Franciszek Bieda pseud. „Bem” (ur. 17 grudnia 1896 w Sowlinach, zm. 20 września 1982 w Krakowie) – polski paleontolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz niepodległościowy.
Życiorys Syn Franciszka i Wiktorii z domu Postrożnej. W latach 1906–1916 uczęszczał do gimnazjum w Nowym Sączu. Podczas I wojny światowej, 17 sierpnia 1914 wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich, gdzie otrzymał przydział do 3 pułku piechoty. W 1915 na froncie wschodnim nad Prutem doznał ciężkiej rany. Zdruzgotane pociskiem szrapnelowym obie kości przedramienia prawej ręki spowodowały konieczność długiego leczenia szpitalnego i inwalidztwo. Niezależnie od tych wypadków zdołał ukończyć II gimnazjum w Nowym Sączu i zdać maturę w lutym 1916, a po zwolnieniu z Legionów zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego na studia przyrodnicze o kierunku geologiczno-paleontologicznym, które ukończył w 1921. W marcu 1922 uzyskał tytuł doktora na podstawie pracy o numulitach fliszu karpackiego zostając równocześnie na stanowisku asystenta. W latach 1929–1931 przebywał we Francji, Austrii i Szwajcarii na stypendium. Wynikiem studiów zagranicznych było ukończenie pracy habilitacyjnej i uzyskanie w 1931 tytułu docenta. W 1933 został kierownikiem zakładu paleontologii z obowiązkiem prowadzenia wykładów i ćwiczeń. W 1935 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. II-wiceprezes Zarządu Okręgu Kraków Związku Legionistów Polskich w 1936 rokuZwiązek Legionistów Polskich: 1936-1938 r.: sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Legionistów Polskich, Warszawa 1938, s. 72..
Z wybuchem II wojny światowej prof. Bieda wraz z innymi udaje się na tułaczkę na wschód, skąd szczęśliwie powraca późną jesienią do Krakowa. Przez cały okres okupacji prof. Bieda pracował w filii warszawskiego Instytutu Geologicznego, mieszczącej się przy ul. Kochanowskiego w Krakowie.
Po ucieczce Niemców z Krakowa został kierownikiem Zakładu Geologii UJ, pełniąc tę funkcję do końca 1945, w 1946 zostaje mianowany profesorem zwyczajnym a na UJ pracuje do 1951. Od 1 września 1947 kierował geologią na krakowskiej WSP, gdzie doprowadził do utworzenia Wydziału Przyrodniczo-Geograficznego, którego został w 1948 dziekanem, piastując tę funkcję do II 1951. W 1951 został kierownikiem Zakładu Paleontologii Akademii Górniczo-Hutniczej, co wynikło z przeniesienia geologii z UJ na AGHStrona Zakładu Stratygrafii i Geologii Regionalnej AGH. W 1967 przeszedł na emeryturę. Za swoją pracę odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyżem Niepodległości (13 września 1933), a także Złotym Krzyżem Zasługi (23 kwietnia 1938) „za zasługi na polu pracy społecznej”.. Choroba płuc i powolna utrata wzroku i słuchu utrudniały mu prowadzenie działalności naukowej już po przejściu na emeryturę, pogarszający się stan zdrowia nie pozwalał później na opuszczanie domu, gdzie warunki pracy naukowej były już ograniczoneW. Krach Franciszek Bieda (1896–1982). Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego wyd. Kraków 1984, s 411-419. Pochowany na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera XCVI-płd.-18)Lokalizacja grobu na Liście pamięci UJ. Głównym kierunkiem badawczym Franciszka Biedy były badania otwornic kenozoicznych. Autor obszernego podręcznika akademickiego Paleozoologia, członek honorowy Polskiego Towarzystwa GeologicznegoLista członków Polskiego Towarzystwa Geologicznego, stan na 31 stycznia 1971, Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego Tom XL-1970, Zeszyt 3-4, Kraków 1971. mały|Grób prof. Franciszka Biedy na cmentarzu przy ul. Prandoty Wybrane publikacje Franciszek Bieda, 1966: Paleozoologia, tom I, Bezkręgowce. Wydawnictwa Geologiczne, str. 662. Franciszek Bieda, 1969: Paleozoologia, tom II, Strunowce. Wydawnictwa Geologiczne, str. 582. Franciszek Bieda, 1976: Zarys dziejów paleontologii w Krakowie. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Nowym Sączu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Geologicznego Kategoria:Członkowie terytorialnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Sowlinach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Pochowani na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie Kategoria:Polscy paleontolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 (Austro-Węgry) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1982 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)