Jan Bystroń, pseud. Marian Czeszewski (ur. 13 czerwca 1860 w Datyniach Dolnych, zm. 30 czerwca 1902 w Krakowie) – polski językoznawca, dialektolog, historyk języka.
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiejPraca zbiorowa, Roczniki dziejów ruchu ludowego, Warszawa 1965, s. 24., był synem Jana i Anny Klimszy. Uczęszczał do szkoły ludowej w Błędowicach Dolnych, następnie do gimnazjum niemieckiego w Cieszynie (ukończył je w 1881). W latach 1881–1886 studiował slawistykę, germanistykę i filologię klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim (m.in. pod kierunkiem Kazimierza Morawskiego i Wilhelma Creizenacha); w 1886 obronił doktorat na podstawie pracy O mowie polskiej w dorzeczu Stonawki i Łucyny w Księstwie Cieszyńskim, przygotowanej pod kierunkiem Lucjana Malinowskiego. Uzupełniał studia w Lipsku (1886–1887). Od 1888 pracował jako nauczyciel gimnazjalny, uczył języka polskiego i niemieckiego w III Gimnazjum w Krakowie (1888–1889 i 1891–1902) oraz języka niemieckiego i języków klasycznych w C. K. Gimnazjum w Stryju (1889–1891).
Zajmował się historią języka polskiego, etnografią, lituanistyką. Szczególnym jego zainteresowaniem cieszyły się dialekty polskie na Śląsku Cieszyńskim; prace Bystronia poświęcone tej tematyce miały później znaczenie w debacie o polskości tych ziem. Zbierał pieśni ludowe ze Śląska Cieszyńskiego, badał także gwary słoweńskie oraz zabytki języka niemieckiego. W 1894 przygotował wydanie dzieła Historye rzymskie (Gesta Romanorum). Współpracował z pismami „Gwiazdka Cieszyńska” i „Slovansky Sbornik”.
W 1894 został członkiem korespondentem AU; należał także do Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1887 członek korespondent) oraz Towarzystwa Literackiego w Tylży. Ożenił się z Marią, córką Andrzeja Cinciały, etnografa i śląskiego działacza społecznego; z tego małżeństwa urodził się syn Jan Stanisław (1892–1964), socjolog, historyk kultury i literatury, folklorysta.
Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 40Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803–1939), wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, s. 101.
Publikacje (wybór) Rok 1863 w literaturze niemieckiej (1883) Rozbiór porównawczy znanych dotąd najdawniejszych tekstów Modlitwy Pańskiej, Pozdrowienia Anielskiego, Składu Apostolskiego i Dziesięciorga Przykazań (1885) Przyczynek do historyi języka polskiego z początku XV wieku. Na podstawie zapisków sądowych w księdze ziemi czerskiej (1887) Lessings Epigramme und seine Arbeiten zur Theorie des Epigramms (1889) O szyku wyrazów w języku polskim (1892) Drobne przyczynki do składni polskiej z uwględnieniem składni języków klasycznych (1893) O języku Baltazara Opecia w dziele „Żywot Jezu Krysta” (1893) O użyciu genetivu w języku polskim (1893) Przyczynek do bibljografii litewskiej (1893)
Przypisy
Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983
Literatura dodatkowa
Linki zewnętrzne
Publikacje Jana Bystronia w serwisie Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Ludzie związani z Datyniami Dolnymi Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Nauczyciele związani z Krakowem Kategoria:Polscy dialektolodzy Kategoria:Polscy filolodzy Kategoria:Polscy slawiści Kategoria:Polscy nauczyciele języka niemieckiego Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Polscy nauczyciele języka łacińskiego Kategoria:Polscy nauczyciele języka greckiego Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1902 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Jan Bystroń