mały|Washington Post, 1889 Faktura – w muzyce to rodzaj użytych przez kompozytora środków właściwych danej technice instrumentalnej lub wokalnej.
Faktura muzyczna to przede wszystkim relacja między poszczególnymi głosami utworu (wokalnymi, instrumentalnymi). Rodzaje faktur łączą się ściśle z liczbą głosów i znaczeniem, jakie poszczególne partie odgrywają w utworze muzycznym lub jego fragmencie.
Rodzaje faktur uwzględniając sposób wykonania utworu: faktura wokalna – utwory wykonywane a cappella: solowa (np. sopran solo) kameralna (np. tercet wokalny) chóralna faktura instrumentalna – utwory wykonywane na instrumentach muzycznych różnych od głosu ludzkiego solowa (np. skrzypce solo) kameralna (np. trio stroikowe) orkiestrowa faktura wokalno-instrumentalna faktura kameralna – pojedyncza obsada poszczególnych instrumentów faktura zespołowa – zwielokrotniona obsada poszczególnych instrumentów uwzględniając jakość brzmienia i zróżnicowanie obsady: faktura homogeniczna – jednorodna obsada, mało zróżnicowane brzmienie (np. orkiestra smyczkowa, chór męski, trio stroikowe, kwartet smyczkowy) faktura poligeniczna – niejednorodna obsada, zróżnicowane brzmienie (np. kwintet dęty, chór mieszany) uwzględniając współbrzmienia i sposób prowadzenia głosów: faktura homofoniczna – faktura wielogłosowa polegająca na umieszczeniu głównej melodii w jednym głosie (przeważnie najwyższym), zaś pozostałe głosy tworzą akompaniament do tej melodii. Ten typ faktury rozwija się od końca XVII wieku wypierając fakturę polifoniczną. faktura monofoniczna – jednogłosowość. Nie posiada akompaniamentu. w ramach faktury homofonicznej można mówić o fakturze monodycznej – jest to faktura jednogłosowa pozbawiona jakichkolwiek elementów harmonicznych, może być wykonana wokalnie lub instrumentalnie (np. Bogurodzica); faktura polifoniczna – faktura wielogłosowa polegająca na równoczesnym prowadzeniu co najmniej dwóch samodzielnych pod względem rytmicznym i melodycznym głosów wokalnych lub instrumentalnych. Ze względu na stosunek linii melodycznych względem siebie, rozróżniamy następujące rodzaje polifonii: polifonia kontrastowa – polega na niezależnym prowadzeniu głosów; brak jest pokrewieństwa melodii i rytmu pomiędzy poszczególnymi głosami polifonia imitacyjna – melodia i przebieg rytmiczny poszczególnych głosów są podobne, rodzaje: polifonia imitacyjna ścisła – poszczególne głosy naśladują się wzajemnie z pewnym opóźnieniem (np. kanon, fuga) polifonia imitacyjna swobodna – głosy mogą, ale nie muszą do siebie nawiązywać przez korespondencję motywiczną, rytmy uzupełniające lub powtarzanie schematów rytmicznych (np. inwencja) uwzględniając kryterium historyczne: polifonia modalna – oparta na skalach kościelnych, powszechna w utworach do XVI wieku polifonia oparta na harmonii funkcyjnej – powstała w ramach klasycznych zasad harmonii – od XVII wieku do początku XX wieku polifonia sonorystyczna – wykorzystuje brzmieniowe właściwości współbrzmień – od XX wieku inne rodzaje faktur: faktura topofoniczna – wykorzystuje oddziaływania przestrzennego dźwięku na słuchacza. Przykładem jest Tuba mirum z Requiem Giuseppe Verdiego. Ta część polega na dialogu sekcji dętej orkiestry z trąbkami umieszczanymi przeważnie za słuchaczami.
Kategoria:Teoria muzyki