Archiwum Akt Dawnych (AAD) – centralne archiwum państwowe w Warszawie założone 15 czerwca 1867 w celu przechowywania akt po zlikwidowanych urzędach administracji centralnej Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, głównie Rady Stanu i Rady Administracyjnej.
Pierwotną siedzibą archiwum było pałac namiestnikowski na Krakowskim Przedmieściu (dawny lokal archiwum Rady Administracyjnej), a od 1872 r. gmach dawnego kolegium jezuickiego przy ul. Jezuickiej na Starym Mieście.
Po I wojnie światowej archiwum weszło do polskiej sieci archiwalnej i pod energicznym kierownictwem dyrektora Kazimierza Konarskiego i jego zastępcy Ryszarda Przelaskowskiego stało się ważną placówką naukowo-archiwalną.
W czasie powstania warszawskiego w 1944 r. zasób archiwum prawie w całości uległ zniszczeniu, kilkuprocentowa pozostałość weszła w skład zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych.
Zasób archiwum Zgodnie ze sprawozdaniem ówczesnego dyrektora archiwum Kazimierza Konarskiego instytucja ta gromadziła 1 stycznia 1927 r. około 400 000 woluminów oraz około 1000 map i planów. Wydzielił on pięćdziesiąt głównych części składowych aktowego zasobu archiwum oraz dział kartograficzny. Były to: akta rządowe z okresu Księstwa Warszawskiego: akta Komisji Rządzącej Księstwa Warszawskiego (1807), akta Rady Stanu Księstwa Warszawskiego (1807–1813), akta Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (1807–1815), akta Ministerium Wojny Księstwa Warszawskiego (1807–1815), akta Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego (1813–1815), akta kancelarii prezesa Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego i Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego, generał-gubernatora Wasilija Łanskoja (1813–1815), akta Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1800–1830), akta najwyższych władz państwowych Królestwa Polskiego: akta kancelarii Senatu Królestwa Polskiego (1815–1830; wraz z częścią akt kancelarii Senatu Księstwa Warszawskiego z lat 1807–1815), akta Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego (1815–1867), akta Rady Stanu Królestwa Polskiego (1815–1867), akta Sekretariatu Stanu Królestwa Polskiego (1815–1867), akta Kancelarii Cesarskiej do spraw Królestwa Polskiego (1867–1876), akta ministerialne Królestwa Polskiego: akta Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (fragmentaryczne; 1815–1830), akta Komisji Rządowej Wojny (1815–1861), akta Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (1815–1867; wraz z częścią akt Ministerium Spraw Wewnętrznych Księstwa Warszawskiego (od 1807), akta Wydziału Wyznaniowego Kancelarii Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego (1807–1914), akta Rady Głównej Opiekuńczej (1807–1870), akta Rady Lekarskiej (1809–1867), akta Dyrekcji Ubezpieczeń (1816–1867), akta kancelarii senatora Nikołaja Nowosilcowa (1813–1830), akta Policji Tajnej (1815–1830), akta władz i urzędów powstania listopadowego: akta władz centralnych powstania listopadowego (tj. dyktatury, Rządu Narodowego, Komisji Spraw Wewnętrznych oraz Wydziału Spraw Zagranicznych (1830–1831), akta Komitetu Rozpoznawczego (1830–1831), akta kancelarii Namiestnika Królestwa Polskiego: akta kancelarii Namiestnika Królestwa Polskiego (1831–1874), Archiwum Sekretne Namiestnika Królestwa Polskiego (1832–1863), akta Kancelarii Dyplomatycznej Namiestnika Królestwa Polskiego akta Kancelarii Wojskowej Namiestnika Królestwa Polskiego (1842–1867), akta Najwyższego Sądu Kryminalnego (1831–1839), akta departamentów warszawskich Senatu Rządzącego (1841–1860), akta redakcji wydawnictwa Zbiór przepisów administracyjnych Królestwa Polskiego (1864–1868), akta Heroldii Królestwa Polskiego (1836-1861), akta kancelarii armii czynnej w Królestwie Polskim: akta kancelarii Naczelnego Dowódcy Armii Czynnej (1830–1865), akta kancelarii Szefa Sztabu Generalnego (1830–1835), akta kancelarii Generała-Kwatermistrza (1831–1840), akta kancelarii Głównego Dyżurstwa (1831–1854).
Przypisy
Bibliografia
H. Robótka, B. Ryszewski, A. Tomczak, Archiwistyka, Warszawa 1989
Kategoria:Archiwa państwowe w Polsce Kategoria:Archiwa w Warszawie