Jedyny w swoim rodzaju pomnik przyrody na terenie Bydgoszczy stanowi były Miejski Ogród Botaniczny, położony w sąsiedztwie kampusu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. W 1993 r. uzyskał od status arboretum – kompleksowego pomnika przyrody. Jest to teren o unikalnej florze krajowej i zagranicznej. Znajdują się tu rośliny reliktowe, gatunki prawnie chronione, iglaste i liściaste, o formach zwisłych, różnych kształtów i barw kwiatów i liści. Na terenie arboretum w 2010 r. odnotowano 660 gatunków i odmian roślin, w tym 65 rodzin, 161 rodzajów 13 krzyżówki międzyrodzajoweEncyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. , s. 310..

Jarzęby szwedzkie W Bydgoszczy znajduje się łącznie 45 jarzębów szwedzkich, które są uznane za pomniki przyrody. Rosną w pomnikowej alei na ul. Szymanowskiego przy bydgoskiej bazylice św. Wincentego a Paulo. Nr Lokalizacja Szt. Uwagi 1 aleja drzew przy ul. Szymanowskiego (Śródmieście) 45 pomnikowa aleja drzew łącząca ul. Berwińskiego (aleja topoli czarnych) z al. Ossolińskich (aleja dębów czerwonych); drzewa posiadają wymiary w pierśnicy od 84 do 221 cm.

Dęby W Bydgoszczy znajdują się łącznie 54 okazy dębów, które uznano za pomniki przyrody. Spośród nich wyróżnia się dąb „Bartek”, który jest najstarszym drzewem w mieście. Natomiast wśród alei miejskich obsadzonych starodrzewem, wyróżnia się aleja Ossolińskich ze szpalerem dębów czerwonych.